Co skopiować przy małym budżecie

Leverkusen i Real to kluby z budżetami, których większość trenerów nie zobaczy. Z metody Alonso da się przenieść elementy, które nie zależą od jakości kadry: pięć kosztuje tylko decyzję trenera, trzy wymagają organizacji albo jednego–dwóch zawodników, dwa — kadry, której mały klub zwykle nie ma.

Najtańsze w metodzie Artety jest to, co było stałe od pierwszego sezonu: krótkie wyprowadzenie, zajęcie pięciu kanałów i dojście do pola karnego — to kwestia ćwiczeń, nie transferów. Stałe fragmenty wymagają głównie czasu i jednej osoby w sztabie. Najdroższe są zawodnicy na końcu akcji i szeroka kadra na dwa fronty.

Najtańsza część metody De Zerbiego to sposób prowadzenia treningu i rondo z pressingiem w parach — kosztują tylko decyzję trenera. Najdroższa to stoperzy i bramkarz grający pod presją: bez nich krótkie wyjście daje straty we własnym polu karnym.

Najtańsza część metody Luisa Enrique to zasady gry: rondo, gra pozycyjna z przewagą i reguła pięciu sekund po stracie kosztują tylko czas na treningu. Najdroższe są dwie rzeczy: zawodnik w środku, przez którego idzie gra, i szeroka kadra — PSG zmieniało skład częściej niż każdy rywal w lidze.

Część metody Fàbregasa zależy od jakości kadry, część nie: cztery elementy kosztują tylko decyzję trenera, cztery wymagają organizacji, dwa — zawodników, których klub z małym budżetem zwykle nie ma.

Najtańsza część metody Fariolego to zasady gry: krótkie wyjście bez długiej piłki, przypisany rywal w pressingu i rondo z pressingiem — kosztują tylko czas na treningu. Najdroższa to stoperzy, którzy rozgrywają: bez nich krótkie budowanie daje straty przed własną bramką.

Model Frederiksena to gra z piłką: wyjście krótkie, atak do pola karnego, zabezpieczenie po stracie. Większość elementów to zasady i powtórzenia, nie transfery. Najdroższe są dwa: bramkarz i stoperzy, którzy przyjmują pod presją, oraz kadra na grę co trzy dni.

Model Gašparíka da się przenieść do drużyny bez dużego budżetu: odbiór bez faulu, średni blok, długie podanie z adresem — to zasady i powtórzenia. Najdroższy jest defensywny pomocnik, który rozgrywa i odbiera.

Model Góraka to wzór dla drużyny z małym budżetem: beniaminek z trzema stoperami, długą piłką z adresem i stałymi fragmentami. Większość elementów to zasady i powtórzenia. Najdroższy jest ofensywny pomocnik z ostatnim podaniem i środkowy stoper, który rozgrywa i wygrywa pole karne.

Najtańsze w metodzie Guardioli jest to, co było stałe od pierwszego sezonu: rondo, krótkie wyprowadzenie od bramkarza, gra w pasach i odbiór zaraz po stracie — to kwestia ćwiczeń i reguł w grach, nie transferów. Najdroższy jest środek pola: rozgrywający przed obroną, bramkarz grający nogami i szeroka kadra, która utrzyma intensywność przez cały sezon.

Najtańsze w metodzie Kloppa jest to, co było stałe od pierwszego sezonu: reguła odbioru po stracie w każdej grze, pressing na sygnał, długa piłka z adresem zamiast wybicia — to kwestia ćwiczeń i reguł, nie transferów. Najdroższe są zawodnicy za pressingiem: szybki stoper, bramkarz i środek pola, który wytrzyma bieganie przez cały sezon.

Kompany pracował z budżetem Championship, beniaminka Premier League i Bayernu. To pozwala oddzielić elementy metody zależne od pieniędzy od tych, które kosztują tylko decyzję: pięć elementów jest darmowych, trzy wymagają organizacji, dwa — kadry. Na tym progu zatrzymało się Burnley w Premier League.

Klub z małym budżetem nie ma Alexandra-Arnolda ani van Dijka. Ma boisko, piłki i trenera. Z metody Lijndersa najwięcej da się skopiować właśnie tam — jej najmocniejsza warstwa kosztuje tylko czas treningowy. Sześć z ośmiu elementów nie kosztuje nic; dwa wymagają etatu albo czasu trenera.

Model Misiury to wzór dla beniaminka i drużyny ze słabszą kadrą: obrona pola karnego w piątkę, długie podanie, gra bez fauli. Prawie wszystko to zasady i powtórzenia. Najdroższy jest bramkarz, stoperzy do pola karnego i napastnik, który strzela.

Najtańsza część metody Mourinho to organizacja bez piłki: blok 4-4 przesuwany razem i kontra w kilka sekund kosztują tylko czas na treningu. Najdroższe jest to, co decyduje o wykończeniu i stałych fragmentach — napastnik, który zamienia okazje na gole, wysocy stoperzy, defensywny pomocnik, który rozgrywa, i doświadczeni zawodnicy w wąskich rolach.

Model Myśliwca to wzór dla drużyny, która chce grać piłką bez dużego budżetu: czwórka obrońców, wyjście po ziemi, odbiór bez faulu. Większość elementów to zasady i powtórzenia. Najdroższy jest stoper z podaniem i środkowy pomocnik, przez którego idzie gra.

Model Ojrzyńskiego to wzór dla drużyny, która ma słabszą kadrę niż rywale: blok przed polem karnym, długie podanie, stałe fragmenty. Prawie wszystko to zasady i powtórzenia. Najdroższy jest bramkarz i stoperzy, którzy wygrywają pole karne.

Model Papszuna powstał w klubie, który szedł od drugiej ligi — większość jego elementów to zadania w ramie z trzema stoperami, nie transfery: wyjście przez stopera z boku, wahadłowy na całą linię, pressing trójką z przodu, przesuwanie piątki. Najdroższy jest atak — jego jakość zależy od zawodników.

Model Siemieńca powstał w klubie spoza ścisłej czołówki finansowej ligi — większość jego elementów to reguły w ćwiczeniach, nie transfery: rondo, wyprowadzenie po ziemi od bramkarza, wybicie jako strata, pressing na sygnał. Najdroższa jest kadra, która utrzyma ten model przy dwóch meczach w tygodniu.

Model Stolarskiego to wzór dla drużyny z małym budżetem: beniaminek, który od pierwszego meczu gra krótko. Większość elementów to zasady i powtórzenia. Najdroższy jest bramkarz, który broni dużo strzałów, i ofensywny pomocnik z ostatnim podaniem.

Najtańsza część metody Tudora to pojedynek i przypisany rywal — kosztują tylko czas na treningu i konsekwencję trenera. Najdroższa to wahadłowi, którzy grają całą flankę: bez nich trzech stoperów zostaje bez dostawcy piłki do przodu.

Model Tułacza to wzór dla drużyny z najmniejszym budżetem w lidze: bez piłki, z grą długą i stałymi fragmentami. Prawie wszystko to zasady i powtórzenia. Najdroższy jest wysoki stoper, który wygrywa pojedynki w obu polach karnych.

Model Vukovicia to wzór dla drużyny, którą trzeba szybko ustabilizować: średni blok, który nie dopuszcza do strzału, pressing na sygnał i stałe fragmenty. Prawie wszystko to zasady i powtórzenia. Najdroższy jest bramkarz na cały sezon i defensywny pomocnik z podaniem.

Od bloku stałych fragmentów. To jedyny element metody, który daje przewagę od razu i nie zależy od jakości zawodników. Leverkusen w obu pełnych sezonach Alonso strzelił ze stałych fragmentów najwięcej goli w Bundeslidze (ex aequo z innymi klubami) — koszt to 20–25 minut w tygodniu.

Rutyny stałych fragmentów. W Arsenalu gole ze stałych fragmentów przeszły z dolnej części ligi (2020/21) do czołowej czwórki w jednym sezonie, przy tym samym pierwszym trenerze i z osobą od stałych fragmentów w sztabie. To element, który wymaga czasu na treningu i wysokich zawodników, nie gwiazd.

Rondo 5 na 2 ze stożkiem w każdej jednostce i pytanie „co widzisz?” zamiast polecenia. Oba elementy działają na każdym poziomie i przygotowują zespół do budowania, zanim padnie pierwsze podanie od bramkarza.

Rondo dzień po meczu i dzień przed meczem oraz reguła pięciu sekund po stracie w każdej grze. Pierwsze uczy utrzymania piłki pod presją; drugie sprawia, że strata nie kończy akcji — drużyna, która dużo podaje, dużo też traci i musi od razu odzyskiwać.

Wspólny słownik: trzy nazwy ćwiczeń i trzy nazwy zachowań, konsekwentnie przez 6–8 tygodni. Zero kosztu, a każde kolejne ćwiczenie tłumaczy się krócej.

Wybicie jako punkt dla rywala w każdej grze i przypisany rywal w pressingu. Pierwsze uczy, że piłka wraca do tyłu zamiast iść długo; drugie — że każdy wie, kogo kryje, gdy drużyna rusza na sygnał.

Wyjście krótkie z bramkarzem — każdy trening, każde ćwiczenie od bramkarza. W Lechu udział długich podań i wybicia na samym dole ligi w obu sezonach. Nic nie kosztuje, wymaga cierpliwości przy pierwszych stratach.

Odbiór bez faulu w średnim bloku — faul w ćwiczeniu to punkt dla rywala. Nic nie kosztuje.

Trzech stoperów i stałe fragmenty — każdy tydzień, od pierwszego. W GKS gole ze stałych fragmentów w czołówce ligi w obu sezonach. Nic nie kosztuje poza czasem w dniu przedmeczowym.

Reguła odbioru po stracie w każdej grze. W City odzyski w tercji ataku były w czołowej czwórce ligi w dziewięciu sezonach — przy faulach na mecz 17. miejsce lub niżej w każdym sezonie. Reguła nic nie kosztuje, a bez niej posiadanie zostawia przestrzeń za obroną.

Reguła odbioru w sześć sekund w każdej grze treningowej. W Liverpoolu odzyski w tercji ataku były w czołowej czwórce ligi w każdym z ośmiu sezonów — także w pierwszym, z kadrą sprzed transferów, które dały mistrzostwo. Reguła nic nie kosztuje i daje okazje bez kreatywnego rozgrywającego.

„Wybicie daje punkt rywalowi” — jedna zasada w grze zadaniowej, zero kosztu, a odtwarza najlepiej udokumentowany parametr tego trenera: najmniej wybić w lidze w trzech różnych kontekstach — Burnley w Championship 2022/23 i Bayern w dwóch sezonach.

Punkt za odzysk i kara za faul — dwie zmiany w zasadach gier, które już prowadzisz. W danych to najbardziej charakterystyczna para parametrów Lijndersa: dużo odzysków w tercji ataku, mało fauli.

Obrona pola karnego bez fauli — piątka w ostatniej linii, strzał z daleka zostawiony bramkarzowi. Nic nie kosztuje.

Przesunięcia bloku 4-4 na sygnał. Mało straconych goli to najbardziej powtarzalny wynik Mourinho — w ośmiu okresach z dziesięciu i w każdej z czterech lig — a wymaga tylko zgrania ośmiu zawodników, nie transferów.

Odbiór bez faulu — faul w każdym ćwiczeniu to punkt dla rywala. W obu klubach faule w dolnej czwórce ligi. Nic nie kosztuje.

Blok przed polem karnym bez fauli — dwie linie blisko siebie, strzał zza pola karnego zostawiony bramkarzowi. Nic nie kosztuje.

Rama: trzech stoperów i dwóch wahadłowych w każdym ćwiczeniu i w każdym meczu. W Rakowie i w Legii ustawienie z trzema stoperami w niemal każdym meczu, gole stracone w lepszej połowie ligi w każdym kontekście. Rama nic nie kosztuje — wymaga powtórzeń.

Wyprowadzenie po ziemi od bramkarza z regułą: długie podanie z własnej połowy to strata. W Jagiellonii udział długich podań był w dolnej trójce ligi w każdym pełnym sezonie, a wybicia w dolnej piątce. Reguła nic nie kosztuje.

Wyjście krótkie przez defensywnego pomocnika — każdy trening, każde ćwiczenie od bramkarza. W Motorze udział długich podań drugi najmniejszy w lidze w obu sezonach. Nic nie kosztuje.

Pojedynek 1v1 stopera z napastnikiem w każdej jednostce i przypisany rywal w każdej grze. Oba elementy działają na każdym poziomie i są podstawą pressingu indywidualnego.

Stałe fragmenty — osobny blok w każdym tygodniu. W Puszczy udział goli ze stałych fragmentów był najwyższy w lidze w obu sezonach. Nic nie kosztuje.

Średni blok bez celnego strzału rywala z pola karnego i bez faulu w polu karnym. Nic nie kosztuje.

Nie zaczynaj od ustawienia 3-4-2-1. To najbardziej widoczny element modelu i najgorszy punkt wyjścia: wymaga bramkarza grającego nogą, trzech stoperów podających pod presją i dwóch wahadłowych o wyjątkowej wytrzymałości. Bez nich daje straty we własnej tercji i kontrataki rywala w przewadze — czyli ryzyko, które kontrpressing ma neutralizować.

Nie zaczynaj od wysokiej linii bez pressingu. W Arsenalu najmniej okazji rywala w lidze (xG rywala 2023/24–2025/26) szło w parze z pressingiem w czołowej szóstce ligi (6,7 (2/20), 4,9 (5–6/20), 4,7 (2/20)). Sezonu z wysoką linią bez pressingu w danych nie ma — to wniosek z modelu, nie pomiar: linia wysoko bez nacisku na piłkę zostawia przestrzeń za obroną.

Nie zaczynaj od zaproszenia pressingu we własnym polu karnym. To najbardziej rozpoznawalny element modelu i najdroższy: wymaga bramkarza i stoperów przyjmujących piłkę pod presją. Bez nich drużyna traci gole, zanim zrozumie, po co czeka z piłką.

Nie zaczynaj od rotacji składu. W PSG rotacja szła w parze z kadrą, w której gole rozkładały się na kilku zawodników; w zespole zależnym od jednego strzelca mecze bez niego kosztują punkty — tak było w Barcelonie 2016/17.

Nie zaczynaj od struktury 3-2-5. To najbardziej widoczny element modelu i najgorszy punkt wyjścia: wymaga bramkarza grającego nogą, obrońców podających pod presją i bocznych obrońców grających na dwóch pozycjach naraz. Bez tych warunków daje straty we własnej tercji i utratę zaufania zespołu do metody.

Nie zaczynaj od wysokiego pressingu na całym boisku bez przypisanych par. W danych Fariolego odbiór wysoko idzie w parze z małą liczbą fauli — bez par pressing zamienia się w pościg, a ten daje faule i wolnego rywala za plecami.

Nie mierz sukcesu posiadaniem. Lech miał najwyższe posiadanie w lidze i przed Frederiksenem, gdy był piąty. Mierz, gdzie kończy się akcja: kontakty w polu karnym LEC 24/25 961 (3/18), LEC 25/26 1055 (1/18).

Nie myl długiego podania z wybiciem. Długa piłka bez adresata oddaje posiadanie i nie daje pola karnego.

Nie myl długiej piłki z wybiciem. W GKS długie podania miały adres — wahadłowego albo napastnika — i drugą piłkę zbieraną przez ofensywnych pomocników; wybicia zostają w polu karnym (GKS 24/25 27,8 (3/18), GKS 25/26 32,5 (2–3/18)).

Nie zaczynaj od samego posiadania. W 2024/25 posiadanie było najwyższe w lidze (61,6% (1/20)), ale bez odbioru po stracie (4,8 (7/20)) xG stracone wzrosło do 48,4 (14/20). Posiadanie bez odbioru zaraz po stracie daje rywalowi kontry przeciw wysokiej linii.

Nie zaczynaj od wysokiej linii bez stopera, który wygra wyścig za plecami. W 2016/17 odbiór wysoko był w czołówce ligi, a gole stracone 1,10 (16/20) na mecz; w 2020/21, bez van Dijka przez prawie cały sezon, 1,10 (17/20). Najpierw pressing, który nie pozwala zagrać za linię, potem linia.

Nie zaczynaj od wysokiej linii obrony. Działa tylko wtedy, gdy zespół ma piłkę. Bez kontroli gry daje to, co Burnley w Premier League 2023/24: 4,5 interwencji bramkarza na mecz i 2 czyste konta w sezonie.

Nie kopiuj skrajnej wersji modelu przy słabszej kadrze. Salzburg jesienią 2024: posiadanie 65,1% i 1,62 pkt na mecz. Ten sam klub wiosną 2025 pod Thomasem Letschem: 59,6% i 1,94 pkt na mecz. Zacznij od wersji umiarkowanej i podnoś skrajność, gdy zawodnicy wytrzymują.

Nie licz, że sam blok utrzyma wynik przez cały sezon. Wisła zdobyła w drugich 17 kolejkach 17 punktów po 29 w pierwszych — bez goli nie było czym odrobić straty.

Nie zaczynaj od pressingu wysoko. U Mourinho odzyski w tercji ataku były w czołowej trójce ligi tylko w Turcji i Portugalii, w Anglii i we Włoszech poza czołową trójką. Słabsza drużyna, która naciska wysoko, otwiera przestrzeń za obroną.

Nie myl posiadania z atakiem. Piast przed zmianą trenera miał najwięcej piłki w lidze i 7 punktów w 11 meczach.

Nie myl oddania piłki z planem. Korona przy tym samym posiadaniu faulowała najwięcej w lidze i zdobyła 13 punktów w 15 meczach.

Nie zaczynaj od posiadania. Mistrzostwo w 2022/23 przy posiadaniu 53,3% (6/18); w Legii posiadanie spadło do 48,4% (12/18), a wynik się poprawił. Najpierw obrona i odbiór, potem piłka.

Nie zaczynaj od pressingu przez cały mecz. W sezonie mistrzowskim odzyski w tercji ataku były w środku ligi (4,3 (8/18)) — drużyna odbierała w środkowej strefie (15,6 (2/18) odbiorów na mecz, drugie w lidze) i dopiero stamtąd atakowała.

Nie zostawiaj obrony pola karnego bramkarzowi. W Motorze bramkarz bronił w czołowej trójce ligi (MOT 24/25 3,6 (2/18), MOT 25/26 3,5 (3/18)) — to sygnał, że obrona przed polem karnym przepuszcza za dużo.

Nie zaczynaj od wysokiej linii z kryciem jeden na jeden na całym boisku. Przegrany pojedynek oznacza wolnego rywala przed bramką — bez stoperów wygrywających pojedynki i bez szybkości ten element kosztuje gole.

Nie licz, że gra długa wystarczy bez obrony. W 2024/25 ten sam styl przy golach straconych 1,90 (1/18) na mecz dał ostatnie miejsce.

Nie licz, że obrona da górę tabeli. W pełnych sezonach Piasta gole stracone w czołówce ligi, a punkty 43 i 45 — środek tabeli.

1. Tydzień 1–2 — Stałe fragmenty dają przewagę: każdy zna swoje zadanie w trzech rutynach i walczy o pierwszy kontakt.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Pierwszy kontakt z piłką przy co najmniej połowie dośrodkowań ze stałego fragmentu w ćwiczeniu.
   Ćwiczenia: Stałe fragmenty jako blok treningowy (M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Punkt za pierwszy kontakt przy stałym fragmencie. Problem prawie zawsze ten sam: start za wcześnie albo w miejscu. Ćwicz bieg z opóźnieniem — zawodnik rusza dopiero, gdy wykonawca podnosi rękę.
     Propozycja: Dośrodkowania z rogu pola karnego 4v4 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt (głowa, noga, blok), dwa za gol.
     Propozycja: Turniej stałych fragmentów: dwie drużyny po 5 serii, liczy się tylko pierwszy kontakt — tabela prowadzona przez cały blok.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Zawodnicy w każdej grze szukają wolnego, bo przewaga przy piłce jest ustawieniem domyślnym.
   Kryterium przejścia: Każde ćwiczenie w planie tygodnia ma wpisaną przewagę przy piłce (np. 4v3, 6v4+2); w ostatniej jednostce bloku zawodnicy sami grają do wolnego, bez podpowiedzi trenera.
   Ćwiczenia: Podanie łamiące linię 8v8+3 (M−4)
   Jak trenować

   • Przewaga liczebna w każdym ćwiczeniu. Zawodnik ma rozpoznać, kto jest wolny, zanim dostanie piłkę. Na zatrzymaniu pytaj „gdzie jest nasz wolny?”, a przewagę zmniejszaj dopiero, gdy grają do wolnego bez podpowiedzi.
     Propozycja: Rondo 4v2 → 5v3 → 5v4: następny poziom dopiero po serii 10 podań bez straty.
     Propozycja: Gra 6v4 + 2 neutralnych w kwadracie 25×25 m: punkt za podanie do wolnego zawodnika w strefie końcowej.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów przeciw dwóm napastnikom rywala daje przewagę od pierwszego podania — ćwicz grę do wolnego bocznego stopera i jego wejście z piłką.
     Przy czwórce obrońców: Przewagę przy budowaniu tworzy defensywny pomocnik schodzący między stoperów albo bramkarz grający jak trzeci obrońca.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Drużyna wychodzi krótko, a długie podanie jest decyzją jednego wyznaczonego zawodnika, nie ucieczką spod presji.
   Kryterium przejścia: W grach długie podania zagrywa tylko wyznaczony zawodnik; w ostatniej jednostce bloku pozostali grają krótko. W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania.
   Ćwiczenia: Budowanie 3+1 przeciw pressingowi (M−4)
   Jak trenować

   • Jeden wyznaczony zawodnik do długich podań. Długie podanie z adresem: wyznaczony zawodnik gra do umówionej strefy, a reszta wie, gdzie spadnie piłka, i rusza po drugą piłkę zanim ona spadnie.
     Propozycja: Gra 9v9 na całym boisku: długo gra tylko wyznaczony zawodnik; druga piłka zebrana przed polem karnym rywala = punkt.
     Propozycja: Trzy pasy wzdłuż boiska: wyznaczony zawodnik gra długo do jednego z bocznych pasów, czterech walczy tam o drugą piłkę 4v3.
   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Przy każdym ataku ktoś zabezpiecza stratę — rola ma własną punktację w każdej grze zadaniowej.
   Kryterium przejścia: Przy każdej stracie w grze zabezpieczający jest za linią piłki; w ostatniej jednostce bloku rywal nie wychodzi z kontrą przez wolną strefę przed obroną.
   Jak trenować

   • Rola zabezpieczającego z własną punktacją. Zabezpieczający stoi za linią piłki zanim drużyna straci piłkę, nie dopiero po stracie. Oceniaj go w ataku, nie w obronie.
     Propozycja: Gra 8v8 z rolą zabezpieczającego (inny znacznik): kontra rywala przez wolną strefę przed obroną = dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: Atak 6v4 i kontra rywala na dwie małe bramki: gdy zabezpieczający był ustawiony w chwili straty, gol z kontry się nie liczy.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Zabezpieczają dwaj stoperzy i jeden środkowy pomocnik; trzeci stoper może wejść w atak bokiem.
     Przy czwórce obrońców: Zabezpieczają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczni obrońcy idą do ataku po jednym, nigdy obaj naraz.

   REKONSTRUKCJA

Żaden z tych kroków nie wymaga transferu ani sprzętu.

1. Tydzień 1–2 — Drużyna wychodzi od bramkarza przez stoperów i defensywnego pomocnika, bez wybijania.
   Kryterium przejścia: W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania.
   Ćwiczenia: Przejście do 3-2-5 pod pressingiem (M−3)
   Jak trenować

   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — W ataku pozycyjnym drużyna zajmuje szerokość i półpasy, żeby zmienić stronę, zanim rywal się przesunie.
   Kryterium przejścia: W ataku pozycyjnym co najmniej 7 z 10 akcji ma zajęte wszystkie pasy w chwili podania do ostatniej tercji.
   Ćwiczenia: Pięć kanałów: zmiana strony i półpas 4v3 (M−4)
   Jak trenować

   • Pięć kanałów zajętych w ataku pozycyjnym. Pięć pasów zajętych w chwili podania do ostatniej tercji: dwa boczne, dwa półpasy, środek. Problem: dwóch zawodników w jednym pasie — pokaż, kto ma się przesunąć.
     Propozycja: Gra pozycyjna w pięciu pasach 9v7 na polu 64×50 m: w jednym pasie najwyżej dwóch zawodników jednej drużyny.
     Propozycja: Gra 8v8 z liniami pasów na boisku: gol po zmianie strony = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: W 3-4-3 szerokość dają wahadłowi, półpasy zajmują dwaj ofensywni pomocnicy, środek — napastnik.
     Przy czwórce obrońców: W 4-3-3 szerokość dają skrzydłowi, półpasy zajmują dwaj pomocnicy albo boczny obrońca wchodzący do środka, środek — napastnik.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Pressing rusza razem na sygnał, a po stracie drużyna odbiera w kilka sekund.
   Kryterium przejścia: Na sygnał — podanie do bramkarza, złe przyjęcie — pierwsza linia rusza razem w co najmniej 7 z 10 sytuacji.
   Ćwiczenia: Pressing 4-1-4-1 na sygnał (M−3)
   Jak trenować

   • Pressing wysoko na sygnał. Jeden sygnał na blok (podanie do bramkarza, do bocznego obrońcy albo złe przyjęcie) i ruszenie razem. Problem: pierwszy rusza sam, reszta zostaje — wtedy rywal gra przez pressing.
     Propozycja: Pressing 6v6 na polu 40×30 m: na sygnał drużyna rusza razem, odbiór w 8 s = punkt, gol rywala do małej bramki = dwa.
     Propozycja: Gra 11v11, rywal wznawia zawsze od bramkarza: liczysz odbiory na jego połowie.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Pressing trójką z przodu (napastnik i dwóch ofensywnych pomocników) na stoperów i bramkarza; wahadłowi wychodzą do bocznych obrońców, trzej stoperzy kryją napastników.
     Przy czwórce obrońców: W 4-4-2 albo 4-3-3 dwóch z przodu idzie na stoperów, skrzydłowy rusza na bocznego obrońcę dopiero na sygnał, boczny obrońca podchodzi do skrzydłowego rywala.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Linia obrony stoi wysoko tylko wtedy, gdy piłka jest naciskana; stałe fragmenty mają stałe miejsce w tygodniu.
   Kryterium przejścia: Linia stoi wysoko, gdy piłka jest naciskana, i cofa się na sygnał; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedno podanie za linię na serię dochodzi do rywala. Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Ćwiczenia: Wysoka linia i odbiór w 6 sekund (M−2), Klaster przy rzucie rożnym (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Wysoka linia razem z pressingiem. Linia stoi wysoko tylko wtedy, gdy piłka jest naciskana; gdy rywal ma czas na podanie — cofa się. Problem: obrońcy cofają się pojedynczo, a nie razem.
     Propozycja: 6 + bramkarz broni wysoko przeciw 7 rywala ze strefą 15 m za linią obrony: podanie za linię, które dochodzi do rywala = punkt dla atakujących.
     Propozycja: Gra 9v9 z linią spalonego 35 m od bramki: obrona cofa się razem na hasło „wolna piłka”.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów daje asekurację przy wysokiej linii: środkowy stoi kilka metrów niżej i bierze podanie za plecy.
     Przy czwórce obrońców: Czwórka cofa się razem; asekuracją za linią jest bramkarz grający wysoko.
   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; skuteczność w polu karnym przychodzi z zawodnikami.

1. Tydzień 1–2 — Każda jednostka zaczyna się od ronda, a zawodnicy rozumieją te same nazwy zachowań.
   Kryterium przejścia: Rondo rusza w każdej jednostce bez tłumaczenia zasad, a najdłuższa seria podań bez straty rośnie z tygodnia na tydzień. Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem.
   Ćwiczenia: Rondo 5v2 ze stożkiem (M−4 do M−1 — aktywacja)
   Jak trenować

   • Rondo z przejściem codziennie. Rondo uczy przyjęcia kierunkowego i ustawienia ciała — pilnuj, żeby zawodnik przyjmował piłkę przodem do kolejnego podania. Zapisuj najdłuższą serię.
     Propozycja: Rondo 5v2 w kwadracie 10×10 m, środkowi zmieniają się po odbiorze; seria 10 podań = punkt.
     Propozycja: Rondo 4v4 + 3 neutralnych w prostokącie 20×15 m: po stracie natychmiastowa zmiana ról.
   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — W środku pola drużyna gra przewagą i szuka podania między obrońców rywala; trener zatrzymuje grę i pyta.
   Kryterium przejścia: Każde ćwiczenie w planie tygodnia ma wpisaną przewagę przy piłce (np. 4v3, 6v4+2); w ostatniej jednostce bloku zawodnicy sami grają do wolnego, bez podpowiedzi trenera.
   Ćwiczenia: Gra pozycyjna w środku 6v4+2 (M−4 albo M−3)
   Jak trenować

   • Przewaga liczebna w każdym ćwiczeniu. Zawodnik ma rozpoznać, kto jest wolny, zanim dostanie piłkę. Na zatrzymaniu pytaj „gdzie jest nasz wolny?”, a przewagę zmniejszaj dopiero, gdy grają do wolnego bez podpowiedzi.
     Propozycja: Rondo 4v2 → 5v3 → 5v4: następny poziom dopiero po serii 10 podań bez straty.
     Propozycja: Gra 6v4 + 2 neutralnych w kwadracie 25×25 m: punkt za podanie do wolnego zawodnika w strefie końcowej.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów przeciw dwóm napastnikom rywala daje przewagę od pierwszego podania — ćwicz grę do wolnego bocznego stopera i jego wejście z piłką.
     Przy czwórce obrońców: Przewagę przy budowaniu tworzy defensywny pomocnik schodzący między stoperów albo bramkarz grający jak trzeci obrońca.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Drużyna zaprasza pressing rywala i wychodzi spod niego krótko przez trzy strefy — najpierw bez pressingu, potem z dwoma pressującymi.
   Kryterium przejścia: W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania. Stoperzy przyjmują piłkę pod presją i grają do przodu albo do boku; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedna strata stopera na serię.
   Ćwiczenia: Zaproszenie pressingu — bramkarz i piątka przeciw dwóm (M−4), Budowanie trzystrefowe 10v9 (M−4)
   Jak trenować

   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.
   • Stoperzy podający pod presją. Przyjęcie na dalszą nogę i otwarte ciało — stoper ma widzieć boisko przed przyjęciem. Podanie do przodu albo do boku, nigdy w poprzek przed własnym polem karnym.
     Propozycja: 2 stoperów + bramkarz + defensywny pomocnik przeciw 2–3 pressującym, cel: podanie do jednego z dwóch zawodników w strefach na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 7v7 ze stoperami jako dodatkowymi zawodnikami: podanie stopera do przodu przez linię rywala = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Boczny stoper może wejść z piłką do przodu w wolne miejsce — środkowy zostaje i asekuruje.
     Przy czwórce obrońców: Stoper z piłką szuka bocznego obrońcy albo defensywnego pomocnika; drugi stoper ustawia się niżej jako asekuracja.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Stałe fragmenty i obrona w niskim bloku dostają osobne miejsce w tygodniu — tego w ćwiczeniach De Zerbiego nie ma.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Na hasło drużyna przechodzi do niskiego bloku w kilka sekund; w grze przeciw przewadze rywal nie dochodzi do strzału z pola karnego w większości serii.
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym. Hasło i kilka sekund: drużyna cofa się za linię piłki i zamyka środek. Najczęstszy problem: pierwsza linia nie wraca i między obroną a pomocą powstaje dziura.
     Propozycja: 8 broniących + bramkarz przeciw 10 atakującym na połowie: obrona punktuje odbiorem i podaniem do małej bramki na linii środkowej, atak — strzałem z pola karnego.
     Propozycja: Gra 11v11 z hasłem trenera „blok”: liczysz sekundy, w których drużyna ustawia się w niskim bloku.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Niski blok z trójką to piątka z tyłu: wahadłowi schodzą do linii obrony, przed nimi dwóch środkowych, trzech z przodu cofa się do 5-4-1. Ćwicz obronę pola karnego: stoperzy kryją strefy, wahadłowi zamykają dośrodkowania.
     Przy czwórce obrońców: Niski blok z czwórką to 4-4-2 albo 4-5-1: skrzydłowi wracają do linii pomocy, linie najwyżej 10 m od siebie, boczny obrońca nie wychodzi z linii za skrzydłowym.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze trzy kroki nie wymagają transferu ani sprzętu; czwarty wymaga czasu w tygodniu.

1. Tydzień 1–2 — Rondo dzień po meczu i dzień przed meczem: gra pod presją na małej przestrzeni, a strata od razu oznacza próbę odbioru.
   Kryterium przejścia: Rondo rusza w każdej jednostce bez tłumaczenia zasad, a najdłuższa seria podań bez straty rośnie z tygodnia na tydzień.
   Ćwiczenia: Rondo 4v2+3 (M+2 i M−1)
   Jak trenować

   • Rondo z przejściem codziennie. Rondo uczy przyjęcia kierunkowego i ustawienia ciała — pilnuj, żeby zawodnik przyjmował piłkę przodem do kolejnego podania. Zapisuj najdłuższą serię.
     Propozycja: Rondo 5v2 w kwadracie 10×10 m, środkowi zmieniają się po odbiorze; seria 10 podań = punkt.
     Propozycja: Rondo 4v4 + 3 neutralnych w prostokącie 20×15 m: po stracie natychmiastowa zmiana ról.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Drużyna utrzymuje piłkę przewagą w strefach i nie wybija — gdy nie ma podania do przodu, piłka wraca do środka.
   Kryterium przejścia: Każde ćwiczenie w planie tygodnia ma wpisaną przewagę przy piłce (np. 4v3, 6v4+2); w ostatniej jednostce bloku zawodnicy sami grają do wolnego, bez podpowiedzi trenera.
   Ćwiczenia: Gra pozycyjna 9v6 w strefach (M−4)
   Jak trenować

   • Przewaga liczebna w każdym ćwiczeniu. Zawodnik ma rozpoznać, kto jest wolny, zanim dostanie piłkę. Na zatrzymaniu pytaj „gdzie jest nasz wolny?”, a przewagę zmniejszaj dopiero, gdy grają do wolnego bez podpowiedzi.
     Propozycja: Rondo 4v2 → 5v3 → 5v4: następny poziom dopiero po serii 10 podań bez straty.
     Propozycja: Gra 6v4 + 2 neutralnych w kwadracie 25×25 m: punkt za podanie do wolnego zawodnika w strefie końcowej.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów przeciw dwóm napastnikom rywala daje przewagę od pierwszego podania — ćwicz grę do wolnego bocznego stopera i jego wejście z piłką.
     Przy czwórce obrońców: Przewagę przy budowaniu tworzy defensywny pomocnik schodzący między stoperów albo bramkarz grający jak trzeci obrońca.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Odbiór w pięć sekund po stracie jako osobna umiejętność, bez faulu.
   Kryterium przejścia: W grach co najmniej połowa strat kończy się próbą odbioru w czasie z reguły (kilka sekund). W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię.
   Ćwiczenia: Pressing 5 sekund po stracie (M−3)
   Jak trenować

   • Reguła odzysku po stracie w każdej grze. Pilnuj pierwszej reakcji: najbliższy atakuje piłkę, dwaj następni zamykają podanie do przodu. Gdy w czasie z reguły odbioru nie ma — wszyscy wracają; pościg dłuższy niż reguła to błąd.
     Propozycja: Gra 6v6 + 2 neutralnych na polu 40×30 m z 4 małymi bramkami: odbiór w 5 s po stracie = punkt, gol po takim odbiorze = trzy.
     Propozycja: Rondo 5v2 z przejściem: środkowi po odbiorze grają do sąsiedniego kwadratu, tracący mają 5 s na odbiór.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Za kontrpressingiem zostaje trzech stoperów — boczny może wyjść wyżej do odbiorcy, bo dwóch zostaje z napastnikiem.
     Przy czwórce obrońców: Za kontrpressingiem zostają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczny obrońca z dalszej strony dosuwa się do środka.
   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Drużyna dzieli się na piątkę przed piłką i piątkę za piłką; stałe fragmenty dostają osobny blok przed meczem.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Ćwiczenia: Dwie piątki — 5v5+3 (M−2)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze trzy kroki nie wymagają transferu; rotacja i zawodnik w środku przychodzą z kadrą.

1. Tydzień 1–2 — Sztab i zawodnicy mówią tym samym językiem: trzy nazwy ćwiczeń, trzy nazwy zachowań.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem.
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Rondo ze strefami w każdej jednostce uczy przeniesienia piłki, nie liczby podań.
   Kryterium przejścia: Rondo rusza w każdej jednostce bez tłumaczenia zasad, a najdłuższa seria podań bez straty rośnie z tygodnia na tydzień.
   Ćwiczenia: Rondo „Arenys” 5v2+2 (M−4 do M−1 — aktywacja)
   Jak trenować

   • Rondo z przejściem codziennie. Rondo uczy przyjęcia kierunkowego i ustawienia ciała — pilnuj, żeby zawodnik przyjmował piłkę przodem do kolejnego podania. Zapisuj najdłuższą serię.
     Propozycja: Rondo 5v2 w kwadracie 10×10 m, środkowi zmieniają się po odbiorze; seria 10 podań = punkt.
     Propozycja: Rondo 4v4 + 3 neutralnych w prostokącie 20×15 m: po stracie natychmiastowa zmiana ról.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Przy każdej dostawie z boku strefy pola karnego są obsadzone.
   Kryterium przejścia: Przy co najmniej 7 z 10 dośrodkowań w ćwiczeniu trzech zawodników jest w polu karnym w chwili podania.
   Jak trenować

   • Trzech w polu karnym w momencie dośrodkowania. Skup się na momencie startu, nie na liczbie: trzech wbiega, gdy dośrodkowujący podnosi głowę. Strefy do zajęcia: bliższy słupek, punkt karny, daleki słupek.
     Propozycja: Atak bokiem 6v4 + bramkarz na pół boiska: gol liczy się tylko wtedy, gdy w chwili dośrodkowania w polu karnym jest trzech atakujących.
     Propozycja: Gra 8v8 z bocznymi strefami (po 10 m), w których nie wolno bronić: gol po dośrodkowaniu z wolnej strefy = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Do pola karnego wchodzą napastnik, ofensywny pomocnik i wahadłowy z dalszej strony; dośrodkowuje wahadłowy z bliższej.
     Przy czwórce obrońców: Do pola karnego wchodzą napastnik, skrzydłowy z dalszej strony i środkowy pomocnik; dośrodkowuje skrzydłowy albo boczny obrońca.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Stałe fragmenty mają osobny blok — 15 minut w dwóch jednostkach tygodniowo.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Żaden z tych kroków nie wymaga transferu ani sprzętu. W Como obecne są wszystkie cztery — stałe fragmenty najsłabiej (udział w golach 15,4%, 18/20).

1. Tydzień 1–2 — Drużyna gra pod presją od pierwszego dnia i przestaje wybijać piłkę bez potrzeby.
   Kryterium przejścia: Rondo rusza w każdej jednostce bez tłumaczenia zasad, a najdłuższa seria podań bez straty rośnie z tygodnia na tydzień. W grach z budowaniem wybić bez presji, która by je wymuszała, ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedno na serię.
   Ćwiczenia: Rondo z pressingiem (M−1)
   Jak trenować

   • Rondo z przejściem codziennie. Rondo uczy przyjęcia kierunkowego i ustawienia ciała — pilnuj, żeby zawodnik przyjmował piłkę przodem do kolejnego podania. Zapisuj najdłuższą serię.
     Propozycja: Rondo 5v2 w kwadracie 10×10 m, środkowi zmieniają się po odbiorze; seria 10 podań = punkt.
     Propozycja: Rondo 4v4 + 3 neutralnych w prostokącie 20×15 m: po stracie natychmiastowa zmiana ról.
   • Wybicie = punkt dla rywala. Wybicie pod presją nie jest błędem — błędem jest wybicie, gdy nikt nie naciska. Zatrzymuj grę tylko przy tych drugich i pokaż, kto był wolny.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + 2 pomocników przeciw 4–5 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej; wybicie bez presji = punkt dla pressujących.
     Propozycja: Gra 8v8 na 2/3 boiska, każde wznowienie od bramkarza; wyjście podaniem za linię środkową = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów rozstawionych szeroko daje bramkarzowi zawsze dwa podania do boku; wahadłowi stoją wysoko i odciągają skrzydłowych rywala.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy rozchodzą się na szerokość pola karnego; gdy rywal naciska dwoma, defensywny pomocnik schodzi między nich i powstaje trójka.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Wyjście spod pressingu przez bramkarza, dwóch stoperów i pivota; gdy nie ma podania do przodu, piłka wraca do stopera.
   Kryterium przejścia: W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania. Stoperzy przyjmują piłkę pod presją i grają do przodu albo do boku; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedna strata stopera na serię.
   Ćwiczenia: Budowanie 7v5 pod pressingiem (M−2), Bramkarz i dwóch stoperów pod pressingiem (M−2)
   Jak trenować

   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.
   • Stoperzy podający pod presją. Przyjęcie na dalszą nogę i otwarte ciało — stoper ma widzieć boisko przed przyjęciem. Podanie do przodu albo do boku, nigdy w poprzek przed własnym polem karnym.
     Propozycja: 2 stoperów + bramkarz + defensywny pomocnik przeciw 2–3 pressującym, cel: podanie do jednego z dwóch zawodników w strefach na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 7v7 ze stoperami jako dodatkowymi zawodnikami: podanie stopera do przodu przez linię rywala = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Boczny stoper może wejść z piłką do przodu w wolne miejsce — środkowy zostaje i asekuruje.
     Przy czwórce obrońców: Stoper z piłką szuka bocznego obrońcy albo defensywnego pomocnika; drugi stoper ustawia się niżej jako asekuracja.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Pressing rusza na podanie do bocznego stopera, a potem każdy ma swojego rywala.
   Kryterium przejścia: W grach każdy zawodnik bez piłki wie, kogo kryje; w ostatniej jednostce bloku zmiana par po serii bez zatrzymania gry. W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię.
   Ćwiczenia: Pressing 6v6 na podanie do bocznego stopera (M−3), Krycie przypisane 10v10 (M−3)
   Jak trenować

   • Przypisany rywal w każdej grze. Każdy wie, kogo kryje, zanim rywal dostanie piłkę. Problem: zmiana par przy zmianie strony — ustal, kto przekazuje krycie i w którym miejscu.
     Propozycja: Gra 7v7 z kolorowymi znacznikami: każdy kryje rywala w swoim kolorze; gol po podaniu do niekrytego = dwa punkty.
     Propozycja: Gra 10v10 na pół boiska, krycie przypisane, co 3 min trener zmienia pary — bez zatrzymania gry.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Krycie system na system: wahadłowi na bocznych obrońców rywala, trzech z przodu na stoperów i defensywnego pomocnika, trzej stoperzy na napastników.
     Przy czwórce obrońców: Stoper po stronie piłki idzie za napastnikiem, który się cofa; boczni obrońcy na skrzydłowych, drugi stoper asekuruje.
   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Akcje kończą się w polu karnym napastnikiem i dwoma pomocnikami, a rzuty rożne są trenowane w osobnym bloku.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Ćwiczenia: Gra w polu karnym — napastnik i dwóch pomocników (M−2)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze trzy kroki nie wymagają transferu; czwarty wymaga osoby, która odpowiada za stałe fragmenty.

1. Tydzień 1–2 — Wyjście krótkie z bramkarzem: czterech obrońców, bramkarz jako trzeci stoper, wybicie bez potrzeby = punkt dla rywala.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania. W grach z budowaniem wybić bez presji, która by je wymuszała, ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedno na serię.
   Ćwiczenia: Wyjście krótkie z bramkarzem (M−4)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.
   • Wybicie = punkt dla rywala. Wybicie pod presją nie jest błędem — błędem jest wybicie, gdy nikt nie naciska. Zatrzymuj grę tylko przy tych drugich i pokaż, kto był wolny.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + 2 pomocników przeciw 4–5 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej; wybicie bez presji = punkt dla pressujących.
     Propozycja: Gra 8v8 na 2/3 boiska, każde wznowienie od bramkarza; wyjście podaniem za linię środkową = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów rozstawionych szeroko daje bramkarzowi zawsze dwa podania do boku; wahadłowi stoją wysoko i odciągają skrzydłowych rywala.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy rozchodzą się na szerokość pola karnego; gdy rywal naciska dwoma, defensywny pomocnik schodzi między nich i powstaje trójka.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Zabezpieczenie ataku i reakcja po stracie: trzech z tyłu i środkowy pomocnik, zamknięcie podania do przodu.
   Kryterium przejścia: Przy każdej stracie w grze zabezpieczający jest za linią piłki; w ostatniej jednostce bloku rywal nie wychodzi z kontrą przez wolną strefę przed obroną. W grach co najmniej połowa strat kończy się próbą odbioru w czasie z reguły (kilka sekund).
   Ćwiczenia: Zabezpieczenie ataku — trzech z tyłu i jeden przed nimi (M−3), Reakcja po stracie — zamknąć podanie do przodu (M−3)
   Jak trenować

   • Rola zabezpieczającego z własną punktacją. Zabezpieczający stoi za linią piłki zanim drużyna straci piłkę, nie dopiero po stracie. Oceniaj go w ataku, nie w obronie.
     Propozycja: Gra 8v8 z rolą zabezpieczającego (inny znacznik): kontra rywala przez wolną strefę przed obroną = dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: Atak 6v4 i kontra rywala na dwie małe bramki: gdy zabezpieczający był ustawiony w chwili straty, gol z kontry się nie liczy.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Zabezpieczają dwaj stoperzy i jeden środkowy pomocnik; trzeci stoper może wejść w atak bokiem.
     Przy czwórce obrońców: Zabezpieczają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczni obrońcy idą do ataku po jednym, nigdy obaj naraz.
   • Reguła odzysku po stracie w każdej grze. Pilnuj pierwszej reakcji: najbliższy atakuje piłkę, dwaj następni zamykają podanie do przodu. Gdy w czasie z reguły odbioru nie ma — wszyscy wracają; pościg dłuższy niż reguła to błąd.
     Propozycja: Gra 6v6 + 2 neutralnych na polu 40×30 m z 4 małymi bramkami: odbiór w 5 s po stracie = punkt, gol po takim odbiorze = trzy.
     Propozycja: Rondo 5v2 z przejściem: środkowi po odbiorze grają do sąsiedniego kwadratu, tracący mają 5 s na odbiór.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Za kontrpressingiem zostaje trzech stoperów — boczny może wyjść wyżej do odbiorcy, bo dwóch zostaje z napastnikiem.
     Przy czwórce obrońców: Za kontrpressingiem zostają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczny obrońca z dalszej strony dosuwa się do środka.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Atak pozycyjny do pola karnego podaniem; boczny obrońca jako rozgrywający.
   Kryterium przejścia: W ataku pozycyjnym co najmniej 7 z 10 akcji ma zajęte wszystkie pasy w chwili podania do ostatniej tercji. W grze 11 na 11 na treningu drużyna ma piłkę dłużej niż przeciwnik — czas posiadania mierzony w jednej serii. Stoperzy przyjmują piłkę pod presją i grają do przodu albo do boku; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedna strata stopera na serię.
   Ćwiczenia: Wejście w pole karne podaniem (M−4)
   Jak trenować

   • Pięć kanałów zajętych w ataku pozycyjnym. Pięć pasów zajętych w chwili podania do ostatniej tercji: dwa boczne, dwa półpasy, środek. Problem: dwóch zawodników w jednym pasie — pokaż, kto ma się przesunąć.
     Propozycja: Gra pozycyjna w pięciu pasach 9v7 na polu 64×50 m: w jednym pasie najwyżej dwóch zawodników jednej drużyny.
     Propozycja: Gra 8v8 z liniami pasów na boisku: gol po zmianie strony = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: W 3-4-3 szerokość dają wahadłowi, półpasy zajmują dwaj ofensywni pomocnicy, środek — napastnik.
     Przy czwórce obrońców: W 4-3-3 szerokość dają skrzydłowi, półpasy zajmują dwaj pomocnicy albo boczny obrońca wchodzący do środka, środek — napastnik.
   • Wysokie posiadanie przeciw równemu rywalowi. Posiadanie bez celu męczy własną drużynę — każda gra z liczeniem podań ma też przeniesienie piłki do strefy albo bramki.
     Propozycja: Gra 9v9: 10 podań = punkt, gol = trzy.
     Propozycja: Gra pozycyjna 7v6 + 3 neutralnych na polu 40×44 m w trzech korytarzach: punkt za podanie do zawodnika w strefie końcowej.
   • Stoperzy podający pod presją. Przyjęcie na dalszą nogę i otwarte ciało — stoper ma widzieć boisko przed przyjęciem. Podanie do przodu albo do boku, nigdy w poprzek przed własnym polem karnym.
     Propozycja: 2 stoperów + bramkarz + defensywny pomocnik przeciw 2–3 pressującym, cel: podanie do jednego z dwóch zawodników w strefach na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 7v7 ze stoperami jako dodatkowymi zawodnikami: podanie stopera do przodu przez linię rywala = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Boczny stoper może wejść z piłką do przodu w wolne miejsce — środkowy zostaje i asekuruje.
     Przy czwórce obrońców: Stoper z piłką szuka bocznego obrońcy albo defensywnego pomocnika; drugi stoper ustawia się niżej jako asekuracja.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Rzut rożny: strefa przed polem bramkowym i druga faza — praca nad słabym punktem.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut rożny — strefa przed polem bramkowym (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; bramkarz grający nogami i kadra na dwa mecze w tygodniu — tak.

1. Tydzień 1–2 — Wspólny słownik i średni blok bez faulu.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię. Na sygnał blok przesuwa się razem; przy zatrzymaniu gry w losowym momencie odległość między liniami wynosi najwyżej około 10 m.
   Ćwiczenia: Średni blok bez faulu (M−3)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.
   • Blok przesuwany razem na sygnał. Blok przesuwa się razem: piłka idzie do boku — cała drużyna w tę stronę, linie najwyżej 10 m od siebie. Ustal sygnał do wyjścia (podanie do boku, przyjęcie tyłem) i trzymaj się go.
     Propozycja: Przesunięcia na sygnał: 8 zawodników w bloku, 4 podających na obwodzie, każde podanie między nimi = przesunięcie; potem 8 atakujących przeciw blokowi.
     Propozycja: Gra 8v8 + bramkarz na pół boiska: podanie rywala między linie, które dochodzi do zawodnika = punkt dla atakujących.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Blok 5-4-1 albo 5-2-3: przy podaniu do boku wahadłowy wychodzi do rywala, boczny stoper asekuruje jego plecy.
     Przy czwórce obrońców: Blok 4-4-2 albo 4-5-1: boczny obrońca po stronie piłki wychodzi, ten z dalszej strony dosuwa się do stopera i tworzy trójkę.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Pressing na sygnał i odbiór w środku pola.
   Kryterium przejścia: Na sygnał — podanie do bramkarza, złe przyjęcie — pierwsza linia rusza razem w co najmniej 7 z 10 sytuacji. Każde ćwiczenie w planie tygodnia ma wpisaną przewagę przy piłce (np. 4v3, 6v4+2); w ostatniej jednostce bloku zawodnicy sami grają do wolnego, bez podpowiedzi trenera.
   Ćwiczenia: Pressing na sygnał (M−3)
   Jak trenować

   • Pressing wysoko na sygnał. Jeden sygnał na blok (podanie do bramkarza, do bocznego obrońcy albo złe przyjęcie) i ruszenie razem. Problem: pierwszy rusza sam, reszta zostaje — wtedy rywal gra przez pressing.
     Propozycja: Pressing 6v6 na polu 40×30 m: na sygnał drużyna rusza razem, odbiór w 8 s = punkt, gol rywala do małej bramki = dwa.
     Propozycja: Gra 11v11, rywal wznawia zawsze od bramkarza: liczysz odbiory na jego połowie.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Pressing trójką z przodu (napastnik i dwóch ofensywnych pomocników) na stoperów i bramkarza; wahadłowi wychodzą do bocznych obrońców, trzej stoperzy kryją napastników.
     Przy czwórce obrońców: W 4-4-2 albo 4-3-3 dwóch z przodu idzie na stoperów, skrzydłowy rusza na bocznego obrońcę dopiero na sygnał, boczny obrońca podchodzi do skrzydłowego rywala.
   • Przewaga liczebna w każdym ćwiczeniu. Zawodnik ma rozpoznać, kto jest wolny, zanim dostanie piłkę. Na zatrzymaniu pytaj „gdzie jest nasz wolny?”, a przewagę zmniejszaj dopiero, gdy grają do wolnego bez podpowiedzi.
     Propozycja: Rondo 4v2 → 5v3 → 5v4: następny poziom dopiero po serii 10 podań bez straty.
     Propozycja: Gra 6v4 + 2 neutralnych w kwadracie 25×25 m: punkt za podanie do wolnego zawodnika w strefie końcowej.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów przeciw dwóm napastnikom rywala daje przewagę od pierwszego podania — ćwicz grę do wolnego bocznego stopera i jego wejście z piłką.
     Przy czwórce obrońców: Przewagę przy budowaniu tworzy defensywny pomocnik schodzący między stoperów albo bramkarz grający jak trzeci obrońca.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Wyjście przez defensywnego pomocnika, długie podanie z adresem, podanie w pole karne.
   Kryterium przejścia: Defensywny pomocnik dostaje piłkę od stopera i odwraca się albo gra do przodu — liczone w każdej serii gry z budowaniem. W grach długie podania zagrywa tylko wyznaczony zawodnik; w ostatniej jednostce bloku pozostali grają krótko. Ćwiczenie wykończenia z tą samą liczbą powtórzeń w każdym tygodniu; skuteczność zapisywana po każdej jednostce.
   Ćwiczenia: Wyjście przez defensywnego pomocnika i zmiana strony (M−4), Podanie w pole karne z półprzestrzeni (M−4)
   Jak trenować

   • Defensywny pomocnik, który rozgrywa. Defensywny pomocnik przyjmuje od stopera półobrotem i gra do przodu. Problem: przyjmuje tyłem do bramki rywala i oddaje do tyłu.
     Propozycja: Rondo 4v2 z zawodnikiem w środku: punkt tylko za podanie przez środkowego, który odwraca się z piłką.
     Propozycja: Gra 7v5 pod pressingiem: defensywny pomocnik musi dotknąć piłki przed wyjściem za linię środkową.
   • Jeden wyznaczony zawodnik do długich podań. Długie podanie z adresem: wyznaczony zawodnik gra do umówionej strefy, a reszta wie, gdzie spadnie piłka, i rusza po drugą piłkę zanim ona spadnie.
     Propozycja: Gra 9v9 na całym boisku: długo gra tylko wyznaczony zawodnik; druga piłka zebrana przed polem karnym rywala = punkt.
     Propozycja: Trzy pasy wzdłuż boiska: wyznaczony zawodnik gra długo do jednego z bocznych pasów, czterech walczy tam o drugą piłkę 4v3.
   • Napastnik zamieniający okazje na gole. Ta sama seria wykończeń co tydzień i zapis skuteczności. Skup się na sytuacji, która najczęściej zdarza się w meczu, np. strzał z pierwszej piłki po dośrodkowaniu.
     Propozycja: Seria 20 wykończeń z pięciu stałych miejsc, wynik zapisany po każdej jednostce.
     Propozycja: Gra 4v4 + bramkarze na polu 30×25 m: gol z pierwszej piłki = dwa punkty.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Rzut rożny z planem i tydzień meczowy.
   Kryterium przejścia: Jedna osoba ma rozpisane rutyny na najbliższy mecz najpóźniej dwa dni przed nim — w każdym tygodniu bloku. Pierwszy kontakt z piłką przy co najmniej połowie dośrodkowań ze stałego fragmentu w ćwiczeniu. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut rożny — atak bliższego słupka (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Osoba od stałych fragmentów w sztabie. Jedna osoba i jeden plan: warianty na najbliższy mecz rozpisane dwa dni wcześniej, po meczu zestawienie — ile stałych fragmentów, z jakim skutkiem.
   • Punkt za pierwszy kontakt przy stałym fragmencie. Problem prawie zawsze ten sam: start za wcześnie albo w miejscu. Ćwicz bieg z opóźnieniem — zawodnik rusza dopiero, gdy wykonawca podnosi rękę.
     Propozycja: Dośrodkowania z rogu pola karnego 4v4 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt (głowa, noga, blok), dwa za gol.
     Propozycja: Turniej stałych fragmentów: dwie drużyny po 5 serii, liczy się tylko pierwszy kontakt — tabela prowadzona przez cały blok.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; defensywny pomocnik z podaniem i odbiorem — tak.

1. Tydzień 1–2 — Wyjście trzema stoperami: krótko do środkowego pomocnika, a gdy środek zamknięty — długie podanie z adresem i druga piłka.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. Stoperzy przyjmują piłkę pod presją i grają do przodu albo do boku; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedna strata stopera na serię. W grach długie podania zagrywa tylko wyznaczony zawodnik; w ostatniej jednostce bloku pozostali grają krótko.
   Ćwiczenia: Wyjście trzema stoperami i długa piłka z adresem (M−4)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Stoperzy podający pod presją. Przyjęcie na dalszą nogę i otwarte ciało — stoper ma widzieć boisko przed przyjęciem. Podanie do przodu albo do boku, nigdy w poprzek przed własnym polem karnym.
     Propozycja: 2 stoperów + bramkarz + defensywny pomocnik przeciw 2–3 pressującym, cel: podanie do jednego z dwóch zawodników w strefach na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 7v7 ze stoperami jako dodatkowymi zawodnikami: podanie stopera do przodu przez linię rywala = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Boczny stoper może wejść z piłką do przodu w wolne miejsce — środkowy zostaje i asekuruje.
     Przy czwórce obrońców: Stoper z piłką szuka bocznego obrońcy albo defensywnego pomocnika; drugi stoper ustawia się niżej jako asekuracja.
   • Jeden wyznaczony zawodnik do długich podań. Długie podanie z adresem: wyznaczony zawodnik gra do umówionej strefy, a reszta wie, gdzie spadnie piłka, i rusza po drugą piłkę zanim ona spadnie.
     Propozycja: Gra 9v9 na całym boisku: długo gra tylko wyznaczony zawodnik; druga piłka zebrana przed polem karnym rywala = punkt.
     Propozycja: Trzy pasy wzdłuż boiska: wyznaczony zawodnik gra długo do jednego z bocznych pasów, czterech walczy tam o drugą piłkę 4v3.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Piątka w polu karnym: blok 5-4-1 przesuwany razem, wybicie dośrodkowania, zebrana druga piłka.
   Kryterium przejścia: Na hasło drużyna przechodzi do niskiego bloku w kilka sekund; w grze przeciw przewadze rywal nie dochodzi do strzału z pola karnego w większości serii. Na sygnał blok przesuwa się razem; przy zatrzymaniu gry w losowym momencie odległość między liniami wynosi najwyżej około 10 m.
   Ćwiczenia: Piątka w polu karnym — dośrodkowanie i druga piłka (M−3)
   Jak trenować

   • Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym. Hasło i kilka sekund: drużyna cofa się za linię piłki i zamyka środek. Najczęstszy problem: pierwsza linia nie wraca i między obroną a pomocą powstaje dziura.
     Propozycja: 8 broniących + bramkarz przeciw 10 atakującym na połowie: obrona punktuje odbiorem i podaniem do małej bramki na linii środkowej, atak — strzałem z pola karnego.
     Propozycja: Gra 11v11 z hasłem trenera „blok”: liczysz sekundy, w których drużyna ustawia się w niskim bloku.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Niski blok z trójką to piątka z tyłu: wahadłowi schodzą do linii obrony, przed nimi dwóch środkowych, trzech z przodu cofa się do 5-4-1. Ćwicz obronę pola karnego: stoperzy kryją strefy, wahadłowi zamykają dośrodkowania.
     Przy czwórce obrońców: Niski blok z czwórką to 4-4-2 albo 4-5-1: skrzydłowi wracają do linii pomocy, linie najwyżej 10 m od siebie, boczny obrońca nie wychodzi z linii za skrzydłowym.
   • Blok przesuwany razem na sygnał. Blok przesuwa się razem: piłka idzie do boku — cała drużyna w tę stronę, linie najwyżej 10 m od siebie. Ustal sygnał do wyjścia (podanie do boku, przyjęcie tyłem) i trzymaj się go.
     Propozycja: Przesunięcia na sygnał: 8 zawodników w bloku, 4 podających na obwodzie, każde podanie między nimi = przesunięcie; potem 8 atakujących przeciw blokowi.
     Propozycja: Gra 8v8 + bramkarz na pół boiska: podanie rywala między linie, które dochodzi do zawodnika = punkt dla atakujących.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Blok 5-4-1 albo 5-2-3: przy podaniu do boku wahadłowy wychodzi do rywala, boczny stoper asekuruje jego plecy.
     Przy czwórce obrońców: Blok 4-4-2 albo 4-5-1: boczny obrońca po stronie piłki wychodzi, ten z dalszej strony dosuwa się do stopera i tworzy trójkę.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Wahadłowi na całej flance: dośrodkowanie na dwóch w polu karnym; pressing trójką z przodu bez faulu.
   Kryterium przejścia: Wahadłowy dochodzi do linii końcowej i wraca na swoje miejsce w obronie w każdej serii; liczysz powroty na czas. Przy co najmniej 7 z 10 dośrodkowań w ćwiczeniu trzech zawodników jest w polu karnym w chwili podania. Na sygnał — podanie do bramkarza, złe przyjęcie — pierwsza linia rusza razem w co najmniej 7 z 10 sytuacji. W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię.
   Ćwiczenia: Wahadłowy i dośrodkowanie na dwóch (M−4), Pressing trójką z przodu na wyprowadzenie od bramkarza (M−3)
   Jak trenować

   • Wahadłowi grający całą flankę. Wahadłowy gra całą flankę: w ataku do linii końcowej, w obronie w linii z obrońcami. Problem: powrót za późno — mierz czas od straty do powrotu.
     Propozycja: 3v3 w bocznej strefie 30×20 m: wahadłowy kończy akcję dośrodkowaniem i wraca do linii obrony przed kontrą 2v1.
     Propozycja: Gra 9v9 ze strefami bocznymi, w których wahadłowy gra 1v1: punkt za dośrodkowanie i punkt za powrót na czas.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Wahadłowy to cała strona: w obronie piąty obrońca, w ataku skrzydłowy; gdy jest wysoko, jego plecy asekuruje boczny stoper.
     Przy czwórce obrońców: W czwórce tę pracę dzielą boczny obrońca i skrzydłowy — boczny obrońca podłącza się wysoko, gdy skrzydłowy schodzi do środka.
   • Trzech w polu karnym w momencie dośrodkowania. Skup się na momencie startu, nie na liczbie: trzech wbiega, gdy dośrodkowujący podnosi głowę. Strefy do zajęcia: bliższy słupek, punkt karny, daleki słupek.
     Propozycja: Atak bokiem 6v4 + bramkarz na pół boiska: gol liczy się tylko wtedy, gdy w chwili dośrodkowania w polu karnym jest trzech atakujących.
     Propozycja: Gra 8v8 z bocznymi strefami (po 10 m), w których nie wolno bronić: gol po dośrodkowaniu z wolnej strefy = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Do pola karnego wchodzą napastnik, ofensywny pomocnik i wahadłowy z dalszej strony; dośrodkowuje wahadłowy z bliższej.
     Przy czwórce obrońców: Do pola karnego wchodzą napastnik, skrzydłowy z dalszej strony i środkowy pomocnik; dośrodkowuje skrzydłowy albo boczny obrońca.
   • Pressing wysoko na sygnał. Jeden sygnał na blok (podanie do bramkarza, do bocznego obrońcy albo złe przyjęcie) i ruszenie razem. Problem: pierwszy rusza sam, reszta zostaje — wtedy rywal gra przez pressing.
     Propozycja: Pressing 6v6 na polu 40×30 m: na sygnał drużyna rusza razem, odbiór w 8 s = punkt, gol rywala do małej bramki = dwa.
     Propozycja: Gra 11v11, rywal wznawia zawsze od bramkarza: liczysz odbiory na jego połowie.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Pressing trójką z przodu (napastnik i dwóch ofensywnych pomocników) na stoperów i bramkarza; wahadłowi wychodzą do bocznych obrońców, trzej stoperzy kryją napastników.
     Przy czwórce obrońców: W 4-4-2 albo 4-3-3 dwóch z przodu idzie na stoperów, skrzydłowy rusza na bocznego obrońcę dopiero na sygnał, boczny obrońca podchodzi do skrzydłowego rywala.
   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Rzut rożny z trzema stoperami i tydzień meczowy.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut rożny — trzech stoperów w polu bramkowym (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; wahadłowi z siłą na całą flankę i ofensywny pomocnik z ostatnim podaniem — tak.

1. Tydzień 1–2 — Każda jednostka zaczyna się od ronda: przyjęcie kierunkowe i podanie za linię broniących pod presją.
   Kryterium przejścia: Rondo rusza w każdej jednostce bez tłumaczenia zasad, a najdłuższa seria podań bez straty rośnie z tygodnia na tydzień.
   Ćwiczenia: Rondo pozycyjne 4+3 przeciw 3 (M−4)
   Jak trenować

   • Rondo z przejściem codziennie. Rondo uczy przyjęcia kierunkowego i ustawienia ciała — pilnuj, żeby zawodnik przyjmował piłkę przodem do kolejnego podania. Zapisuj najdłuższą serię.
     Propozycja: Rondo 5v2 w kwadracie 10×10 m, środkowi zmieniają się po odbiorze; seria 10 podań = punkt.
     Propozycja: Rondo 4v4 + 3 neutralnych w prostokącie 20×15 m: po stracie natychmiastowa zmiana ról.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Drużyna wychodzi od bramkarza krótko, z przewagą w pierwszej linii, i zajmuje pasy — w jednym pasie najwyżej dwóch.
   Kryterium przejścia: W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania. Każde ćwiczenie w planie tygodnia ma wpisaną przewagę przy piłce (np. 4v3, 6v4+2); w ostatniej jednostce bloku zawodnicy sami grają do wolnego, bez podpowiedzi trenera.
   Ćwiczenia: Gra pozycyjna w pięciu pasach (M−3)
   Jak trenować

   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.
   • Przewaga liczebna w każdym ćwiczeniu. Zawodnik ma rozpoznać, kto jest wolny, zanim dostanie piłkę. Na zatrzymaniu pytaj „gdzie jest nasz wolny?”, a przewagę zmniejszaj dopiero, gdy grają do wolnego bez podpowiedzi.
     Propozycja: Rondo 4v2 → 5v3 → 5v4: następny poziom dopiero po serii 10 podań bez straty.
     Propozycja: Gra 6v4 + 2 neutralnych w kwadracie 25×25 m: punkt za podanie do wolnego zawodnika w strefie końcowej.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów przeciw dwóm napastnikom rywala daje przewagę od pierwszego podania — ćwicz grę do wolnego bocznego stopera i jego wejście z piłką.
     Przy czwórce obrońców: Przewagę przy budowaniu tworzy defensywny pomocnik schodzący między stoperów albo bramkarz grający jak trzeci obrońca.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Po stracie trzej najbliżsi naciskają od razu; odbiór w pięć sekund, a bez odbioru powrót do bloku.
   Kryterium przejścia: W grach co najmniej połowa strat kończy się próbą odbioru w czasie z reguły (kilka sekund).
   Ćwiczenia: Odbiór w pięć sekund (M−3)
   Jak trenować

   • Reguła odzysku po stracie w każdej grze. Pilnuj pierwszej reakcji: najbliższy atakuje piłkę, dwaj następni zamykają podanie do przodu. Gdy w czasie z reguły odbioru nie ma — wszyscy wracają; pościg dłuższy niż reguła to błąd.
     Propozycja: Gra 6v6 + 2 neutralnych na polu 40×30 m z 4 małymi bramkami: odbiór w 5 s po stracie = punkt, gol po takim odbiorze = trzy.
     Propozycja: Rondo 5v2 z przejściem: środkowi po odbiorze grają do sąsiedniego kwadratu, tracący mają 5 s na odbiór.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Za kontrpressingiem zostaje trzech stoperów — boczny może wyjść wyżej do odbiorcy, bo dwóch zostaje z napastnikiem.
     Przy czwórce obrońców: Za kontrpressingiem zostają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczny obrońca z dalszej strony dosuwa się do środka.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Linia obrony stoi wysoko, gdy piłka jest naciskana; obrona rzutu rożnego strefą ma stałe miejsce przed meczem.
   Kryterium przejścia: Linia stoi wysoko, gdy piłka jest naciskana, i cofa się na sygnał; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedno podanie za linię na serię dochodzi do rywala. Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Ćwiczenia: Wysoka linia za pressingiem (M−2), Obrona rzutu rożnego strefą (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Wysoka linia razem z pressingiem. Linia stoi wysoko tylko wtedy, gdy piłka jest naciskana; gdy rywal ma czas na podanie — cofa się. Problem: obrońcy cofają się pojedynczo, a nie razem.
     Propozycja: 6 + bramkarz broni wysoko przeciw 7 rywala ze strefą 15 m za linią obrony: podanie za linię, które dochodzi do rywala = punkt dla atakujących.
     Propozycja: Gra 9v9 z linią spalonego 35 m od bramki: obrona cofa się razem na hasło „wolna piłka”.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów daje asekurację przy wysokiej linii: środkowy stoi kilka metrów niżej i bierze podanie za plecy.
     Przy czwórce obrońców: Czwórka cofa się razem; asekuracją za linią jest bramkarz grający wysoko.
   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; rozgrywający przed obroną i bramkarz grający nogami — tak.

1. Tydzień 1–2 — Każda gra na małym polu ma regułę po stracie: sześć sekund na odbiór, potem powrót za linię piłki.
   Kryterium przejścia: W grach co najmniej połowa strat kończy się próbą odbioru w czasie z reguły (kilka sekund).
   Ćwiczenia: Gegenpressing w sześć sekund (M−4)
   Jak trenować

   • Reguła odzysku po stracie w każdej grze. Pilnuj pierwszej reakcji: najbliższy atakuje piłkę, dwaj następni zamykają podanie do przodu. Gdy w czasie z reguły odbioru nie ma — wszyscy wracają; pościg dłuższy niż reguła to błąd.
     Propozycja: Gra 6v6 + 2 neutralnych na polu 40×30 m z 4 małymi bramkami: odbiór w 5 s po stracie = punkt, gol po takim odbiorze = trzy.
     Propozycja: Rondo 5v2 z przejściem: środkowi po odbiorze grają do sąsiedniego kwadratu, tracący mają 5 s na odbiór.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Za kontrpressingiem zostaje trzech stoperów — boczny może wyjść wyżej do odbiorcy, bo dwóch zostaje z napastnikiem.
     Przy czwórce obrońców: Za kontrpressingiem zostają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczny obrońca z dalszej strony dosuwa się do środka.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Pressing od bramkarza rywala rusza na wspólny sygnał — podanie do bocznego obrońcy albo przyjęcie tyłem do bramki.
   Kryterium przejścia: Na sygnał — podanie do bramkarza, złe przyjęcie — pierwsza linia rusza razem w co najmniej 7 z 10 sytuacji. W grach co najmniej połowa strat kończy się próbą odbioru w czasie z reguły (kilka sekund).
   Ćwiczenia: Gegenpressing w sześć sekund (M−4)
   Jak trenować

   • Pressing wysoko na sygnał. Jeden sygnał na blok (podanie do bramkarza, do bocznego obrońcy albo złe przyjęcie) i ruszenie razem. Problem: pierwszy rusza sam, reszta zostaje — wtedy rywal gra przez pressing.
     Propozycja: Pressing 6v6 na polu 40×30 m: na sygnał drużyna rusza razem, odbiór w 8 s = punkt, gol rywala do małej bramki = dwa.
     Propozycja: Gra 11v11, rywal wznawia zawsze od bramkarza: liczysz odbiory na jego połowie.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Pressing trójką z przodu (napastnik i dwóch ofensywnych pomocników) na stoperów i bramkarza; wahadłowi wychodzą do bocznych obrońców, trzej stoperzy kryją napastników.
     Przy czwórce obrońców: W 4-4-2 albo 4-3-3 dwóch z przodu idzie na stoperów, skrzydłowy rusza na bocznego obrońcę dopiero na sygnał, boczny obrońca podchodzi do skrzydłowego rywala.
   • Reguła odzysku po stracie w każdej grze. Pilnuj pierwszej reakcji: najbliższy atakuje piłkę, dwaj następni zamykają podanie do przodu. Gdy w czasie z reguły odbioru nie ma — wszyscy wracają; pościg dłuższy niż reguła to błąd.
     Propozycja: Gra 6v6 + 2 neutralnych na polu 40×30 m z 4 małymi bramkami: odbiór w 5 s po stracie = punkt, gol po takim odbiorze = trzy.
     Propozycja: Rondo 5v2 z przejściem: środkowi po odbiorze grają do sąsiedniego kwadratu, tracący mają 5 s na odbiór.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Za kontrpressingiem zostaje trzech stoperów — boczny może wyjść wyżej do odbiorcy, bo dwóch zostaje z napastnikiem.
     Przy czwórce obrońców: Za kontrpressingiem zostają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczny obrońca z dalszej strony dosuwa się do środka.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Drużyna wychodzi przez bocznego obrońcę; długa piłka ma adresata — zmiana strony albo podanie za obronę — a boczny obrońca kończy akcję dośrodkowaniem.
   Kryterium przejścia: W grach długie podania zagrywa tylko wyznaczony zawodnik; w ostatniej jednostce bloku pozostali grają krótko. Wahadłowy dochodzi do linii końcowej i wraca na swoje miejsce w obronie w każdej serii; liczysz powroty na czas.
   Ćwiczenia: Wyjście przez bocznego obrońcę i zmiana strony (M−3), Boczny obrońca i trzech w polu karnym (M−3)
   Jak trenować

   • Jeden wyznaczony zawodnik do długich podań. Długie podanie z adresem: wyznaczony zawodnik gra do umówionej strefy, a reszta wie, gdzie spadnie piłka, i rusza po drugą piłkę zanim ona spadnie.
     Propozycja: Gra 9v9 na całym boisku: długo gra tylko wyznaczony zawodnik; druga piłka zebrana przed polem karnym rywala = punkt.
     Propozycja: Trzy pasy wzdłuż boiska: wyznaczony zawodnik gra długo do jednego z bocznych pasów, czterech walczy tam o drugą piłkę 4v3.
   • Wahadłowi grający całą flankę. Wahadłowy gra całą flankę: w ataku do linii końcowej, w obronie w linii z obrońcami. Problem: powrót za późno — mierz czas od straty do powrotu.
     Propozycja: 3v3 w bocznej strefie 30×20 m: wahadłowy kończy akcję dośrodkowaniem i wraca do linii obrony przed kontrą 2v1.
     Propozycja: Gra 9v9 ze strefami bocznymi, w których wahadłowy gra 1v1: punkt za dośrodkowanie i punkt za powrót na czas.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Wahadłowy to cała strona: w obronie piąty obrońca, w ataku skrzydłowy; gdy jest wysoko, jego plecy asekuruje boczny stoper.
     Przy czwórce obrońców: W czwórce tę pracę dzielą boczny obrońca i skrzydłowy — boczny obrońca podłącza się wysoko, gdy skrzydłowy schodzi do środka.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Linia obrony podchodzi, gdy piłka jest naciskana; rzut rożny i wrzut z autu ćwiczone jak faza gry.
   Kryterium przejścia: Linia stoi wysoko, gdy piłka jest naciskana, i cofa się na sygnał; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedno podanie za linię na serię dochodzi do rywala. Każdy aut na połowie rywala ma ustawienie z ćwiczenia; w ostatniej jednostce bloku co najmniej 7 z 10 kończy się utrzymaniem piłki.
   Ćwiczenia: Wysoka linia i wyścig za plecami (M−2), Rzut rożny i druga piłka (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Wysoka linia razem z pressingiem. Linia stoi wysoko tylko wtedy, gdy piłka jest naciskana; gdy rywal ma czas na podanie — cofa się. Problem: obrońcy cofają się pojedynczo, a nie razem.
     Propozycja: 6 + bramkarz broni wysoko przeciw 7 rywala ze strefą 15 m za linią obrony: podanie za linię, które dochodzi do rywala = punkt dla atakujących.
     Propozycja: Gra 9v9 z linią spalonego 35 m od bramki: obrona cofa się razem na hasło „wolna piłka”.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów daje asekurację przy wysokiej linii: środkowy stoi kilka metrów niżej i bierze podanie za plecy.
     Przy czwórce obrońców: Czwórka cofa się razem; asekuracją za linią jest bramkarz grający wysoko.
   • Aut na połowie rywala jako sytuacja kontrolowana. Wybierz dwa warianty autu na połowie rywala i trzymaj się ich przez cały blok. Problem: zawodnicy stoją — ruch do piłki i od piłki zaczyna się przed wyrzutem.
     Propozycja: Aut 4v3 przy linii bocznej na połowie rywala: pięć podań bez straty = punkt, wejście w pole karne = dwa.
     Propozycja: Gra 8v8, w której każdy aut na połowie rywala wykonuje się wariantem z dnia — trener liczy utrzymania.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; szybki stoper do wysokiej linii i bramkarz — tak.

1. Tydzień 1–2 — Stałe fragmenty dają przewagę: każdy zna rutynę i walczy o pierwszy kontakt.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Pierwszy kontakt z piłką przy co najmniej połowie dośrodkowań ze stałego fragmentu w ćwiczeniu.
   Ćwiczenia: Stałe fragmenty jako blok (M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Punkt za pierwszy kontakt przy stałym fragmencie. Problem prawie zawsze ten sam: start za wcześnie albo w miejscu. Ćwicz bieg z opóźnieniem — zawodnik rusza dopiero, gdy wykonawca podnosi rękę.
     Propozycja: Dośrodkowania z rogu pola karnego 4v4 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt (głowa, noga, blok), dwa za gol.
     Propozycja: Turniej stałych fragmentów: dwie drużyny po 5 serii, liczy się tylko pierwszy kontakt — tabela prowadzona przez cały blok.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Przy budowaniu drużyna nie wybija piłki — wychodzi krótko od bramkarza.
   Kryterium przejścia: W grach z budowaniem wybić bez presji, która by je wymuszała, ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedno na serię. W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania.
   Ćwiczenia: Budowanie 4+1 przeciw pressingowi (M−4)
   Jak trenować

   • Wybicie = punkt dla rywala. Wybicie pod presją nie jest błędem — błędem jest wybicie, gdy nikt nie naciska. Zatrzymuj grę tylko przy tych drugich i pokaż, kto był wolny.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + 2 pomocników przeciw 4–5 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej; wybicie bez presji = punkt dla pressujących.
     Propozycja: Gra 8v8 na 2/3 boiska, każde wznowienie od bramkarza; wyjście podaniem za linię środkową = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów rozstawionych szeroko daje bramkarzowi zawsze dwa podania do boku; wahadłowi stoją wysoko i odciągają skrzydłowych rywala.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy rozchodzą się na szerokość pola karnego; gdy rywal naciska dwoma, defensywny pomocnik schodzi między nich i powstaje trójka.
   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Przy dośrodkowaniu w polu karnym są trzej zawodnicy.
   Kryterium przejścia: Przy co najmniej 7 z 10 dośrodkowań w ćwiczeniu trzech zawodników jest w polu karnym w chwili podania.
   Ćwiczenia: Zajęcie pola karnego i druga piłka (M−2)
   Jak trenować

   • Trzech w polu karnym w momencie dośrodkowania. Skup się na momencie startu, nie na liczbie: trzech wbiega, gdy dośrodkowujący podnosi głowę. Strefy do zajęcia: bliższy słupek, punkt karny, daleki słupek.
     Propozycja: Atak bokiem 6v4 + bramkarz na pół boiska: gol liczy się tylko wtedy, gdy w chwili dośrodkowania w polu karnym jest trzech atakujących.
     Propozycja: Gra 8v8 z bocznymi strefami (po 10 m), w których nie wolno bronić: gol po dośrodkowaniu z wolnej strefy = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Do pola karnego wchodzą napastnik, ofensywny pomocnik i wahadłowy z dalszej strony; dośrodkowuje wahadłowy z bliższej.
     Przy czwórce obrońców: Do pola karnego wchodzą napastnik, skrzydłowy z dalszej strony i środkowy pomocnik; dośrodkowuje skrzydłowy albo boczny obrońca.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Przewaga liczebna jest ustawieniem domyślnym każdej gry.
   Kryterium przejścia: Każde ćwiczenie w planie tygodnia ma wpisaną przewagę przy piłce (np. 4v3, 6v4+2); w ostatniej jednostce bloku zawodnicy sami grają do wolnego, bez podpowiedzi trenera.
   Jak trenować

   • Przewaga liczebna w każdym ćwiczeniu. Zawodnik ma rozpoznać, kto jest wolny, zanim dostanie piłkę. Na zatrzymaniu pytaj „gdzie jest nasz wolny?”, a przewagę zmniejszaj dopiero, gdy grają do wolnego bez podpowiedzi.
     Propozycja: Rondo 4v2 → 5v3 → 5v4: następny poziom dopiero po serii 10 podań bez straty.
     Propozycja: Gra 6v4 + 2 neutralnych w kwadracie 25×25 m: punkt za podanie do wolnego zawodnika w strefie końcowej.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów przeciw dwóm napastnikom rywala daje przewagę od pierwszego podania — ćwicz grę do wolnego bocznego stopera i jego wejście z piłką.
     Przy czwórce obrońców: Przewagę przy budowaniu tworzy defensywny pomocnik schodzący między stoperów albo bramkarz grający jak trzeci obrońca.

   REKONSTRUKCJA

Plan ułożony z elementów priorytetu 1 — od zmiany jednej zasady w jednym ćwiczeniu do zmiany ustawienia wszystkich gier.

1. Tydzień 1–2 — Rondo z przejściem staje się rytuałem — codziennie, z tym samym przejściem do odbioru.
   Kryterium przejścia: Rondo rusza w każdej jednostce bez tłumaczenia zasad, a najdłuższa seria podań bez straty rośnie z tygodnia na tydzień.
   Ćwiczenia: Rondo z przejściem (Porto → Melwood) (M−4)
   Jak trenować

   • Rondo z przejściem codziennie. Rondo uczy przyjęcia kierunkowego i ustawienia ciała — pilnuj, żeby zawodnik przyjmował piłkę przodem do kolejnego podania. Zapisuj najdłuższą serię.
     Propozycja: Rondo 5v2 w kwadracie 10×10 m, środkowi zmieniają się po odbiorze; seria 10 podań = punkt.
     Propozycja: Rondo 4v4 + 3 neutralnych w prostokącie 20×15 m: po stracie natychmiastowa zmiana ról.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — W grach drużyna odzyskuje piłkę coraz szybciej po stracie — czas na odbiór skracany z 8 do 6 sekund.
   Kryterium przejścia: W grach co najmniej połowa strat kończy się próbą odbioru w czasie z reguły (kilka sekund).
   Ćwiczenia: Gra z regułą sześciu sekund (M−4)
   Jak trenować

   • Reguła odzysku po stracie w każdej grze. Pilnuj pierwszej reakcji: najbliższy atakuje piłkę, dwaj następni zamykają podanie do przodu. Gdy w czasie z reguły odbioru nie ma — wszyscy wracają; pościg dłuższy niż reguła to błąd.
     Propozycja: Gra 6v6 + 2 neutralnych na polu 40×30 m z 4 małymi bramkami: odbiór w 5 s po stracie = punkt, gol po takim odbiorze = trzy.
     Propozycja: Rondo 5v2 z przejściem: środkowi po odbiorze grają do sąsiedniego kwadratu, tracący mają 5 s na odbiór.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Za kontrpressingiem zostaje trzech stoperów — boczny może wyjść wyżej do odbiorcy, bo dwóch zostaje z napastnikiem.
     Przy czwórce obrońców: Za kontrpressingiem zostają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczny obrońca z dalszej strony dosuwa się do środka.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Kontrpressing bez fauli — odbiór, nie przerwanie gry.
   Kryterium przejścia: W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię.
   Ćwiczenia: Mecz na skróconym boisku — „huragan” (M−3)
   Jak trenować

   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Decyzja, jak wysoko drużyna gra przeciw komu — z wariantem niskiego bloku przeciw silniejszym.
   Kryterium przejścia: Na hasło drużyna przechodzi do niskiego bloku w kilka sekund; w grze przeciw przewadze rywal nie dochodzi do strzału z pola karnego w większości serii.
   Jak trenować

   • Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym. Hasło i kilka sekund: drużyna cofa się za linię piłki i zamyka środek. Najczęstszy problem: pierwsza linia nie wraca i między obroną a pomocą powstaje dziura.
     Propozycja: 8 broniących + bramkarz przeciw 10 atakującym na połowie: obrona punktuje odbiorem i podaniem do małej bramki na linii środkowej, atak — strzałem z pola karnego.
     Propozycja: Gra 11v11 z hasłem trenera „blok”: liczysz sekundy, w których drużyna ustawia się w niskim bloku.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Niski blok z trójką to piątka z tyłu: wahadłowi schodzą do linii obrony, przed nimi dwóch środkowych, trzech z przodu cofa się do 5-4-1. Ćwicz obronę pola karnego: stoperzy kryją strefy, wahadłowi zamykają dośrodkowania.
     Przy czwórce obrońców: Niski blok z czwórką to 4-4-2 albo 4-5-1: skrzydłowi wracają do linii pomocy, linie najwyżej 10 m od siebie, boczny obrońca nie wychodzi z linii za skrzydłowym.

   REKONSTRUKCJA

1. Tydzień 1–2 — Wspólny słownik i obrona pola karnego w piątkę: przesuwanie na sygnał.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. Na hasło drużyna przechodzi do niskiego bloku w kilka sekund; w grze przeciw przewadze rywal nie dochodzi do strzału z pola karnego w większości serii. Na sygnał blok przesuwa się razem; przy zatrzymaniu gry w losowym momencie odległość między liniami wynosi najwyżej około 10 m.
   Ćwiczenia: Piątka w polu karnym (M−3)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym. Hasło i kilka sekund: drużyna cofa się za linię piłki i zamyka środek. Najczęstszy problem: pierwsza linia nie wraca i między obroną a pomocą powstaje dziura.
     Propozycja: 8 broniących + bramkarz przeciw 10 atakującym na połowie: obrona punktuje odbiorem i podaniem do małej bramki na linii środkowej, atak — strzałem z pola karnego.
     Propozycja: Gra 11v11 z hasłem trenera „blok”: liczysz sekundy, w których drużyna ustawia się w niskim bloku.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Niski blok z trójką to piątka z tyłu: wahadłowi schodzą do linii obrony, przed nimi dwóch środkowych, trzech z przodu cofa się do 5-4-1. Ćwicz obronę pola karnego: stoperzy kryją strefy, wahadłowi zamykają dośrodkowania.
     Przy czwórce obrońców: Niski blok z czwórką to 4-4-2 albo 4-5-1: skrzydłowi wracają do linii pomocy, linie najwyżej 10 m od siebie, boczny obrońca nie wychodzi z linii za skrzydłowym.
   • Blok przesuwany razem na sygnał. Blok przesuwa się razem: piłka idzie do boku — cała drużyna w tę stronę, linie najwyżej 10 m od siebie. Ustal sygnał do wyjścia (podanie do boku, przyjęcie tyłem) i trzymaj się go.
     Propozycja: Przesunięcia na sygnał: 8 zawodników w bloku, 4 podających na obwodzie, każde podanie między nimi = przesunięcie; potem 8 atakujących przeciw blokowi.
     Propozycja: Gra 8v8 + bramkarz na pół boiska: podanie rywala między linie, które dochodzi do zawodnika = punkt dla atakujących.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Blok 5-4-1 albo 5-2-3: przy podaniu do boku wahadłowy wychodzi do rywala, boczny stoper asekuruje jego plecy.
     Przy czwórce obrońców: Blok 4-4-2 albo 4-5-1: boczny obrońca po stronie piłki wychodzi, ten z dalszej strony dosuwa się do stopera i tworzy trójkę.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Odbiór w bloku bez faulu i pierwsze podanie do przodu.
   Kryterium przejścia: W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię. W grze blok–kontra co najmniej raz na serię odbiór w bloku kończy się strzałem w limicie czasu. Stoperzy przyjmują piłkę pod presją i grają do przodu albo do boku; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedna strata stopera na serię.
   Ćwiczenia: Odbiór w bloku i podanie do przodu (M−3)
   Jak trenować

   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.
   • Blok i kontra w jednej grze. Odbiór w bloku i wyjście w jednej akcji: w bloku każdy wie z góry, czy po odbiorze biegnie do kontry, czy zostaje.
     Propozycja: 8 + bramkarz w bloku przeciw 10 atakującym na własnej połowie: po odbiorze kontra na dwie małe bramki na linii środkowej w 10 s.
     Propozycja: Gra 11v11: gol z kontry po odbiorze na własnej połowie = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Z bloku 5-4-1 do kontry biegną napastnik i dwóch z drugiej linii; wahadłowy z dalszej strony dołącza przy zmianie strony.
     Przy czwórce obrońców: Z bloku 4-4-2 do kontry biegną dwaj napastnicy i skrzydłowy po stronie odbioru.
   • Stoperzy podający pod presją. Przyjęcie na dalszą nogę i otwarte ciało — stoper ma widzieć boisko przed przyjęciem. Podanie do przodu albo do boku, nigdy w poprzek przed własnym polem karnym.
     Propozycja: 2 stoperów + bramkarz + defensywny pomocnik przeciw 2–3 pressującym, cel: podanie do jednego z dwóch zawodników w strefach na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 7v7 ze stoperami jako dodatkowymi zawodnikami: podanie stopera do przodu przez linię rywala = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Boczny stoper może wejść z piłką do przodu w wolne miejsce — środkowy zostaje i asekuruje.
     Przy czwórce obrońców: Stoper z piłką szuka bocznego obrońcy albo defensywnego pomocnika; drugi stoper ustawia się niżej jako asekuracja.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Długie podanie wyznaczonego zawodnika na dwóch napastników i do wahadłowego; trzech w polu karnym przy dośrodkowaniu.
   Kryterium przejścia: W grach długie podania zagrywa tylko wyznaczony zawodnik; w ostatniej jednostce bloku pozostali grają krótko. Wahadłowy dochodzi do linii końcowej i wraca na swoje miejsce w obronie w każdej serii; liczysz powroty na czas. Przy co najmniej 7 z 10 dośrodkowań w ćwiczeniu trzech zawodników jest w polu karnym w chwili podania.
   Ćwiczenia: Trzech stoperów i długie podanie na dwóch (M−4), Długie podanie do wahadłowego i dośrodkowanie (M−4)
   Jak trenować

   • Jeden wyznaczony zawodnik do długich podań. Długie podanie z adresem: wyznaczony zawodnik gra do umówionej strefy, a reszta wie, gdzie spadnie piłka, i rusza po drugą piłkę zanim ona spadnie.
     Propozycja: Gra 9v9 na całym boisku: długo gra tylko wyznaczony zawodnik; druga piłka zebrana przed polem karnym rywala = punkt.
     Propozycja: Trzy pasy wzdłuż boiska: wyznaczony zawodnik gra długo do jednego z bocznych pasów, czterech walczy tam o drugą piłkę 4v3.
   • Wahadłowi grający całą flankę. Wahadłowy gra całą flankę: w ataku do linii końcowej, w obronie w linii z obrońcami. Problem: powrót za późno — mierz czas od straty do powrotu.
     Propozycja: 3v3 w bocznej strefie 30×20 m: wahadłowy kończy akcję dośrodkowaniem i wraca do linii obrony przed kontrą 2v1.
     Propozycja: Gra 9v9 ze strefami bocznymi, w których wahadłowy gra 1v1: punkt za dośrodkowanie i punkt za powrót na czas.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Wahadłowy to cała strona: w obronie piąty obrońca, w ataku skrzydłowy; gdy jest wysoko, jego plecy asekuruje boczny stoper.
     Przy czwórce obrońców: W czwórce tę pracę dzielą boczny obrońca i skrzydłowy — boczny obrońca podłącza się wysoko, gdy skrzydłowy schodzi do środka.
   • Trzech w polu karnym w momencie dośrodkowania. Skup się na momencie startu, nie na liczbie: trzech wbiega, gdy dośrodkowujący podnosi głowę. Strefy do zajęcia: bliższy słupek, punkt karny, daleki słupek.
     Propozycja: Atak bokiem 6v4 + bramkarz na pół boiska: gol liczy się tylko wtedy, gdy w chwili dośrodkowania w polu karnym jest trzech atakujących.
     Propozycja: Gra 8v8 z bocznymi strefami (po 10 m), w których nie wolno bronić: gol po dośrodkowaniu z wolnej strefy = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Do pola karnego wchodzą napastnik, ofensywny pomocnik i wahadłowy z dalszej strony; dośrodkowuje wahadłowy z bliższej.
     Przy czwórce obrońców: Do pola karnego wchodzą napastnik, skrzydłowy z dalszej strony i środkowy pomocnik; dośrodkowuje skrzydłowy albo boczny obrońca.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Rzut rożny z trzema stoperami i tydzień meczowy.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Pierwszy kontakt z piłką przy co najmniej połowie dośrodkowań ze stałego fragmentu w ćwiczeniu. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut rożny — trzej stoperzy w polu karnym (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Punkt za pierwszy kontakt przy stałym fragmencie. Problem prawie zawsze ten sam: start za wcześnie albo w miejscu. Ćwicz bieg z opóźnieniem — zawodnik rusza dopiero, gdy wykonawca podnosi rękę.
     Propozycja: Dośrodkowania z rogu pola karnego 4v4 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt (głowa, noga, blok), dwa za gol.
     Propozycja: Turniej stałych fragmentów: dwie drużyny po 5 serii, liczy się tylko pierwszy kontakt — tabela prowadzona przez cały blok.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; bramkarz, stoperzy do gry w powietrzu i skuteczny napastnik — tak.

1. Tydzień 1–2 — Blok 4-4 przesuwa się razem na sygnał, linie najwyżej 10 m od siebie.
   Kryterium przejścia: Na sygnał blok przesuwa się razem; przy zatrzymaniu gry w losowym momencie odległość między liniami wynosi najwyżej około 10 m.
   Ćwiczenia: Przesunięcia bloku 4-4 na sygnał (M−4)
   Jak trenować

   • Blok przesuwany razem na sygnał. Blok przesuwa się razem: piłka idzie do boku — cała drużyna w tę stronę, linie najwyżej 10 m od siebie. Ustal sygnał do wyjścia (podanie do boku, przyjęcie tyłem) i trzymaj się go.
     Propozycja: Przesunięcia na sygnał: 8 zawodników w bloku, 4 podających na obwodzie, każde podanie między nimi = przesunięcie; potem 8 atakujących przeciw blokowi.
     Propozycja: Gra 8v8 + bramkarz na pół boiska: podanie rywala między linie, które dochodzi do zawodnika = punkt dla atakujących.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Blok 5-4-1 albo 5-2-3: przy podaniu do boku wahadłowy wychodzi do rywala, boczny stoper asekuruje jego plecy.
     Przy czwórce obrońców: Blok 4-4-2 albo 4-5-1: boczny obrońca po stronie piłki wychodzi, ten z dalszej strony dosuwa się do stopera i tworzy trójkę.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Po odbiorze pierwsze podanie idzie do przodu, a kontra kończy się strzałem w limicie czasu.
   Kryterium przejścia: Po odbiorze co najmniej połowa kontr kończy się strzałem w limicie czasu z ćwiczenia.
   Ćwiczenia: Kontra 4v3 w 8 sekund (M−3)
   Jak trenować

   • Kontra na czas po odbiorze. Po odbiorze pierwsze podanie do przodu, nie do boku. Limit czasu wymusza decyzję — problem to zatrzymanie akcji, żeby się rozejrzeć.
     Propozycja: Kontra 4v3 w 8 s na pół boiska: strzał po czasie się nie liczy.
     Propozycja: Gra 8v8: gol w 10 s po odbiorze = trzy punkty.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Odbiór w bloku i kontra są jedną umiejętnością, nie dwiema.
   Kryterium przejścia: W grze blok–kontra co najmniej raz na serię odbiór w bloku kończy się strzałem w limicie czasu.
   Ćwiczenia: Blok 4-4 i kontra w 8 sekund (M−2)
   Jak trenować

   • Blok i kontra w jednej grze. Odbiór w bloku i wyjście w jednej akcji: w bloku każdy wie z góry, czy po odbiorze biegnie do kontry, czy zostaje.
     Propozycja: 8 + bramkarz w bloku przeciw 10 atakującym na własnej połowie: po odbiorze kontra na dwie małe bramki na linii środkowej w 10 s.
     Propozycja: Gra 11v11: gol z kontry po odbiorze na własnej połowie = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Z bloku 5-4-1 do kontry biegną napastnik i dwóch z drugiej linii; wahadłowy z dalszej strony dołącza przy zmianie strony.
     Przy czwórce obrońców: Z bloku 4-4-2 do kontry biegną dwaj napastnicy i skrzydłowy po stronie odbioru.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Drużyna wychodzi spod presji przez dwóch defensywnych pomocników; stałe fragmenty mają osobny blok przed meczem.
   Kryterium przejścia: W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyjść idzie przez jednego z dwóch defensywnych pomocników. Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Ćwiczenia: Wyjście 7v4 przez dwóch defensywnych pomocników (M−2)
   Jak trenować

   • Wyjście przez dwóch defensywnych pomocników. Dwaj defensywni pomocnicy na różnych wysokościach: jeden schodzi po piłkę, drugi zostaje wyżej. Problem: obaj stoją w jednej linii i rywal zamyka ich jednym zawodnikiem.
     Propozycja: Bramkarz + 2 stoperów + 2 defensywnych pomocników + 2 bocznych obrońców przeciw 4 pressującym, cel: napastnik na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 na 2/3 boiska: wyjście za linię środkową przez jednego z dwóch defensywnych pomocników = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: W 3-4-3 to dwaj środkowi pomocnicy: jeden zostaje przed stoperami, drugi wchodzi wyżej między linie.
     Przy czwórce obrońców: W 4-2-3-1 to naturalna para; gdy rywal naciska dwoma napastnikami, jeden z nich schodzi między stoperów.
   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze trzy kroki nie wymagają transferu; wykończenie i stałe fragmenty przychodzą z kadrą.

1. Tydzień 1–2 — Wspólny słownik i wyjście po ziemi: bramkarz, stoperzy, defensywny pomocnik przodem do gry.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania. Stoperzy przyjmują piłkę pod presją i grają do przodu albo do boku; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedna strata stopera na serię.
   Ćwiczenia: Wyjście przez stopera i defensywnego pomocnika (M−4)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.
   • Stoperzy podający pod presją. Przyjęcie na dalszą nogę i otwarte ciało — stoper ma widzieć boisko przed przyjęciem. Podanie do przodu albo do boku, nigdy w poprzek przed własnym polem karnym.
     Propozycja: 2 stoperów + bramkarz + defensywny pomocnik przeciw 2–3 pressującym, cel: podanie do jednego z dwóch zawodników w strefach na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 7v7 ze stoperami jako dodatkowymi zawodnikami: podanie stopera do przodu przez linię rywala = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Boczny stoper może wejść z piłką do przodu w wolne miejsce — środkowy zostaje i asekuruje.
     Przy czwórce obrońców: Stoper z piłką szuka bocznego obrońcy albo defensywnego pomocnika; drugi stoper ustawia się niżej jako asekuracja.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Odbiór bez faulu i przesuwanie czwórki do piłki.
   Kryterium przejścia: W grach co najmniej połowa strat kończy się próbą odbioru w czasie z reguły (kilka sekund). W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię. Na hasło drużyna przechodzi do niskiego bloku w kilka sekund; w grze przeciw przewadze rywal nie dochodzi do strzału z pola karnego w większości serii.
   Ćwiczenia: Odbiór bez faulu — odciąć podanie (M−3), Czwórka przesuwa się do piłki (M−3)
   Jak trenować

   • Reguła odzysku po stracie w każdej grze. Pilnuj pierwszej reakcji: najbliższy atakuje piłkę, dwaj następni zamykają podanie do przodu. Gdy w czasie z reguły odbioru nie ma — wszyscy wracają; pościg dłuższy niż reguła to błąd.
     Propozycja: Gra 6v6 + 2 neutralnych na polu 40×30 m z 4 małymi bramkami: odbiór w 5 s po stracie = punkt, gol po takim odbiorze = trzy.
     Propozycja: Rondo 5v2 z przejściem: środkowi po odbiorze grają do sąsiedniego kwadratu, tracący mają 5 s na odbiór.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Za kontrpressingiem zostaje trzech stoperów — boczny może wyjść wyżej do odbiorcy, bo dwóch zostaje z napastnikiem.
     Przy czwórce obrońców: Za kontrpressingiem zostają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczny obrońca z dalszej strony dosuwa się do środka.
   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.
   • Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym. Hasło i kilka sekund: drużyna cofa się za linię piłki i zamyka środek. Najczęstszy problem: pierwsza linia nie wraca i między obroną a pomocą powstaje dziura.
     Propozycja: 8 broniących + bramkarz przeciw 10 atakującym na połowie: obrona punktuje odbiorem i podaniem do małej bramki na linii środkowej, atak — strzałem z pola karnego.
     Propozycja: Gra 11v11 z hasłem trenera „blok”: liczysz sekundy, w których drużyna ustawia się w niskim bloku.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Niski blok z trójką to piątka z tyłu: wahadłowi schodzą do linii obrony, przed nimi dwóch środkowych, trzech z przodu cofa się do 5-4-1. Ćwicz obronę pola karnego: stoperzy kryją strefy, wahadłowi zamykają dośrodkowania.
     Przy czwórce obrońców: Niski blok z czwórką to 4-4-2 albo 4-5-1: skrzydłowi wracają do linii pomocy, linie najwyżej 10 m od siebie, boczny obrońca nie wychodzi z linii za skrzydłowym.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Atak bokiem: dośrodkowanie, gdy w polu karnym są trzej.
   Kryterium przejścia: Wahadłowy dochodzi do linii końcowej i wraca na swoje miejsce w obronie w każdej serii; liczysz powroty na czas. Ćwiczenie wykończenia z tą samą liczbą powtórzeń w każdym tygodniu; skuteczność zapisywana po każdej jednostce.
   Ćwiczenia: Dośrodkowanie z boku — trzech w polu karnym (M−4)
   Jak trenować

   • Wahadłowi grający całą flankę. Wahadłowy gra całą flankę: w ataku do linii końcowej, w obronie w linii z obrońcami. Problem: powrót za późno — mierz czas od straty do powrotu.
     Propozycja: 3v3 w bocznej strefie 30×20 m: wahadłowy kończy akcję dośrodkowaniem i wraca do linii obrony przed kontrą 2v1.
     Propozycja: Gra 9v9 ze strefami bocznymi, w których wahadłowy gra 1v1: punkt za dośrodkowanie i punkt za powrót na czas.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Wahadłowy to cała strona: w obronie piąty obrońca, w ataku skrzydłowy; gdy jest wysoko, jego plecy asekuruje boczny stoper.
     Przy czwórce obrońców: W czwórce tę pracę dzielą boczny obrońca i skrzydłowy — boczny obrońca podłącza się wysoko, gdy skrzydłowy schodzi do środka.
   • Napastnik zamieniający okazje na gole. Ta sama seria wykończeń co tydzień i zapis skuteczności. Skup się na sytuacji, która najczęściej zdarza się w meczu, np. strzał z pierwszej piłki po dośrodkowaniu.
     Propozycja: Seria 20 wykończeń z pięciu stałych miejsc, wynik zapisany po każdej jednostce.
     Propozycja: Gra 4v4 + bramkarze na polu 30×25 m: gol z pierwszej piłki = dwa punkty.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Rzut rożny z przedłużeniem na bliższym słupku i tydzień meczowy.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut rożny — bliższy słupek i druga fala (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; stoper z podaniem i środkowy pomocnik z długim podaniem — tak.

1. Tydzień 1–2 — Wspólny słownik i blok przed polem karnym: dwie linie, przesuwanie na sygnał.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. Na hasło drużyna przechodzi do niskiego bloku w kilka sekund; w grze przeciw przewadze rywal nie dochodzi do strzału z pola karnego w większości serii. Na sygnał blok przesuwa się razem; przy zatrzymaniu gry w losowym momencie odległość między liniami wynosi najwyżej około 10 m.
   Ćwiczenia: Blok przed polem karnym (M−3)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym. Hasło i kilka sekund: drużyna cofa się za linię piłki i zamyka środek. Najczęstszy problem: pierwsza linia nie wraca i między obroną a pomocą powstaje dziura.
     Propozycja: 8 broniących + bramkarz przeciw 10 atakującym na połowie: obrona punktuje odbiorem i podaniem do małej bramki na linii środkowej, atak — strzałem z pola karnego.
     Propozycja: Gra 11v11 z hasłem trenera „blok”: liczysz sekundy, w których drużyna ustawia się w niskim bloku.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Niski blok z trójką to piątka z tyłu: wahadłowi schodzą do linii obrony, przed nimi dwóch środkowych, trzech z przodu cofa się do 5-4-1. Ćwicz obronę pola karnego: stoperzy kryją strefy, wahadłowi zamykają dośrodkowania.
     Przy czwórce obrońców: Niski blok z czwórką to 4-4-2 albo 4-5-1: skrzydłowi wracają do linii pomocy, linie najwyżej 10 m od siebie, boczny obrońca nie wychodzi z linii za skrzydłowym.
   • Blok przesuwany razem na sygnał. Blok przesuwa się razem: piłka idzie do boku — cała drużyna w tę stronę, linie najwyżej 10 m od siebie. Ustal sygnał do wyjścia (podanie do boku, przyjęcie tyłem) i trzymaj się go.
     Propozycja: Przesunięcia na sygnał: 8 zawodników w bloku, 4 podających na obwodzie, każde podanie między nimi = przesunięcie; potem 8 atakujących przeciw blokowi.
     Propozycja: Gra 8v8 + bramkarz na pół boiska: podanie rywala między linie, które dochodzi do zawodnika = punkt dla atakujących.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Blok 5-4-1 albo 5-2-3: przy podaniu do boku wahadłowy wychodzi do rywala, boczny stoper asekuruje jego plecy.
     Przy czwórce obrońców: Blok 4-4-2 albo 4-5-1: boczny obrońca po stronie piłki wychodzi, ten z dalszej strony dosuwa się do stopera i tworzy trójkę.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Odbiór bez faulu w środku i kontratak na czas.
   Kryterium przejścia: W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię. Po odbiorze co najmniej połowa kontr kończy się strzałem w limicie czasu z ćwiczenia. W grze blok–kontra co najmniej raz na serię odbiór w bloku kończy się strzałem w limicie czasu.
   Ćwiczenia: Przechwyt w środku i kontratak (M−3)
   Jak trenować

   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.
   • Kontra na czas po odbiorze. Po odbiorze pierwsze podanie do przodu, nie do boku. Limit czasu wymusza decyzję — problem to zatrzymanie akcji, żeby się rozejrzeć.
     Propozycja: Kontra 4v3 w 8 s na pół boiska: strzał po czasie się nie liczy.
     Propozycja: Gra 8v8: gol w 10 s po odbiorze = trzy punkty.
   • Blok i kontra w jednej grze. Odbiór w bloku i wyjście w jednej akcji: w bloku każdy wie z góry, czy po odbiorze biegnie do kontry, czy zostaje.
     Propozycja: 8 + bramkarz w bloku przeciw 10 atakującym na własnej połowie: po odbiorze kontra na dwie małe bramki na linii środkowej w 10 s.
     Propozycja: Gra 11v11: gol z kontry po odbiorze na własnej połowie = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Z bloku 5-4-1 do kontry biegną napastnik i dwóch z drugiej linii; wahadłowy z dalszej strony dołącza przy zmianie strony.
     Przy czwórce obrońców: Z bloku 4-4-2 do kontry biegną dwaj napastnicy i skrzydłowy po stronie odbioru.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Długie podanie wyznaczonego zawodnika, druga piłka i wejście w pole karne w trzech.
   Kryterium przejścia: W grach długie podania zagrywa tylko wyznaczony zawodnik; w ostatniej jednostce bloku pozostali grają krótko. Przy co najmniej 7 z 10 dośrodkowań w ćwiczeniu trzech zawodników jest w polu karnym w chwili podania.
   Ćwiczenia: Długie podanie i druga piłka (M−4), Wejście w pole karne w trzech (M−4)
   Jak trenować

   • Jeden wyznaczony zawodnik do długich podań. Długie podanie z adresem: wyznaczony zawodnik gra do umówionej strefy, a reszta wie, gdzie spadnie piłka, i rusza po drugą piłkę zanim ona spadnie.
     Propozycja: Gra 9v9 na całym boisku: długo gra tylko wyznaczony zawodnik; druga piłka zebrana przed polem karnym rywala = punkt.
     Propozycja: Trzy pasy wzdłuż boiska: wyznaczony zawodnik gra długo do jednego z bocznych pasów, czterech walczy tam o drugą piłkę 4v3.
   • Trzech w polu karnym w momencie dośrodkowania. Skup się na momencie startu, nie na liczbie: trzech wbiega, gdy dośrodkowujący podnosi głowę. Strefy do zajęcia: bliższy słupek, punkt karny, daleki słupek.
     Propozycja: Atak bokiem 6v4 + bramkarz na pół boiska: gol liczy się tylko wtedy, gdy w chwili dośrodkowania w polu karnym jest trzech atakujących.
     Propozycja: Gra 8v8 z bocznymi strefami (po 10 m), w których nie wolno bronić: gol po dośrodkowaniu z wolnej strefy = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Do pola karnego wchodzą napastnik, ofensywny pomocnik i wahadłowy z dalszej strony; dośrodkowuje wahadłowy z bliższej.
     Przy czwórce obrońców: Do pola karnego wchodzą napastnik, skrzydłowy z dalszej strony i środkowy pomocnik; dośrodkowuje skrzydłowy albo boczny obrońca.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Rzut rożny ze startem z drugiej linii i tydzień meczowy.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Pierwszy kontakt z piłką przy co najmniej połowie dośrodkowań ze stałego fragmentu w ćwiczeniu. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut rożny — zasłona i start z drugiej linii (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Punkt za pierwszy kontakt przy stałym fragmencie. Problem prawie zawsze ten sam: start za wcześnie albo w miejscu. Ćwicz bieg z opóźnieniem — zawodnik rusza dopiero, gdy wykonawca podnosi rękę.
     Propozycja: Dośrodkowania z rogu pola karnego 4v4 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt (głowa, noga, blok), dwa za gol.
     Propozycja: Turniej stałych fragmentów: dwie drużyny po 5 serii, liczy się tylko pierwszy kontakt — tabela prowadzona przez cały blok.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; bramkarz i stoperzy do gry w powietrzu — tak.

1. Tydzień 1–2 — Rama: trzech stoperów i dwóch wahadłowych w każdym ćwiczeniu; każdy zna swoje zadanie pod tą samą nazwą.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. Wahadłowy dochodzi do linii końcowej i wraca na swoje miejsce w obronie w każdej serii; liczysz powroty na czas.
   Ćwiczenia: Piątka z tyłu przesuwa się do piłki (M−3)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Wahadłowi grający całą flankę. Wahadłowy gra całą flankę: w ataku do linii końcowej, w obronie w linii z obrońcami. Problem: powrót za późno — mierz czas od straty do powrotu.
     Propozycja: 3v3 w bocznej strefie 30×20 m: wahadłowy kończy akcję dośrodkowaniem i wraca do linii obrony przed kontrą 2v1.
     Propozycja: Gra 9v9 ze strefami bocznymi, w których wahadłowy gra 1v1: punkt za dośrodkowanie i punkt za powrót na czas.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Wahadłowy to cała strona: w obronie piąty obrońca, w ataku skrzydłowy; gdy jest wysoko, jego plecy asekuruje boczny stoper.
     Przy czwórce obrońców: W czwórce tę pracę dzielą boczny obrońca i skrzydłowy — boczny obrońca podłącza się wysoko, gdy skrzydłowy schodzi do środka.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Wyjście przez stopera z boku trójki do wahadłowego; zmiana strony długim podaniem stopera.
   Kryterium przejścia: Stoperzy przyjmują piłkę pod presją i grają do przodu albo do boku; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedna strata stopera na serię. W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania. W grach z budowaniem wybić bez presji, która by je wymuszała, ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedno na serię.
   Ćwiczenia: Wyjście trójką stoperów (M−4)
   Jak trenować

   • Stoperzy podający pod presją. Przyjęcie na dalszą nogę i otwarte ciało — stoper ma widzieć boisko przed przyjęciem. Podanie do przodu albo do boku, nigdy w poprzek przed własnym polem karnym.
     Propozycja: 2 stoperów + bramkarz + defensywny pomocnik przeciw 2–3 pressującym, cel: podanie do jednego z dwóch zawodników w strefach na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 7v7 ze stoperami jako dodatkowymi zawodnikami: podanie stopera do przodu przez linię rywala = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Boczny stoper może wejść z piłką do przodu w wolne miejsce — środkowy zostaje i asekuruje.
     Przy czwórce obrońców: Stoper z piłką szuka bocznego obrońcy albo defensywnego pomocnika; drugi stoper ustawia się niżej jako asekuracja.
   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.
   • Wybicie = punkt dla rywala. Wybicie pod presją nie jest błędem — błędem jest wybicie, gdy nikt nie naciska. Zatrzymuj grę tylko przy tych drugich i pokaż, kto był wolny.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + 2 pomocników przeciw 4–5 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej; wybicie bez presji = punkt dla pressujących.
     Propozycja: Gra 8v8 na 2/3 boiska, każde wznowienie od bramkarza; wyjście podaniem za linię środkową = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów rozstawionych szeroko daje bramkarzowi zawsze dwa podania do boku; wahadłowi stoją wysoko i odciągają skrzydłowych rywala.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy rozchodzą się na szerokość pola karnego; gdy rywal naciska dwoma, defensywny pomocnik schodzi między nich i powstaje trójka.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Pressing trójką z przodu na wyprowadzenie rywala; po odbiorze atak w kilka podań.
   Kryterium przejścia: Na sygnał — podanie do bramkarza, złe przyjęcie — pierwsza linia rusza razem w co najmniej 7 z 10 sytuacji. W grach co najmniej połowa strat kończy się próbą odbioru w czasie z reguły (kilka sekund). Przy każdej stracie w grze zabezpieczający jest za linią piłki; w ostatniej jednostce bloku rywal nie wychodzi z kontrą przez wolną strefę przed obroną.
   Ćwiczenia: Pressing trójką z przodu (M−3)
   Jak trenować

   • Pressing wysoko na sygnał. Jeden sygnał na blok (podanie do bramkarza, do bocznego obrońcy albo złe przyjęcie) i ruszenie razem. Problem: pierwszy rusza sam, reszta zostaje — wtedy rywal gra przez pressing.
     Propozycja: Pressing 6v6 na polu 40×30 m: na sygnał drużyna rusza razem, odbiór w 8 s = punkt, gol rywala do małej bramki = dwa.
     Propozycja: Gra 11v11, rywal wznawia zawsze od bramkarza: liczysz odbiory na jego połowie.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Pressing trójką z przodu (napastnik i dwóch ofensywnych pomocników) na stoperów i bramkarza; wahadłowi wychodzą do bocznych obrońców, trzej stoperzy kryją napastników.
     Przy czwórce obrońców: W 4-4-2 albo 4-3-3 dwóch z przodu idzie na stoperów, skrzydłowy rusza na bocznego obrońcę dopiero na sygnał, boczny obrońca podchodzi do skrzydłowego rywala.
   • Reguła odzysku po stracie w każdej grze. Pilnuj pierwszej reakcji: najbliższy atakuje piłkę, dwaj następni zamykają podanie do przodu. Gdy w czasie z reguły odbioru nie ma — wszyscy wracają; pościg dłuższy niż reguła to błąd.
     Propozycja: Gra 6v6 + 2 neutralnych na polu 40×30 m z 4 małymi bramkami: odbiór w 5 s po stracie = punkt, gol po takim odbiorze = trzy.
     Propozycja: Rondo 5v2 z przejściem: środkowi po odbiorze grają do sąsiedniego kwadratu, tracący mają 5 s na odbiór.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Za kontrpressingiem zostaje trzech stoperów — boczny może wyjść wyżej do odbiorcy, bo dwóch zostaje z napastnikiem.
     Przy czwórce obrońców: Za kontrpressingiem zostają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczny obrońca z dalszej strony dosuwa się do środka.
   • Rola zabezpieczającego z własną punktacją. Zabezpieczający stoi za linią piłki zanim drużyna straci piłkę, nie dopiero po stracie. Oceniaj go w ataku, nie w obronie.
     Propozycja: Gra 8v8 z rolą zabezpieczającego (inny znacznik): kontra rywala przez wolną strefę przed obroną = dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: Atak 6v4 i kontra rywala na dwie małe bramki: gdy zabezpieczający był ustawiony w chwili straty, gol z kontry się nie liczy.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Zabezpieczają dwaj stoperzy i jeden środkowy pomocnik; trzeci stoper może wejść w atak bokiem.
     Przy czwórce obrońców: Zabezpieczają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczni obrońcy idą do ataku po jednym, nigdy obaj naraz.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Zmiana strony i dośrodkowanie wahadłowego z trzema w polu karnym; rzut rożny z blokiem i trzema stoperami.
   Kryterium przejścia: Przy dośrodkowaniu z przeciwnej strony wahadłowy jest na dalekim słupku w co najmniej 7 z 10 akcji. Przy co najmniej 7 z 10 dośrodkowań w ćwiczeniu trzech zawodników jest w polu karnym w chwili podania. Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Ćwiczenia: Zmiana strony i dośrodkowanie wahadłowego (M−4), Rzut rożny — blok i dalszy słupek (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Wahadłowy wbiegający na daleki słupek. Wahadłowy z dalszej strony rusza, gdy piłka jest u dośrodkowującego, nie gdy już leci. Częsty problem: zostaje przy linii bocznej zamiast wejść na daleki słupek.
     Propozycja: Zmiana strony i dośrodkowanie 3v2 na skrzydle: gol z udziałem wahadłowego z dalszej strony = dwa punkty.
     Propozycja: Gra 9v9 z dwoma strefami bocznymi: gol po dośrodkowaniu na daleki słupek = trzy punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: W trójce to naturalny ruch: drugi wahadłowy jest piątym w ataku pola karnego, trzech stoperów zostaje z tyłu.
     Przy czwórce obrońców: W czwórce tę rolę bierze skrzydłowy z dalszej strony; boczny obrońca z tej strony dosuwa się za nim do środka.
   • Trzech w polu karnym w momencie dośrodkowania. Skup się na momencie startu, nie na liczbie: trzech wbiega, gdy dośrodkowujący podnosi głowę. Strefy do zajęcia: bliższy słupek, punkt karny, daleki słupek.
     Propozycja: Atak bokiem 6v4 + bramkarz na pół boiska: gol liczy się tylko wtedy, gdy w chwili dośrodkowania w polu karnym jest trzech atakujących.
     Propozycja: Gra 8v8 z bocznymi strefami (po 10 m), w których nie wolno bronić: gol po dośrodkowaniu z wolnej strefy = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Do pola karnego wchodzą napastnik, ofensywny pomocnik i wahadłowy z dalszej strony; dośrodkowuje wahadłowy z bliższej.
     Przy czwórce obrońców: Do pola karnego wchodzą napastnik, skrzydłowy z dalszej strony i środkowy pomocnik; dośrodkowuje skrzydłowy albo boczny obrońca.
   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; jakość ataku i kadra na grę co trzy dni — tak.

1. Tydzień 1–2 — Każda jednostka zaczyna się od ronda z wyjściem do przodu: przyjęcie twarzą do przodu i podanie do zawodnika za linią broniących.
   Kryterium przejścia: Rondo rusza w każdej jednostce bez tłumaczenia zasad, a najdłuższa seria podań bez straty rośnie z tygodnia na tydzień. Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem.
   Ćwiczenia: Rondo z wyjściem do przodu (M−4)
   Jak trenować

   • Rondo z przejściem codziennie. Rondo uczy przyjęcia kierunkowego i ustawienia ciała — pilnuj, żeby zawodnik przyjmował piłkę przodem do kolejnego podania. Zapisuj najdłuższą serię.
     Propozycja: Rondo 5v2 w kwadracie 10×10 m, środkowi zmieniają się po odbiorze; seria 10 podań = punkt.
     Propozycja: Rondo 4v4 + 3 neutralnych w prostokącie 20×15 m: po stracie natychmiastowa zmiana ról.
   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Drużyna wychodzi od bramkarza po ziemi przez dwóch defensywnych pomocników; wybicie i długie podanie z własnej połowy to strata.
   Kryterium przejścia: W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania. W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyjść idzie przez jednego z dwóch defensywnych pomocników. W grach z budowaniem wybić bez presji, która by je wymuszała, ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jedno na serię.
   Ćwiczenia: Wyprowadzenie pod pressingiem (M−4)
   Jak trenować

   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.
   • Wyjście przez dwóch defensywnych pomocników. Dwaj defensywni pomocnicy na różnych wysokościach: jeden schodzi po piłkę, drugi zostaje wyżej. Problem: obaj stoją w jednej linii i rywal zamyka ich jednym zawodnikiem.
     Propozycja: Bramkarz + 2 stoperów + 2 defensywnych pomocników + 2 bocznych obrońców przeciw 4 pressującym, cel: napastnik na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 na 2/3 boiska: wyjście za linię środkową przez jednego z dwóch defensywnych pomocników = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: W 3-4-3 to dwaj środkowi pomocnicy: jeden zostaje przed stoperami, drugi wchodzi wyżej między linie.
     Przy czwórce obrońców: W 4-2-3-1 to naturalna para; gdy rywal naciska dwoma napastnikami, jeden z nich schodzi między stoperów.
   • Wybicie = punkt dla rywala. Wybicie pod presją nie jest błędem — błędem jest wybicie, gdy nikt nie naciska. Zatrzymuj grę tylko przy tych drugich i pokaż, kto był wolny.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + 2 pomocników przeciw 4–5 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej; wybicie bez presji = punkt dla pressujących.
     Propozycja: Gra 8v8 na 2/3 boiska, każde wznowienie od bramkarza; wyjście podaniem za linię środkową = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów rozstawionych szeroko daje bramkarzowi zawsze dwa podania do boku; wahadłowi stoją wysoko i odciągają skrzydłowych rywala.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy rozchodzą się na szerokość pola karnego; gdy rywal naciska dwoma, defensywny pomocnik schodzi między nich i powstaje trójka.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Pressing wysoko tylko na sygnał; poza tym blok 4-4-2, który odbiera w środkowej strefie i od razu gra do przodu.
   Kryterium przejścia: Na sygnał — podanie do bramkarza, złe przyjęcie — pierwsza linia rusza razem w co najmniej 7 z 10 sytuacji. Na sygnał blok przesuwa się razem; przy zatrzymaniu gry w losowym momencie odległość między liniami wynosi najwyżej około 10 m. Po odbiorze co najmniej połowa kontr kończy się strzałem w limicie czasu z ćwiczenia.
   Ćwiczenia: Pressing na sygnał (M−3), Blok 4-4-2 z wyjściem po odbiorze (M−3)
   Jak trenować

   • Pressing wysoko na sygnał. Jeden sygnał na blok (podanie do bramkarza, do bocznego obrońcy albo złe przyjęcie) i ruszenie razem. Problem: pierwszy rusza sam, reszta zostaje — wtedy rywal gra przez pressing.
     Propozycja: Pressing 6v6 na polu 40×30 m: na sygnał drużyna rusza razem, odbiór w 8 s = punkt, gol rywala do małej bramki = dwa.
     Propozycja: Gra 11v11, rywal wznawia zawsze od bramkarza: liczysz odbiory na jego połowie.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Pressing trójką z przodu (napastnik i dwóch ofensywnych pomocników) na stoperów i bramkarza; wahadłowi wychodzą do bocznych obrońców, trzej stoperzy kryją napastników.
     Przy czwórce obrońców: W 4-4-2 albo 4-3-3 dwóch z przodu idzie na stoperów, skrzydłowy rusza na bocznego obrońcę dopiero na sygnał, boczny obrońca podchodzi do skrzydłowego rywala.
   • Blok przesuwany razem na sygnał. Blok przesuwa się razem: piłka idzie do boku — cała drużyna w tę stronę, linie najwyżej 10 m od siebie. Ustal sygnał do wyjścia (podanie do boku, przyjęcie tyłem) i trzymaj się go.
     Propozycja: Przesunięcia na sygnał: 8 zawodników w bloku, 4 podających na obwodzie, każde podanie między nimi = przesunięcie; potem 8 atakujących przeciw blokowi.
     Propozycja: Gra 8v8 + bramkarz na pół boiska: podanie rywala między linie, które dochodzi do zawodnika = punkt dla atakujących.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Blok 5-4-1 albo 5-2-3: przy podaniu do boku wahadłowy wychodzi do rywala, boczny stoper asekuruje jego plecy.
     Przy czwórce obrońców: Blok 4-4-2 albo 4-5-1: boczny obrońca po stronie piłki wychodzi, ten z dalszej strony dosuwa się do stopera i tworzy trójkę.
   • Kontra na czas po odbiorze. Po odbiorze pierwsze podanie do przodu, nie do boku. Limit czasu wymusza decyzję — problem to zatrzymanie akcji, żeby się rozejrzeć.
     Propozycja: Kontra 4v3 w 8 s na pół boiska: strzał po czasie się nie liczy.
     Propozycja: Gra 8v8: gol w 10 s po odbiorze = trzy punkty.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Stałe fragmenty mają stałe miejsce w tygodniu; rzut rożny na bliższy słupek z drugą fazą przed polem karnym.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Ćwiczenia: Rzut rożny na bliższy słupek (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; kadra na dwa mecze w tygodniu — tak.

1. Tydzień 1–2 — Wyjście krótkie przez szóstkę: czterech obrońców, defensywny pomocnik przodem do gry, długie podanie = punkt dla rywala.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyprowadzeń od bramkarza dochodzi za linię środkową bez długiego podania. Defensywny pomocnik dostaje piłkę od stopera i odwraca się albo gra do przodu — liczone w każdej serii gry z budowaniem.
   Ćwiczenia: Wyjście krótkie przez szóstkę (M−4)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Wyjście podaniem z bramkarzem. Bramkarz jest dodatkowym zawodnikiem w polu: przyjmuje i gra nogą pod presją. Problem: stoperzy chowają się za napastnikami rywala — niech rozchodzą się szeroko i schodzą niżej.
     Propozycja: Bramkarz + 4 obrońców + defensywny pomocnik przeciw 4 pressującym, cel: dwie małe bramki na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 z każdym wznowieniem od bramkarza: wyjście za linię środkową w najwyżej 6 podaniach = punkt.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów i bramkarz to czterech w pierwszej linii — boczni stoperzy rozchodzą się do linii pola karnego, wahadłowi wysoko przy linii bocznej.
     Przy czwórce obrońców: Stoperzy na szerokość pola karnego, boczni obrońcy wyżej przy linii, defensywny pomocnik pokazuje się między napastnikami rywala.
   • Defensywny pomocnik, który rozgrywa. Defensywny pomocnik przyjmuje od stopera półobrotem i gra do przodu. Problem: przyjmuje tyłem do bramki rywala i oddaje do tyłu.
     Propozycja: Rondo 4v2 z zawodnikiem w środku: punkt tylko za podanie przez środkowego, który odwraca się z piłką.
     Propozycja: Gra 7v5 pod pressingiem: defensywny pomocnik musi dotknąć piłki przed wyjściem za linię środkową.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Obrona pola karnego: blok 4-5-1, zablokować strzał, zamknąć podanie do środka — praca nad słabym punktem.
   Kryterium przejścia: Na hasło drużyna przechodzi do niskiego bloku w kilka sekund; w grze przeciw przewadze rywal nie dochodzi do strzału z pola karnego w większości serii. Stoper wychodzi do rywala przed linię obrony i wraca; w ostatniej jednostce bloku co najmniej 7 z 10 powtórzeń kończy się odbiorem albo podaniem rywala do tyłu.
   Ćwiczenia: Obrona pola karnego — zablokować strzał (M−3)
   Jak trenować

   • Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym. Hasło i kilka sekund: drużyna cofa się za linię piłki i zamyka środek. Najczęstszy problem: pierwsza linia nie wraca i między obroną a pomocą powstaje dziura.
     Propozycja: 8 broniących + bramkarz przeciw 10 atakującym na połowie: obrona punktuje odbiorem i podaniem do małej bramki na linii środkowej, atak — strzałem z pola karnego.
     Propozycja: Gra 11v11 z hasłem trenera „blok”: liczysz sekundy, w których drużyna ustawia się w niskim bloku.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Niski blok z trójką to piątka z tyłu: wahadłowi schodzą do linii obrony, przed nimi dwóch środkowych, trzech z przodu cofa się do 5-4-1. Ćwicz obronę pola karnego: stoperzy kryją strefy, wahadłowi zamykają dośrodkowania.
     Przy czwórce obrońców: Niski blok z czwórką to 4-4-2 albo 4-5-1: skrzydłowi wracają do linii pomocy, linie najwyżej 10 m od siebie, boczny obrońca nie wychodzi z linii za skrzydłowym.
   • Stoperzy wychodzący do rywala przed linię obrony. Stoper wychodzi do napastnika, który cofa się po piłkę, i wraca na miejsce. Problem: wyjście bez asekuracji — drugi obrońca musi od razu zamknąć jego miejsce.
     Propozycja: 1v1 przed linią obrony: napastnik przyjmuje tyłem do bramki, stoper ma odebrać albo wymusić podanie do tyłu — 10 powtórzeń.
     Propozycja: 2v2 + bramkarz przy polu karnym: jeden stoper wychodzi, drugi asekuruje; punkt za odbiór, minus punkt za faul.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Z trzema stoperami wyjście jest bezpieczniejsze, bo dwóch zostaje — ćwicz wyjście bocznego stopera do rywala w półprzestrzeni.
     Przy czwórce obrońców: Z dwoma stoperami wyjście jednego zostawia drugiego samego — dosuwa się defensywny pomocnik albo boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Ostatnie podanie ofensywnego pomocnika i pressing na sygnał.
   Kryterium przejścia: Zawodnik z wolną rolą po każdej stracie wraca na swoje miejsce w bloku — sprawdzane w każdej serii gry. Na sygnał — podanie do bramkarza, złe przyjęcie — pierwsza linia rusza razem w co najmniej 7 z 10 sytuacji.
   Ćwiczenia: Ósemka między liniami — ostatnie podanie (M−4), Pressing czwórką z przodu na sygnał (M−3)
   Jak trenować

   • Jeden zawodnik z wolną rolą ofensywną i obowiązkiem obronnym. Wolność z obowiązkiem: zawodnik szuka miejsca między liniami, ale po stracie wraca na swoje miejsce w bloku w kilka sekund.
     Propozycja: Gra 8v8 z jednym takim zawodnikiem w drużynie: po stracie ma 5 s na powrót, inaczej punkt dla rywala.
     Propozycja: Gra 6v6 na polu 40×35 m ze strefą środkową, w której przyjąć piłkę może tylko on.
   • Pressing wysoko na sygnał. Jeden sygnał na blok (podanie do bramkarza, do bocznego obrońcy albo złe przyjęcie) i ruszenie razem. Problem: pierwszy rusza sam, reszta zostaje — wtedy rywal gra przez pressing.
     Propozycja: Pressing 6v6 na polu 40×30 m: na sygnał drużyna rusza razem, odbiór w 8 s = punkt, gol rywala do małej bramki = dwa.
     Propozycja: Gra 11v11, rywal wznawia zawsze od bramkarza: liczysz odbiory na jego połowie.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Pressing trójką z przodu (napastnik i dwóch ofensywnych pomocników) na stoperów i bramkarza; wahadłowi wychodzą do bocznych obrońców, trzej stoperzy kryją napastników.
     Przy czwórce obrońców: W 4-4-2 albo 4-3-3 dwóch z przodu idzie na stoperów, skrzydłowy rusza na bocznego obrońcę dopiero na sygnał, boczny obrońca podchodzi do skrzydłowego rywala.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Rzut rożny na bliższy słupek i tydzień meczowy.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut rożny na bliższy słupek (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; bramkarz, który broni dużo strzałów, i ofensywny pomocnik z ostatnim podaniem — tak.

1. Tydzień 1–2 — Stoperzy wygrywają pojedynki przy polu karnym — 1v1 i 2v2 w każdej jednostce.
   Kryterium przejścia: Pojedynek 1v1 w każdej jednostce; odsetek wygranych w tym samym ćwiczeniu rośnie z tygodnia na tydzień.
   Ćwiczenia: Stoper wychodzi do rywala — 1v1 przed linią (M−4)
   Jak trenować

   • Pojedynek 1v1 w każdej jednostce. Pojedynek to najpierw ustawienie ciała i odległość, potem odbiór. Zapisuj wynik każdego zawodnika — postęp widać w liczbach.
     Propozycja: 1v1 w kanale 10×20 m na dwie małe bramki, serie po 6, obrońca startuje 5 m od piłki.
     Propozycja: 2v2 przy polu karnym z bramkarzem: atakujący startuje 15 m od bramki, obrońcy bronią do strzału.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — W grze każdy zawodnik ma swojego rywala, a pary zmieniają się po każdej serii.
   Kryterium przejścia: W grach każdy zawodnik bez piłki wie, kogo kryje; w ostatniej jednostce bloku zmiana par po serii bez zatrzymania gry.
   Jak trenować

   • Przypisany rywal w każdej grze. Każdy wie, kogo kryje, zanim rywal dostanie piłkę. Problem: zmiana par przy zmianie strony — ustal, kto przekazuje krycie i w którym miejscu.
     Propozycja: Gra 7v7 z kolorowymi znacznikami: każdy kryje rywala w swoim kolorze; gol po podaniu do niekrytego = dwa punkty.
     Propozycja: Gra 10v10 na pół boiska, krycie przypisane, co 3 min trener zmienia pary — bez zatrzymania gry.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Krycie system na system: wahadłowi na bocznych obrońców rywala, trzech z przodu na stoperów i defensywnego pomocnika, trzej stoperzy na napastników.
     Przy czwórce obrońców: Stoper po stronie piłki idzie za napastnikiem, który się cofa; boczni obrońcy na skrzydłowych, drugi stoper asekuruje.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Pressing indywidualny rusza na podanie do stopera rywala i przenosi się na drugą stronę boiska bez fauli.
   Kryterium przejścia: W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię.
   Ćwiczenia: Pressing indywidualny na sygnał (M−3), 11v11 ze zmianą strony pressingu (M−3)
   Jak trenować

   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Stałe fragmenty mają osobny blok w tygodniu.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań.
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze trzy kroki nie wymagają transferu ani sprzętu; czwarty wymaga osoby, która za stałe fragmenty odpowiada.

1. Tydzień 1–2 — Gra długa i druga piłka: wyznaczony odbiorca, wsparcie dwóch zawodników przy zgraniu.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. W grach długie podania zagrywa tylko wyznaczony zawodnik; w ostatniej jednostce bloku pozostali grają krótko.
   Ćwiczenia: Długie podanie i druga piłka (M−4)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Jeden wyznaczony zawodnik do długich podań. Długie podanie z adresem: wyznaczony zawodnik gra do umówionej strefy, a reszta wie, gdzie spadnie piłka, i rusza po drugą piłkę zanim ona spadnie.
     Propozycja: Gra 9v9 na całym boisku: długo gra tylko wyznaczony zawodnik; druga piłka zebrana przed polem karnym rywala = punkt.
     Propozycja: Trzy pasy wzdłuż boiska: wyznaczony zawodnik gra długo do jednego z bocznych pasów, czterech walczy tam o drugą piłkę 4v3.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Blok przed polem karnym i faul taktyczny w środku pola.
   Kryterium przejścia: Na hasło drużyna przechodzi do niskiego bloku w kilka sekund; w grze przeciw przewadze rywal nie dochodzi do strzału z pola karnego w większości serii. W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię. Stoper wychodzi do rywala przed linię obrony i wraca; w ostatniej jednostce bloku co najmniej 7 z 10 powtórzeń kończy się odbiorem albo podaniem rywala do tyłu.
   Ćwiczenia: Blok przed polem karnym — odbiór i wybicie (M−3)
   Jak trenować

   • Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym. Hasło i kilka sekund: drużyna cofa się za linię piłki i zamyka środek. Najczęstszy problem: pierwsza linia nie wraca i między obroną a pomocą powstaje dziura.
     Propozycja: 8 broniących + bramkarz przeciw 10 atakującym na połowie: obrona punktuje odbiorem i podaniem do małej bramki na linii środkowej, atak — strzałem z pola karnego.
     Propozycja: Gra 11v11 z hasłem trenera „blok”: liczysz sekundy, w których drużyna ustawia się w niskim bloku.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Niski blok z trójką to piątka z tyłu: wahadłowi schodzą do linii obrony, przed nimi dwóch środkowych, trzech z przodu cofa się do 5-4-1. Ćwicz obronę pola karnego: stoperzy kryją strefy, wahadłowi zamykają dośrodkowania.
     Przy czwórce obrońców: Niski blok z czwórką to 4-4-2 albo 4-5-1: skrzydłowi wracają do linii pomocy, linie najwyżej 10 m od siebie, boczny obrońca nie wychodzi z linii za skrzydłowym.
   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.
   • Stoperzy wychodzący do rywala przed linię obrony. Stoper wychodzi do napastnika, który cofa się po piłkę, i wraca na miejsce. Problem: wyjście bez asekuracji — drugi obrońca musi od razu zamknąć jego miejsce.
     Propozycja: 1v1 przed linią obrony: napastnik przyjmuje tyłem do bramki, stoper ma odebrać albo wymusić podanie do tyłu — 10 powtórzeń.
     Propozycja: 2v2 + bramkarz przy polu karnym: jeden stoper wychodzi, drugi asekuruje; punkt za odbiór, minus punkt za faul.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Z trzema stoperami wyjście jest bezpieczniejsze, bo dwóch zostaje — ćwicz wyjście bocznego stopera do rywala w półprzestrzeni.
     Przy czwórce obrońców: Z dwoma stoperami wyjście jednego zostawia drugiego samego — dosuwa się defensywny pomocnik albo boczny obrońca z dalszej strony.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Odbiór w środku i szybkie zakończenie; dośrodkowanie po zgraniu.
   Kryterium przejścia: Pojedynek 1v1 w każdej jednostce; odsetek wygranych w tym samym ćwiczeniu rośnie z tygodnia na tydzień. Po odbiorze co najmniej połowa kontr kończy się strzałem w limicie czasu z ćwiczenia.
   Ćwiczenia: Odbiór w środku i od razu do przodu (M−3), Dośrodkowanie po zgraniu (M−4)
   Jak trenować

   • Pojedynek 1v1 w każdej jednostce. Pojedynek to najpierw ustawienie ciała i odległość, potem odbiór. Zapisuj wynik każdego zawodnika — postęp widać w liczbach.
     Propozycja: 1v1 w kanale 10×20 m na dwie małe bramki, serie po 6, obrońca startuje 5 m od piłki.
     Propozycja: 2v2 przy polu karnym z bramkarzem: atakujący startuje 15 m od bramki, obrońcy bronią do strzału.
   • Kontra na czas po odbiorze. Po odbiorze pierwsze podanie do przodu, nie do boku. Limit czasu wymusza decyzję — problem to zatrzymanie akcji, żeby się rozejrzeć.
     Propozycja: Kontra 4v3 w 8 s na pół boiska: strzał po czasie się nie liczy.
     Propozycja: Gra 8v8: gol w 10 s po odbiorze = trzy punkty.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Stałe fragmenty z blokiem w polu bramkowym i tydzień meczowy.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Pierwszy kontakt z piłką przy co najmniej połowie dośrodkowań ze stałego fragmentu w ćwiczeniu. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut wolny z boku i rzut rożny — blok w polu bramkowym (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Punkt za pierwszy kontakt przy stałym fragmencie. Problem prawie zawsze ten sam: start za wcześnie albo w miejscu. Ćwicz bieg z opóźnieniem — zawodnik rusza dopiero, gdy wykonawca podnosi rękę.
     Propozycja: Dośrodkowania z rogu pola karnego 4v4 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt (głowa, noga, blok), dwa za gol.
     Propozycja: Turniej stałych fragmentów: dwie drużyny po 5 serii, liczy się tylko pierwszy kontakt — tabela prowadzona przez cały blok.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; wysocy stoperzy i napastnik do gry długiej — tak.

1. Tydzień 1–2 — Wspólny słownik i średni blok: przesuwanie za piłką, bez faulu w polu karnym.
   Kryterium przejścia: Na hasło trenera — nazwę ćwiczenia albo zachowania — grupa ustawia się bez tłumaczenia; w ostatniej jednostce bloku każde hasło działa za pierwszym razem. Na sygnał blok przesuwa się razem; przy zatrzymaniu gry w losowym momencie odległość między liniami wynosi najwyżej około 10 m. W grach z pressingiem fauli ubywa z tygodnia na tydzień; w ostatniej jednostce bloku najwyżej jeden na serię.
   Ćwiczenia: Średni blok bez strzału (M−3)
   Jak trenować

   • Wspólny słownik: nazwy ćwiczeń i zachowań. Zacznij od pięciu–sześciu nazw, nie od dwudziestu: nazwa ćwiczenia, sygnał pressingu, hasło do bloku. Każde hasło ma jeden obraz — pokaż go na zatrzymaniu gry i od razu wznów.
     Propozycja: Rondo 5v2 z hasłami: trener woła nazwę zachowania (np. „zamknij środek”), grupa wykonuje bez zatrzymania; punkt dla środkowych, gdy ktoś się zawaha.
     Propozycja: Gra 7v7 na pół boiska z hasłem „stop”: wszyscy zastygają, trener sprawdza ustawienie przez 10 s i wznawia.
   • Blok przesuwany razem na sygnał. Blok przesuwa się razem: piłka idzie do boku — cała drużyna w tę stronę, linie najwyżej 10 m od siebie. Ustal sygnał do wyjścia (podanie do boku, przyjęcie tyłem) i trzymaj się go.
     Propozycja: Przesunięcia na sygnał: 8 zawodników w bloku, 4 podających na obwodzie, każde podanie między nimi = przesunięcie; potem 8 atakujących przeciw blokowi.
     Propozycja: Gra 8v8 + bramkarz na pół boiska: podanie rywala między linie, które dochodzi do zawodnika = punkt dla atakujących.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Blok 5-4-1 albo 5-2-3: przy podaniu do boku wahadłowy wychodzi do rywala, boczny stoper asekuruje jego plecy.
     Przy czwórce obrońców: Blok 4-4-2 albo 4-5-1: boczny obrońca po stronie piłki wychodzi, ten z dalszej strony dosuwa się do stopera i tworzy trójkę.
   • Kara za faul w pressingu. Faul to najczęściej spóźnione wejście z boku albo z tyłu. Ucz ustawienia: bokiem, między rywalem a bramką, odbiór dopiero wtedy, gdy piłka odskoczy rywalowi.
     Propozycja: Gra 7v7 z pressingiem: faul = rzut karny albo dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: 1v1 i 2v2 w kanale 10×20 m: obrońca ma zatrzymać rywala przez 6 s, bez faulu.

   REKONSTRUKCJA
2. Tydzień 3–4 — Pressing na sygnał i zabezpieczenie za nim.
   Kryterium przejścia: Na sygnał — podanie do bramkarza, złe przyjęcie — pierwsza linia rusza razem w co najmniej 7 z 10 sytuacji. Przy każdej stracie w grze zabezpieczający jest za linią piłki; w ostatniej jednostce bloku rywal nie wychodzi z kontrą przez wolną strefę przed obroną.
   Ćwiczenia: Pressing na sygnał (M−3)
   Jak trenować

   • Pressing wysoko na sygnał. Jeden sygnał na blok (podanie do bramkarza, do bocznego obrońcy albo złe przyjęcie) i ruszenie razem. Problem: pierwszy rusza sam, reszta zostaje — wtedy rywal gra przez pressing.
     Propozycja: Pressing 6v6 na polu 40×30 m: na sygnał drużyna rusza razem, odbiór w 8 s = punkt, gol rywala do małej bramki = dwa.
     Propozycja: Gra 11v11, rywal wznawia zawsze od bramkarza: liczysz odbiory na jego połowie.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Pressing trójką z przodu (napastnik i dwóch ofensywnych pomocników) na stoperów i bramkarza; wahadłowi wychodzą do bocznych obrońców, trzej stoperzy kryją napastników.
     Przy czwórce obrońców: W 4-4-2 albo 4-3-3 dwóch z przodu idzie na stoperów, skrzydłowy rusza na bocznego obrońcę dopiero na sygnał, boczny obrońca podchodzi do skrzydłowego rywala.
   • Rola zabezpieczającego z własną punktacją. Zabezpieczający stoi za linią piłki zanim drużyna straci piłkę, nie dopiero po stracie. Oceniaj go w ataku, nie w obronie.
     Propozycja: Gra 8v8 z rolą zabezpieczającego (inny znacznik): kontra rywala przez wolną strefę przed obroną = dwa punkty dla rywala.
     Propozycja: Atak 6v4 i kontra rywala na dwie małe bramki: gdy zabezpieczający był ustawiony w chwili straty, gol z kontry się nie liczy.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Zabezpieczają dwaj stoperzy i jeden środkowy pomocnik; trzeci stoper może wejść w atak bokiem.
     Przy czwórce obrońców: Zabezpieczają dwaj stoperzy i defensywny pomocnik; boczni obrońcy idą do ataku po jednym, nigdy obaj naraz.

   REKONSTRUKCJA
3. Tydzień 5–6 — Wyjście przez defensywnego pomocnika i atak bokiem.
   Kryterium przejścia: Defensywny pomocnik dostaje piłkę od stopera i odwraca się albo gra do przodu — liczone w każdej serii gry z budowaniem. W grze z budowaniem co najmniej 6 z 10 wyjść idzie przez jednego z dwóch defensywnych pomocników.
   Ćwiczenia: Wyjście przez defensywnego pomocnika (M−4), Atak bokiem: boczny obrońca i półprzestrzeń (M−4)
   Jak trenować

   • Defensywny pomocnik, który rozgrywa. Defensywny pomocnik przyjmuje od stopera półobrotem i gra do przodu. Problem: przyjmuje tyłem do bramki rywala i oddaje do tyłu.
     Propozycja: Rondo 4v2 z zawodnikiem w środku: punkt tylko za podanie przez środkowego, który odwraca się z piłką.
     Propozycja: Gra 7v5 pod pressingiem: defensywny pomocnik musi dotknąć piłki przed wyjściem za linię środkową.
   • Wyjście przez dwóch defensywnych pomocników. Dwaj defensywni pomocnicy na różnych wysokościach: jeden schodzi po piłkę, drugi zostaje wyżej. Problem: obaj stoją w jednej linii i rywal zamyka ich jednym zawodnikiem.
     Propozycja: Bramkarz + 2 stoperów + 2 defensywnych pomocników + 2 bocznych obrońców przeciw 4 pressującym, cel: napastnik na linii środkowej.
     Propozycja: Gra 8v8 na 2/3 boiska: wyjście za linię środkową przez jednego z dwóch defensywnych pomocników = dwa punkty.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: W 3-4-3 to dwaj środkowi pomocnicy: jeden zostaje przed stoperami, drugi wchodzi wyżej między linie.
     Przy czwórce obrońców: W 4-2-3-1 to naturalna para; gdy rywal naciska dwoma napastnikami, jeden z nich schodzi między stoperów.

   REKONSTRUKCJA
4. Tydzień 7–8 — Rzut rożny z trzema strefami startu, osoba od stałych fragmentów i tydzień meczowy.
   Kryterium przejścia: Każdy zawodnik zna swoje miejsce w każdej rutynie; w ostatniej jednostce bloku wszystkie rutyny przechodzą bez zatrzymania i bez pytań. Pierwszy kontakt z piłką przy co najmniej połowie dośrodkowań ze stałego fragmentu w ćwiczeniu. Jedna osoba ma rozpisane rutyny na najbliższy mecz najpóźniej dwa dni przed nim — w każdym tygodniu bloku. Każdy dzień tygodnia ma przypisaną intensywność i długość; zawodnicy znają plan tygodnia z góry, dzień przed meczem nie ma gier na dużym polu.
   Ćwiczenia: Rzut rożny — trzy strefy startu (M−2 i M−1)
   Jak trenować

   • Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym. Jeden rodzaj stałego fragmentu na jednostkę, każdy zawodnik zna swoje zadanie: strefa, blok albo start. Częsty problem: nikt nie wie, kto zostaje na kontrę — ustal to przed pierwszą serią.
     Propozycja: Seria 6 rzutów rożnych za i 6 przeciw, 6v6 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt, dwa za strzał celny.
     Propozycja: Gra 9v9, w której każdy rzut wolny i aut w tercji ataku wykonuje się wariantem z dnia — trener woła numer wariantu.
     Przy trójce stoperów z wahadłowymi: Trzech stoperów to trzech wysokich: przy rzucie rożnym w ataku dwóch wchodzi w pole karne, trzeci zostaje z wahadłowym z dalszej strony na kontrę.
     Przy czwórce obrońców: Przy rzucie rożnym w ataku w pole karne wchodzą obaj stoperzy; na kontrę zostają defensywny pomocnik i boczny obrońca z dalszej strony.
   • Punkt za pierwszy kontakt przy stałym fragmencie. Problem prawie zawsze ten sam: start za wcześnie albo w miejscu. Ćwicz bieg z opóźnieniem — zawodnik rusza dopiero, gdy wykonawca podnosi rękę.
     Propozycja: Dośrodkowania z rogu pola karnego 4v4 + bramkarz: punkt za pierwszy kontakt (głowa, noga, blok), dwa za gol.
     Propozycja: Turniej stałych fragmentów: dwie drużyny po 5 serii, liczy się tylko pierwszy kontakt — tabela prowadzona przez cały blok.
   • Osoba od stałych fragmentów w sztabie. Jedna osoba i jeden plan: warianty na najbliższy mecz rozpisane dwa dni wcześniej, po meczu zestawienie — ile stałych fragmentów, z jakim skutkiem.
   • Struktura tygodnia: kiedy intensywnie, kiedy lekko. Zanim zmienisz ćwiczenia, ustal obciążenie każdego dnia: małe pole i krótkie serie dla siły, duże pole i dłuższe serie dla wytrzymałości, dzień przed meczem krótko i lekko.
     Propozycja: Dzień siły: gry 4v4–5v5 na małym polu, serie 2–3 min z przerwą tej samej długości.
     Propozycja: Dzień przed meczem: rondo, stałe fragmenty i krótka gra na małym polu — bez długich biegów.

   REKONSTRUKCJA

Pierwsze kroki nie wymagają transferu; bramkarz na cały sezon i defensywny pomocnik z dobrym podaniem — tak.

Zatrzymanie gry i pytanie „co widzisz?”

Warunek wdrożenia. Trener, który nie podpowiada rozwiązania. Konsekwencja przez kilka tygodni.

DOKUMENTACJA

Bez licznika w danych: organizacja ćwiczenia i sposób prowadzenia nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Wspólny słownik: piątka przed piłką i piątka za piłką

Warunek wdrożenia. Te same nazwy na treningu i w meczu — kto atakuje przestrzeń, a kto zabezpiecza stratę.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Dwie piątki — 5v5+3

Bez licznika w danych: organizacja ćwiczenia i sposób prowadzenia nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Wspólny słownik i nazwy ćwiczeń

Warunek wdrożenia. Konsekwencja trenera przez 6–8 tygodni.

WNIOSEK

Bez licznika w danych: organizacja ćwiczenia i język treningu nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Wspólny słownik: sygnał pressingu i nazwy stref

Warunek wdrożenia. Te same słowa na treningu i w meczu — sygnałem jest podanie do bocznego stopera rywala.

REKONSTRUKCJA

Bez licznika w danych: organizacja ćwiczenia i sposób prowadzenia nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Wspólny słownik gry z piłką

Warunek wdrożenia. Gra krótka wymaga, żeby każdy znał swoje miejsce przy wyprowadzeniu pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik bloku i sygnałów

Warunek wdrożenia. Blok i pressing na sygnał działają, gdy każdy zna te same hasła.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik wyjścia

Warunek wdrożenia. Trzech stoperów i dwóch wahadłowych muszą znać swoje miejsce przy wyprowadzeniu i przy długiej piłce pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik bloku

Warunek wdrożenia. Blok w piątkę działa, gdy każdy zna hasło do przesunięcia i swoje miejsce pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik wyjścia

Warunek wdrożenia. Gra po ziemi wymaga, żeby każdy znał swoje miejsce przy wyprowadzeniu pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik bloku

Warunek wdrożenia. Blok działa, gdy każdy zna hasło do przesunięcia i swoje miejsce pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik zadań w ramie z trzema stoperami

Warunek wdrożenia. Ta sama rama w każdym ćwiczeniu wymaga, żeby każdy znał swoje zadanie pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik: nazwy sygnałów i zachowań

Warunek wdrożenia. Pressing na sygnał wymaga, żeby każdy znał sygnał pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik wyjścia

Warunek wdrożenia. Gra krótka wymaga, żeby każdy znał swoje miejsce przy wyprowadzeniu pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Krótkie komendy: sygnał pressingu i nazwa pary

Warunek wdrożenia. Te same słowa na treningu i w meczu — sygnałem jest podanie do stopera albo bramkarza rywala.

REKONSTRUKCJA

Bez licznika w danych: organizacja ćwiczenia i sposób prowadzenia nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Wspólny słownik gry długiej

Warunek wdrożenia. Gra długa wymaga, żeby każdy wiedział, kto jest odbiorcą i kto zbiera drugą piłkę.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Wspólny słownik bloku

Warunek wdrożenia. Blok działa, gdy każdy zna hasło do przesunięcia i swoje miejsce pod tą samą nazwą.

REKONSTRUKCJA

Komunikacji w drużynie nie ma w statystykach meczowych.

Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym

Warunek wdrożenia. 20–25 minut i jedna osoba odpowiedzialna. Trzy rutyny, nie osiem.

WNIOSEK

Konspekt: Stałe fragmenty jako blok treningowy

Rutyny stałych fragmentów dwa razy w tygodniu

Warunek wdrożenia. Warianty rożnych z blokowaniem i ustawienie w obronie jako osobny blok przed meczem. Wymaga czasu na treningu i kilku wysokich zawodników.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Klaster przy rzucie rożnym

Stałe fragmenty jako osobny blok

Warunek wdrożenia. Czas w tygodniu i jedna osoba odpowiedzialna — w ćwiczeniach De Zerbiego tej kategorii nie ma.

WNIOSEK

Blok stałych fragmentów w dniu przed meczem

Warunek wdrożenia. Rożnych w tym modelu jest najwięcej w lidze, ale udział stałych fragmentów w golach był w dolnej połowie ligi — warianty rożnych i ustawienie w obronie jako osobny blok.

WNIOSEK

Stałe fragmenty jako osobny projekt

Warunek wdrożenia. 45 minut tygodniowo i jedna osoba odpowiedzialna.

WNIOSEK

Blok stałych fragmentów w dniu przed meczem

Warunek wdrożenia. Krótkie rutyny rożnych w ataku i ustawienie w obronie. Rzutów rożnych w tym modelu jest dużo, ale udział stałych fragmentów w golach był w dolnej połowie ligi.

WNIOSEK

Blok stałych fragmentów: strefa i druga faza

Warunek wdrożenia. Udział goli ze stałych fragmentów prawie najniższy w lidze — tu jest najwięcej do zyskania najmniejszym kosztem.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — strefa przed polem bramkowym

Blok stałych fragmentów: trzech stoperów w polu bramkowym

Warunek wdrożenia. W 2025/26 najwięcej goli ze stałych fragmentów w lidze na 100 rzutów rożnych — najtańsze punkty.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — trzech stoperów w polu bramkowym

Obrona rzutu rożnego strefą przed meczem

Warunek wdrożenia. Strefa z kilkoma zawodnikami kryjącymi indywidualnie; gole stracone ze stałych fragmentów najmniej w lidze w trzech sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Obrona rzutu rożnego strefą

Blok stałych fragmentów w dniu przedmeczowym

Warunek wdrożenia. 20–25 minut, jedna osoba odpowiedzialna, trzy rutyny.

WNIOSEK

Konspekt: Stałe fragmenty jako blok

Blok stałych fragmentów przed meczem

Warunek wdrożenia. Gole ze stałych fragmentów w Wiśle w dolnej części ligi — przy małej liczbie goli z akcji to miejsce na przewagę.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — trzej stoperzy w polu karnym

Rutyny stałych fragmentów co tydzień

Warunek wdrożenia. Warianty rożnych i wolnych oraz ustawienie w obronie jako osobny blok. U Mourinho udział stałych fragmentów w golach wahał się od drugiego do ostatniego miejsca w lidze — wynik zależy od wysokich zawodników i wykonawcy.

WNIOSEK

Rzut rożny: bliższy słupek i druga fala

Warunek wdrożenia. Rzuty rożne w czołowej piątce ligi, gole ze stałych fragmentów w Widzewie nisko.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — bliższy słupek i druga fala

Blok stałych fragmentów przed meczem

Warunek wdrożenia. Mało rzutów rożnych, dużo goli z nich.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — zasłona i start z drugiej linii

Rzut rożny z blokiem i trzema stoperami

Warunek wdrożenia. Najwięcej goli ze stałych fragmentów w lidze w sezonie mistrzowskim.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — blok i dalszy słupek

Blok stałych fragmentów w drugiej połowie tygodnia

Warunek wdrożenia. Gole ze stałych fragmentów od najwięcej do najmniej w lidze — stałe fragmenty potrzebują powtórzeń w tym samym składzie.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny na bliższy słupek

Blok stałych fragmentów: bliższy słupek

Warunek wdrożenia. Gole ze stałych fragmentów w czołówce ligi w pierwszym sezonie — najtańsze punkty beniaminka.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny na bliższy słupek

Stałe fragmenty jako osobny blok

Warunek wdrożenia. Czas w dniu przedmeczowym i proste rutyny — gole ze stałych fragmentów raz najwięcej w lidze, raz najmniej.

WNIOSEK

Blok stałych fragmentów w każdym tygodniu

Warunek wdrożenia. Udział goli ze stałych fragmentów najwyższy w lidze w obu sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut wolny z boku i rzut rożny — blok w polu bramkowym

Blok stałych fragmentów przed meczem

Warunek wdrożenia. Udział goli ze stałych fragmentów drugi w lidze w obu pełnych sezonach Piasta.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — trzy strefy startu

Punktacja za pierwszy kontakt, nie za bramkę

Warunek wdrożenia. Zmiana sposobu liczenia punktów w ćwiczeniu stałych fragmentów.

WNIOSEK

Punkt za pierwszy kontakt przy rzucie rożnym

Warunek wdrożenia. Gole ze stałych fragmentów na 100 rzutów rożnych — najmniej w lidze.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — atak bliższego słupka

Punkt za pierwszy kontakt, nie za bramkę

Warunek wdrożenia. Zmiana sposobu liczenia punktów w ćwiczeniu stałych fragmentów.

WNIOSEK

Punkt za pierwszy kontakt przy rzucie rożnym

Warunek wdrożenia. Trzech stoperów w polu karnym przy każdym rzucie rożnym.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — trzej stoperzy w polu karnym

Punkt za pierwszy kontakt przy rzucie rożnym

Warunek wdrożenia. Gole ze stałych fragmentów — prawie jedna trzecia goli drużyny w 2025/26.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — zasłona i start z drugiej linii

Stoper w polu bramkowym

Warunek wdrożenia. Stoper najlepszym strzelcem drużyny w 2023/24 — stały fragment kończy zawodnik z tyłu.

WNIOSEK

Konspekt: Rzut wolny z boku i rzut rożny — blok w polu bramkowym

Strefa startu dla każdego przy rzucie rożnym

Warunek wdrożenia. Gole ze stałych fragmentów w czołówce ligi przy liczbie rzutów rożnych w środku.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rzut rożny — trzy strefy startu

Wybicie w grach daje punkt rywalowi

Warunek wdrożenia. Reguła w każdej grze na treningu; bramkarz i stoperzy muszą mieć opcję krótkiego podania.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Bramkarz i dwóch stoperów pod pressingiem

Wybicie bez potrzeby = punkt dla rywala

Warunek wdrożenia. Wybicia najmniej w lidze w obu sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście krótkie z bramkarzem

Wybicie = punkt dla rywala w ćwiczeniach budowania

Warunek wdrożenia. Jedna zasada w grze zadaniowej. To sedno metody Kompany'ego w jednym zdaniu.

WNIOSEK

Konspekt: Budowanie 4+1 przeciw pressingowi

Wybicie bez potrzeby = punkt dla rywala

Warunek wdrożenia. Wybicia w dolnej trzeciej ligi w każdym kontekście.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście trójką stoperów

Wybicie i długie podanie z własnej połowy = strata

Warunek wdrożenia. Wybicia w dolnej piątce ligi w każdym pełnym sezonie.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyprowadzenie pod pressingiem

Zajęcie pola karnego — obsadzone strefy w chwili dostawy

Warunek wdrożenia. Zachowanie pozycyjne, nie umiejętność techniczna. Działa na każdym poziomie.

WNIOSEK

Dwóch–trzech w polu karnym przy dośrodkowaniu

Warunek wdrożenia. Kontakty w polu karnym rywala piąte w lidze w 2024/25.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wahadłowy i dośrodkowanie na dwóch

Zasada „trzech w polu karnym w momencie dostawy”

Warunek wdrożenia. Warunek uznania bramki w ćwiczeniu wykończenia.

WNIOSEK

Konspekt: Zajęcie pola karnego i druga piłka

Trzech w polu karnym przy dośrodkowaniu

Warunek wdrożenia. Kontakty w polu karnym i celne strzały w Wiśle w dolnej części ligi.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Długie podanie do wahadłowego i dośrodkowanie

Trzech w polu karnym w szybkim ataku

Warunek wdrożenia. Duże okazje w 2025/26 w dolnej trójce ligi.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wejście w pole karne w trzech

Trzech w polu karnym przy dośrodkowaniu

Warunek wdrożenia. Napastnik, ofensywny pomocnik z drugiej strony i drugi wahadłowy w polu karnym przy każdym dośrodkowaniu.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Zmiana strony i dośrodkowanie wahadłowego

Wyznaczony zawodnik do długich podań

Warunek wdrożenia. Decyzja trenera i konsekwencja w egzekwowaniu.

WNIOSEK

Długie podanie z adresem

Warunek wdrożenia. Najwięcej celnych długich podań w lidze w 2025/26.

WNIOSEK

Konspekt: Wyjście przez defensywnego pomocnika i zmiana strony

Długie podanie z adresem

Warunek wdrożenia. Udział długich w celnych podaniach w górnej połowie ligi w obu sezonach — długie podanie ma adresata, nie jest wybiciem.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście trzema stoperami i długa piłka z adresem

Długa piłka z adresem

Warunek wdrożenia. Zmiana strony do bocznego obrońcy albo podanie za obronę zamiast wybicia; celnych długich podań w czołowej dziewiątce ligi w każdym sezonie, wybicia w dolnej czwórce.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście przez bocznego obrońcę i zmiana strony

Wyznaczony zawodnik do długich podań

Warunek wdrożenia. Udział długich podań w czołowej czwórce ligi w obu klubach.

WNIOSEK

Konspekt: Trzech stoperów i długie podanie na dwóch

Wyznaczony zawodnik do długich podań

Warunek wdrożenia. Udział długich podań w czołowej trójce ligi w każdym kontekście.

WNIOSEK

Konspekt: Długie podanie i druga piłka

Długie podanie do wyznaczonego odbiorcy

Warunek wdrożenia. Udział długich podań największy w lidze w obu sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Długie podanie i druga piłka

Przewaga liczebna w każdym ćwiczeniu (5v2, 8v6+3)

Warunek wdrożenia. Rezygnacja z gier równych liczebnie jako domyślnych.

WNIOSEK

Bez licznika w danych: zachowania bez piłki i organizacja ćwiczenia nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Gra pozycyjna 6 na 4 + 2 z punktem za podanie między obrońcami

Warunek wdrożenia. Minimum 12 zawodników na treningu.

DOKUMENTACJA

Konspekt: Gra pozycyjna w środku 6v4+2

Przewaga liczebna przy piłce w grze pozycyjnej

Warunek wdrożenia. Gra 9v6 w strefach — drużyna z piłką ma przewagę i uczy się ją znajdować; minimum 15 zawodników na treningu.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Gra pozycyjna 9v6 w strefach

Gra pozycyjna 7v6+3 z limitem podań

Warunek wdrożenia. Minimum 16 zawodników na treningu.

WNIOSEK

Konspekt: Gra pozycyjna 7v6+3

Przewaga w środku pola bez piłki

Warunek wdrożenia. Trzech pomocników w 4-3-3 — skrzydłowi cofają się do linii pomocy.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Pressing na sygnał

Przewaga przy piłce w każdym ćwiczeniu

Warunek wdrożenia. Każde ćwiczenie ma pasy albo strefy i licznik przewagi: kto jest wolny i gdzie.

REKONSTRUKCJA

Przewaga liczebna w każdym ćwiczeniu

Warunek wdrożenia. Rezygnacja z gier równych liczebnie jako domyślnych.

WNIOSEK

Bez licznika w danych: zachowania bez piłki i organizacja ćwiczenia nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Pięć sekund na odbiór po stracie

Warunek wdrożenia. Reguła w każdej grze: strata bez natychmiastowej próby odbioru daje punkt rywalowi. Wymaga bliskich odległości między zawodnikami przy piłce.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Pressing 5 sekund po stracie

Zasada sześciu sekund z sygnałem

Warunek wdrożenia. Gwizdek lub klakson. Trudność leży w egzekwowaniu wycofania.

WNIOSEK

Konspekt: Counter-press — sześć sekund

Po stracie zamknąć podanie do przodu

Warunek wdrożenia. Odzyski wysoko w środku ligi — po stracie ustawienie, nie pogoń.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Reakcja po stracie — zamknąć podanie do przodu

Reguła odbioru w pięć sekund po stracie

Warunek wdrożenia. W każdej grze strata uruchamia nacisk trzech najbliższych; odzyski w tercji ataku w czołowej czwórce ligi w dziewięciu sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Odbiór w pięć sekund

Reguła odbioru w sześć sekund po stracie

Warunek wdrożenia. W każdej grze strata uruchamia nacisk najbliższych; odzyski w tercji ataku w czołowej czwórce ligi w każdym z ośmiu sezonów.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Gegenpressing w sześć sekund

Reguła kontrpressingu w każdej grze

Warunek wdrożenia. Punkt za odzyskanie piłki w tercji ataku w ciągu kilku sekund.

Czas wdrożenia. 4–6 tygodni

WNIOSEK

Konspekt: Gra z regułą sześciu sekund

Reguła 5 sekund po stracie

Warunek wdrożenia. Odzyski w tercji ataku w całych sezonach w górnej połowie ligi.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Odbiór bez faulu — odciąć podanie

Nacisk na piłkę od razu po stracie

Warunek wdrożenia. Najbliższy zawodnik naciska od razu; jeśli rywal ucieknie — przerwanie akcji przed linią środkową.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Pressing trójką z przodu

Rondo na początek jednostki

Warunek wdrożenia. Krótkie rondo jako aktywacja i trening podania pod presją.

REKONSTRUKCJA

Rondo 5 na 2 ze stożkiem i pressingiem w parach

Warunek wdrożenia. Pachołki i stożek. Obrońcy zawsze w parach, zmiana po odbiorze.

DOKUMENTACJA

Konspekt: Rondo 5v2 ze stożkiem

Rondo 4v2+3 dzień po meczu i dzień przed meczem

Warunek wdrożenia. Kilka minut dzień po meczu i dzień przed meczem; rozmiar pola i liczba kontaktów dopasowane do poziomu.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rondo 4v2+3

Rondo „Arenys” ze strefami docelowymi

Warunek wdrożenia. Pachołki. Egzekwowanie przeniesienia, nie liczenie podań.

WNIOSEK

Konspekt: Rondo „Arenys” 5v2+2

Bez licznika w danych: organizacja ćwiczenia i język treningu nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Rondo z pressingiem w każdej jednostce

Warunek wdrożenia. Kilka minut na początku treningu; liczba kontaktów i rozmiar pola dopasowane do poziomu.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rondo z pressingiem

Rondo pozycyjne na początek każdej jednostki

Warunek wdrożenia. Rondo uczy tego samego ustawienia ciała i odległości co gra pozycyjna — nie jest zabawą na rozgrzewkę.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rondo pozycyjne 4+3 przeciw 3

Rondo z przejściem codziennie

Warunek wdrożenia. 12 minut dziennie, dwa warianty.

Czas wdrożenia. 2–3 tygodnie

WNIOSEK

Konspekt: Rondo z przejściem (Porto → Melwood)

Czas do odzyskania piłki po stracie nie jest publikowany w statystykach ligowych.

Rondo z wyjściem do przodu na początek jednostki

Warunek wdrożenia. Rondo ma kierunek — punkt za podanie do zawodnika za linią broniących.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Rondo z wyjściem do przodu

Kara za faul przy odbiorze

Warunek wdrożenia. Faul w grach daje rywalowi punkt. W danych Enrique najmniej fauli i kartek w lidze przy odbiorach wysoko w każdym sezonie.

REKONSTRUKCJA

Kara za faul w pressingu

Warunek wdrożenia. Reguła w grach: faul daje rywalowi punkt. W danych Fariolego faule ani razu w górnej trzeciej ligi przy odbiorach wysoko.

REKONSTRUKCJA

Faul = punkt dla rywala

Warunek wdrożenia. W 2025/26 najmniej fauli i żółtych kartek w lidze.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Średni blok bez faulu

Bez fauli w pressingu

Warunek wdrożenia. W 2024/25 najmniej żółtych kartek w lidze — pressing bez faulowania.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Pressing trójką z przodu na wyprowadzenie od bramkarza

Kara za faul w pressingu

Warunek wdrożenia. Faul w kontrpressingu = punkt dla rywala w grze zadaniowej.

Czas wdrożenia. od razu

WNIOSEK

Faul = punkt dla rywala

Warunek wdrożenia. Wisła — drugie najmniej fauli w lidze.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Odbiór w bloku i podanie do przodu

Faul = punkt dla rywala

Warunek wdrożenia. Faule w dolnej czwórce ligi w każdym oknie, w obu klubach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Odbiór bez faulu — odciąć podanie

Faul = punkt dla rywala

Warunek wdrożenia. Korona — najwięcej fauli w lidze i jeden z najsłabszych wyników; Zagłębie — faule w środku ligi.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Przechwyt w środku i kontratak

Kara za faul w pressingu — granica kontaktu

Warunek wdrożenia. W modelu Tudora tego nie ma — faul jest kosztem pojedynku. Reguła w grach (faul daje rywalowi punkt) ogranicza ten koszt: w Veronie żółtych kartek było w czołówce ligi.

REKONSTRUKCJA

Faul taktyczny w środku pola

Warunek wdrożenia. Faule najwięcej w lidze w obu sezonach — przerwana akcja zamiast pościgu.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Blok przed polem karnym — odbiór i wybicie

Faul w polu karnym = rzut karny

Warunek wdrożenia. Piast 2023/24 — najwięcej rzutów karnych przeciw w lidze ex aequo.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Średni blok bez strzału

Rola zabezpieczającego z własną punktacją

Warunek wdrożenia. Punkty za zachowanie bez piłki w każdej grze zadaniowej.

WNIOSEK

Bez licznika w danych: zachowania bez piłki i organizacja ćwiczenia nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Rola zabezpieczającego: trzech z tyłu i jeden przed nimi

Warunek wdrożenia. Drużyna mało odbiera, więc o obronie decyduje ustawienie w chwili straty.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Zabezpieczenie ataku — trzech z tyłu i jeden przed nimi

Rola zabezpieczającego z własną punktacją

Warunek wdrożenia. Punkty za zachowanie bez piłki w każdej grze.

WNIOSEK

Bez licznika w danych: zachowania bez piłki i organizacja ćwiczenia nie mają odpowiednika w statystykach meczowych.

Stoper z boku trójki zabezpiecza pressing

Warunek wdrożenia. Za pressingiem trzech stoperów; jeden wychodzi za napastnikiem, dwaj zostają.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Pressing trójką z przodu

Zabezpieczenie za pressingiem

Warunek wdrożenia. Za pressingiem zostają dwaj stoperzy, boczny obrońca i defensywny pomocnik — blok nie zostaje bez obrony.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Pressing na sygnał

Wariant obrony w niskim bloku

Warunek wdrożenia. Osobne ćwiczenie obronne — w opublikowanych ćwiczeniach go nie ma, a czyste konta to słaby punkt w danych.

WNIOSEK

Blok 5-4-1 przed polem karnym

Warunek wdrożenia. Wybicia w czołowej trójce ligi, gole stracone w środku tabeli.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Piątka w polu karnym — dośrodkowanie i druga piłka

Wariant niskiego bloku przeciw silniejszym

Warunek wdrożenia. Trenowany od początku sezonu, zanim będzie potrzebny.

Czas wdrożenia. od początku sezonu

WNIOSEK

Punkty na mecz przeciw czołówce ligi nie są liczone w tabelach — wymagają wyników mecz po meczu.

Obrona pola karnego w piątkę

Warunek wdrożenia. Wisła 2025/26 — najmniej goli straconych w lidze, ex aequo.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Piątka w polu karnym

Czwórka przesuwa się do piłki

Warunek wdrożenia. Gole stracone w drugim sezonie Widzewa — trzecie najwięcej w lidze.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Czwórka przesuwa się do piłki

Blok przed polem karnym

Warunek wdrożenia. Zagłębie 2025/26 — najmniej goli straconych w lidze, ex aequo.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Blok przed polem karnym

Blok 4-5-1 przed polem karnym

Warunek wdrożenia. Najwięcej xG straconego w lidze w 2025/26 — blok przepuszcza za dużo strzałów.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Obrona pola karnego — zablokować strzał

Blok przed polem karnym

Warunek wdrożenia. Posiadanie najniższe w lidze — drużyna większość meczu broni się blokiem.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Blok przed polem karnym — odbiór i wybicie

Wyjście podaniem 3+1 z bramkarzem

Warunek wdrożenia. Bramkarz grający nogą pod pressingiem. Bez tego cały wzorzec nie działa.

WNIOSEK

Konspekt: Budowanie 3+1 przeciw pressingowi

Wyprowadzenie krótko od bramkarza

Warunek wdrożenia. Stoperzy i defensywny pomocnik pod presją, mało długich podań. Udział długich podań wśród czterech najmniejszych w lidze w każdym okresie.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Przejście do 3-2-5 pod pressingiem

Zaproszenie pressingu od bramkarza

Warunek wdrożenia. Bramkarz przyjmujący piłkę pod presją i stoperzy ustawieni na różnych wysokościach.

DOKUMENTACJA

Konspekt: Zaproszenie pressingu — bramkarz i piątka przeciw dwóm

Budowanie 3-2-5 od bramkarza

Warunek wdrożenia. Bramkarz grający nogą pod presją. Bez tego cały wzorzec nie działa.

WNIOSEK

Konspekt: Budowanie 3-2-5 przeciw pressingowi 4-4-2

Wyjście podaniem z bramkarzem

Warunek wdrożenia. Bramkarz, który przyjmuje piłkę pod pressingiem i podaje do stopera — nie musi być głównym rozgrywającym.

WNIOSEK

Konspekt: Bramkarz i dwóch stoperów pod pressingiem

Rola bramkarza — liczby Pasveera i Costy są w module Rozwój zawodnika.

Bramkarz jako trzeci stoper

Warunek wdrożenia. Wyjście zaczyna się od bramkarza; udział długich podań na samym dole ligi w obu sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście krótkie z bramkarzem

Wyprowadzenie krótko od bramkarza

Warunek wdrożenia. Bramkarz gra jako jedenasty w polu; udział długich podań najmniejszy w lidze w ośmiu sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Gra pozycyjna w pięciu pasach

Wyjście podaniem 4+1 z bramkarzem

Warunek wdrożenia. Bramkarz grający nogą pod pressingiem. Bez tego cały wzorzec nie działa.

WNIOSEK

Konspekt: Budowanie 4+1 przeciw pressingowi

Bramkarz w wyjściu po ziemi

Warunek wdrożenia. Udział długich podań w Widzewie w dolnej części ligi.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście przez stopera i defensywnego pomocnika

Wyjście podaniem z bramkarzem

Warunek wdrożenia. Bramkarz zaczyna akcję do stopera z boku; wybicia prawie najmniej w lidze w każdym kontekście.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście trójką stoperów

Wyprowadzenie po ziemi od bramkarza

Warunek wdrożenia. Udział długich podań w dolnej trójce ligi w każdym pełnym sezonie.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyprowadzenie pod pressingiem

Bramkarz w wyjściu

Warunek wdrożenia. Wyjście zaczyna się od bramkarza i dwóch stoperów; udział długich podań drugi najmniejszy w lidze w obu sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście krótkie przez szóstkę

Trójka stoperów podających pod presją

Warunek wdrożenia. Trzech obrońców o profilu rozgrywającym, nie tylko pojedynkowym.

WNIOSEK

Stoper jako pierwszy rozgrywający

Warunek wdrożenia. Środkowy obrońca z liczbą podań na poziomie czołówki ligi — liczby Dunka i Balerdiego w module Rozwój zawodnika.

WNIOSEK

Rola zawodnika — w tabelach drużyn nie ma jej odpowiednika; celne podania stoperów są w module Rozwój zawodnika.

Zawodnik w środku, przez którego idzie gra

Warunek wdrożenia. Stoper albo pomocnik z największą liczbą celnych podań w drużynie — Mascherano w Barcelonie, Marquinhos i Vitinha w PSG, w czołówce ligi.

WNIOSEK

Rola zawodnika — w tabelach drużyn nie ma jej odpowiednika; liczby są w module Rozwój zawodnika.

Stoperzy podający pod presją

Warunek wdrożenia. Dwóch środkowych obrońców, przez których idzie najwięcej podań drużyny — w Ajaksie i Porto pierwsza piątka ligi w celnych podaniach.

WNIOSEK

Konspekt: Budowanie 7v5 pod pressingiem

Rola zawodnika — w tabelach drużyn nie ma jej odpowiednika; liczby Baasa, Šutalo, Bednarka i Kiwiora są w module Rozwój zawodnika.

Stoper, który przyjmuje pod presją

Warunek wdrożenia. W czołowej dwójce ligi w celnych podaniach w obu sezonach — zawodnika trzeba mieć albo wyszkolić.

WNIOSEK

Konspekt: Wyjście krótkie z bramkarzem

Trzech stoperów w wyjściu

Warunek wdrożenia. Wyjście zaczyna trójka stoperów; środkowy podaje najwięcej w zespole.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście trzema stoperami i długa piłka z adresem

Szybki stoper do wysokiej linii

Warunek wdrożenia. Van Dijk od stycznia 2018: od 2018/19 gole stracone w czołowej trójce ligi w czterech sezonach z sześciu; w 2020/21, gdy prawie nie grał, gole stracone 1,10 (17/20) na mecz.

WNIOSEK

Stoperzy podający pod presją najlepszych w lidze

Warunek wdrożenia. Próg jakości kadry: poniżej niego model nie słabnie stopniowo, tylko pęka.

WNIOSEK

Trzech stoperów do pola karnego

Warunek wdrożenia. Wybicia i bloki w Wiśle niosło trzech stoperów; dobry stoper do gry w powietrzu to koszt transferu albo pensji.

WNIOSEK

Konspekt: Piątka w polu karnym

Stoper z podaniem

Warunek wdrożenia. Wyjście przechodzi przez stopera — w Widzewie jeden z najlepiej podających w lidze.

WNIOSEK

Konspekt: Wyjście przez stopera i defensywnego pomocnika

Stoperzy podający pod presją

Warunek wdrożenia. Wyjście przez stopera z boku trójki; jeden ze stoperów gra długo na drugą stronę.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście trójką stoperów

Utrzymanie 60% posiadania przeciw równemu rywalowi

Warunek wdrożenia. Jakość techniczna w całej jedenastce.

WNIOSEK

Posiadanie w pierwszej czwórce ligi

Warunek wdrożenia. Jakość techniczna w całej jedenastce, nie w kilku zawodnikach.

WNIOSEK

Utrzymanie 60%+ posiadania przeciw równemu rywalowi

Warunek wdrożenia. Jakość techniczna w całej jedenastce, nie w trójce zawodników.

WNIOSEK

Wysokie posiadanie przeciw równemu rywalowi

Warunek wdrożenia. Posiadanie w czołowej dwójce ligi w obu sezonach — przy najmniej przechwytach; piłka jest pierwszą warstwą obrony.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Wyjście krótkie z bramkarzem

Utrzymanie 65% posiadania przeciw równemu rywalowi

Warunek wdrożenia. Jakość techniczna w całej jedenastce.

WNIOSEK

Osoba od stałych fragmentów w sztabie

Warunek wdrożenia. W Arsenalu od lata 2021; gole ze stałych fragmentów od tego sezonu w czołowej czwórce ligi. W małym klubie może to być asystent z wydzielonym zadaniem.

WNIOSEK

Osoba odpowiedzialna za stałe fragmenty

Warunek wdrożenia. Drugie miejsce w rzutach rożnych, ostatnie w golach ze stałych fragmentów.

WNIOSEK

Konspekt: Rzut rożny — atak bliższego słupka

Osoba od stałych fragmentów w sztabie

Warunek wdrożenia. W City od 2019 do 2021 stałe fragmenty prowadził osobny asystent. W małym klubie może to być asystent z wydzielonym zadaniem.

WNIOSEK

Osoba od stałych fragmentów w sztabie

Warunek wdrożenia. Etat albo pół etatu; efekt widać po sezonie.

Czas wdrożenia. sezon

WNIOSEK

Osoba od stałych fragmentów

Warunek wdrożenia. Przy mało golach z gry stały fragment musi być przygotowany co tydzień; to zalecenie, nie opis sztabu.

WNIOSEK

Przypisany rywal w pressingu

Warunek wdrożenia. Trener pilnuje par w każdej grze; zmiana par po każdej serii. Minimum 14 zawodników na treningu.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Krycie przypisane 10v10

Przypisany rywal w każdej grze

Warunek wdrożenia. Trener, który pilnuje par w każdej grze, nie tylko w meczu. Minimum 14 zawodników na treningu.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Pressing indywidualny na sygnał

Pojedynek 1v1 stopera z napastnikiem w każdej jednostce

Warunek wdrożenia. Bramka i dwóch zawodników na stanowisko; około 12 powtórzeń na stopera.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Stoper wychodzi do rywala — 1v1 przed linią

Odbiór w środku pola

Warunek wdrożenia. Odbiory w czołówce ligi w obu sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Odbiór w środku i od razu do przodu

Wahadłowi na całej flance

Warunek wdrożenia. Celne dośrodkowania w czołowej piątce w 2024/25 — wahadłowy dochodzi do linii końcowej i wraca do piątki.

WNIOSEK

Konspekt: Wahadłowy i dośrodkowanie na dwóch

Boczny obrońca jako twórca okazji

Warunek wdrożenia. Boczni obrońcy wysoko i szeroko, skrzydłowi w środku; Alexander-Arnold i Robertson w czołowej piątce ligi w asystach w trzech sezonach.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Boczny obrońca i trzech w polu karnym

Wahadłowy jako cel długiego podania

Warunek wdrożenia. W 3-5-2 szerokość daje tylko wahadłowy.

REKONSTRUKCJA

Konspekt: Długie podanie do wahadłowego i dośrodkowanie

Skrzydłowy i boczny obrońca na flance

Warunek wdrożenia. W Piaście najwięcej celnych dośrodkowań w lidze.

REKONSTRUKCJA