Marek Papszun
Papszun zbudował Raków od drugiej ligi do mistrzostwa (75 punktów w 2022/23) na ramie z trzema stoperami i obronie daleko od bramki. Po roku przerwy obrona wróciła od razu, a w Legii — w szesnastu meczach — z przedostatniego wyniku jesieni zrobił drugi wiosną.
Odcisk na tle ligi
Cztery konteksty, jedna rama: trzech stoperów, wahadłowi, mało goli straconych, mało pracy bramkarza.
Sezony w tabeli ligi
| Sezonliga, rola | Miejsce | Mecze | Punkty | Bramkina mecz | Czyste konta |
|---|---|---|---|---|---|
| 2022/23Ekstraklasapierwszy trener | 1. / 18 | 34 | 75 2,21/m | 63:24 1,85 : 0,71 | 17 |
| 2024/25Ekstraklasapierwszy trener | 2. / 18 | 34 | 69 2,03/m | 51:24 1,50 : 0,71 | 17 |
| 2025/26Ekstraklasapierwszy trener | okno 19.07.2025– 14.12.2025 | 18 | 29 1,61/m | 26:23 1,44 : 1,28 | — |
| 2025/26Ekstraklasapierwszy trener | okno 01.02.2026– 23.05.2026 | 16 | 30 1,88/m | 23:16 1,44 : 1,00 | — |
| Razem jako pierwszy trener4 sezony lub okna | 1× 1. miejsce | 102 | 203 1,99/m | 163:87 1,60 : 0,85 | — |
Na tle ligi pozycja w lidze, 0–100
Atak pozycyjny
Przejście do obrony
Obrona
Stałe fragmenty
Bramki zdobyte
sezon pierwszego treneraokno, próba cząstkowa albo okres asystentamediana0 = najmniej w lidze · 100 = najwięcej
Pięć faz gry
Jak drużyna gra w każdej fazie — i co z tego widać w liczbach.
Drużyna ma piłkę i rywal jest ustawiony. Od wyjścia spod pressingu, przez przejście do tercji ataku, po zakończenie akcji w polu karnym.
1. etap — budowanie
Wyjście trzema stoperami, bez dogmatu krótkiej gry. Udział długich w celnych podaniach w środku ligi albo niżej, wybicia prawie najmniej w lidze w każdym kontekście — drużyna rzadko musi wybijać, bo rzadko broni się we własnym polu karnym.
Więcej: 7 punktów
Struktura w posiadaniu
Przy wyprowadzeniu trzech stoperów szeroko, dwóch środkowych pomocników przed nimi, wahadłowi wysoko przy liniach bocznych. Dwóch ofensywnych pomocników w półprzestrzeniach, napastnik trzyma stoperów rywala.
Skąd przewaga w pierwszej linii
Przewaga przy wyprowadzeniu z trzech stoperów przeciw dwóm napastnikom rywala. Bramkarz gra cały sezon i zbiera piłki za linią: w 2024/25 Kacper Trelowski — wszystkie minuty w lidze (3060 (1–7/535)) i najwięcej odzyskanych piłek w zespole (8,0 (13/277)).
Wzorce wyjścia spod pressingu
- Bramkarz → boczny stoper szeroko → wahadłowy przy linii → ofensywny pomocnik w półprzestrzeni.
- Środkowy stoper długim podaniem na drugą stronę do wahadłowego, gdy rywal przesunie się do piłki.
- Środkowy pomocnik schodzi między stoperów albo obok nich, wahadłowy po tej stronie idzie wyżej.
- Napastnik schodzi tyłem do bramki, odgrywa do ofensywnego pomocnika, który wbiega za linię obrony.
Rola długiego podania
Udział długich w celnych podaniach: RAK 22/23 7,6% (14/18), RAK 24/25 6,9% (12/18), RAK 25/26 jesień 6,4% (12/18), LEG 25/26 wiosna 6,9% (9/18). Celnych długich na mecz: RAK 22/23 26,8 (8/18), RAK 24/25 23,1 (9/18), RAK 25/26 jesień 23,3 (5/18), LEG 25/26 wiosna 20,9 (11/18). Wybicia: RAK 22/23 12,4 (18/18), RAK 24/25 19,5 (17/18), RAK 25/26 jesień 25,1 (14/18), LEG 25/26 wiosna 23,3 (17/18).
Zasada, którą trener formułuje
Piłka wychodzi przez stopera z boku trójki; długie podanie na drugą stronę jest planem, nie awarią. Wahadłowy po stronie piłki zawsze daje szerokość, ofensywny pomocnik ustawia się za pierwszą linią pressingu rywala.
Warunek, bez którego to nie działa
Trzej stoperzy, którzy podają — w tym jeden, który gra długo i celnie — i dwóch wahadłowych z płucami na całą linię. Wybicia w sezonie mistrzowskim: 12,4 (18/18), najmniej w lidze.
Kiedy model był testowany
Cztery konteksty, ta sama półka w wybiciach: 12,4 → 19,5 → 25,1 → 23,3, zawsze w dolnej części ligi; udział długich 7,6% → 6,9% → 6,4% → 6,9% — od dolnej trzeciej do środka ligi.
Struktura z piłką
Ustawienie wyjściowe ze składów meczowych: trzech środkowych obrońców w każdym kontekście. Raków 2022/23 — 3-4-2-1 w 20 meczach, 3-4-3 w 12; 2024/25 — 20 i 14; jesień 2025 — 3-4-2-1 w 13 z 18, raz czwórka obrońców. Legia wiosną 2026: 3-4-3 w 9 z 16 meczów, 3-5-2 w 4.
Więcej: 4 punkty
Kształt w posiadaniu
Posiadanie w Rakowie w górnej części ligi, ale nie na jej szczycie: RAK 22/23 53,3% (6/18), RAK 24/25 52,2% (6/18), RAK 25/26 jesień 54,4% (5/18). W Legii 48,4% (12/18) — dolna połowa. Celne podania na mecz: RAK 22/23 350 (6/18), RAK 24/25 333 (7/18), RAK 25/26 jesień 365 (5/18), LEG 25/26 wiosna 301 (11/18).
Kto daje szerokość
Szerokość dają wahadłowi — skrzydłowych w ustawieniu nie ma. Celne dośrodkowania w górnej połowie ligi w każdym kontekście (RAK 22/23 4,5 (9–10/18), RAK 24/25 5,2 (4–5/18), RAK 25/26 jesień 5,8 (2/18), LEG 25/26 wiosna 6,2 (4/18)). W 2024/25 prawy wahadłowy Jean Carlos wyszedł w składzie 32 razy na 34 i był w czołówce ligi w podaniach kończonych strzałem (40 (30–31/442)).
Kto zostaje wysoko
Dwóch ofensywnych pomocników za napastnikiem. W 2024/25 Ivi López z najwięcej asystami w zespole (7 (5–12/227)), a gole rozłożone na dwóch napastników: Jonatan Braut Brunes (14 (6/265)) i Leonardo Rocha (12 (8/265)), obaj w czołowej piątce ligi w golach na 90 minut.
Bez czego to nie działa
Trzej stoperzy, którzy rozgrywają i czytają grę. W 2024/25 najwięcej celnych podań w zespole mieli dwaj stoperzy — Zoran Arsenic (50,7 (18/277)) i Stratos Svarnas (49,3 (23/277)); Svarnas też najwięcej celnych długich (4,0 (9–13/256)), Arsenic najwięcej przechwytów (1,8 (7–10/255)).
2. etap — progresja
Do pola karnego przez boki i przez dwóch ofensywnych pomocników. Celne dośrodkowania w górnej połowie ligi w każdym kontekście (RAK 22/23 4,5 (9–10/18), RAK 24/25 5,2 (4–5/18), RAK 25/26 jesień 5,8 (2/18), LEG 25/26 wiosna 6,2 (4/18)); kontakty w polu karnym rywala w czołowej szóstce w obu pełnych sezonach (RAK 22/23 1007 (2/18), RAK 24/25 828 (6/18)). Duże okazje: najwięcej w lidze w sezonie mistrzowskim (87 (1/18)), w 2024/25 środek ligi (69 (10–12/18)).
Więcej: 2 punkty
Wzorce progresji
- Wahadłowy wysoko przy linii → dośrodkowanie na dalszy słupek, napastnik i ofensywny pomocnik z drugiej strony atakują pole karne.
- Ofensywny pomocnik w półprzestrzeni przyjmuje za linią pomocy rywala → podanie za obrońców do napastnika.
- Zmiana strony od stopera do wahadłowego po drugiej stronie, gdy rywal przesunie blok do piłki.
- Odbiór wysoko po stracie rywala → strzał w kilku podaniach, zanim obrona się ustawi.
Co odróżnia ten model
Ostatnie podanie rozłożone między środek i boki. W 2024/25 najwięcej dużych okazji w zespole stworzył środkowy pomocnik Vladyslav Kochergin (10 (8–9/275)), za nim Ivi López (8 (19–26/275)); po 7 — dwaj zawodnicy prawej strony, Fran Tudor i Jean Carlos.
3. etap — wykończenie
Dwa różne sezony. W 2022/23 najwięcej goli w lidze (1,9 (1/18) na mecz) z najwięcej dużych okazji; w 2024/25 mniej okazji, ale odsetek zmarnowanych dużych okazji trzeci najniższy w lidze (52,2% (16/18)). Dużo goli po stałych fragmentach w sezonie mistrzowskim (17 (1/18), najwięcej w lidze).
Więcej: 3 punkty
Kto stoi w polu karnym
- Napastnik na bliższy słupek, ofensywny pomocnik z drugiej strony na dalszy, wahadłowy z drugiej strony na długi słupek.
- Drugi ofensywny pomocnik na skraj pola karnego do odbitej piłki.
- Przy dośrodkowaniu z boku środkowy pomocnik po stronie piłki na punkt karny.
Ile okazji kończy się golem
Gole na mecz: RAK 22/23 1,9 (1/18), RAK 24/25 1,5 (6/18), RAK 25/26 jesień 1,4 (8–9/18), LEG 25/26 wiosna 1,4 (6–7/18). Odsetek zmarnowanych dużych okazji (liczony od najwyższego): RAK 22/23 60,9% (8/18), RAK 24/25 52,2% (16/18). Celne strzały na mecz: RAK 22/23 4,7 (5/18), RAK 24/25 4,9 (4/18), RAK 25/26 jesień 4,4 (11/18), LEG 25/26 wiosna 4,2 (9/18).
Wniosek dla trenera
W 2024/25 gole rozłożone na dwóch napastników: Jonatan Braut Brunes 14 (6/265) i Leonardo Rocha 12 (8/265); Rocha drugi w lidze w strzałach na 90 minut (4,3 (2/258)). Najwięcej zmarnowanych dużych okazji w zespole miał Ante Crnac (5 (29–42/254)) — żaden zawodnik nie marnował dużo, co zgadza się z niskim odsetkiem zespołu.
Pierwsze sekundy po stracie piłki: czy drużyna od razu atakuje piłkę, kto zostaje z tyłu i jak wysoko odzyskuje piłkę.
Pressing i kontrpressing
Pressing wysoki i stały. Odzyski w tercji ataku: najwięcej w lidze w 2022/23 (7,2 (1/18)), drugie miejsce w 2024/25 (5,0 (2/18)). Gdy pressing nie wystarcza, drużyna przerywa akcję faulem — faule w czołówce ligi w trzech z czterech kontekstów.
Więcej: 6 punktów
Przebieg po stracie
- Rywal wyprowadza od bramkarza → napastnik odcina środkowego stopera, dwaj ofensywni pomocnicy wychodzą na bocznych stoperów.
- Podanie do bocznego obrońcy rywala → wahadłowy wychodzi wysoko, środkowy pomocnik zamyka podanie do środka.
- Strata → najbliższy zawodnik naciska piłkę, a gdy rywal się wydostanie, faul taktyczny przed linią środkową.
- Odbiór → pierwsze podanie do przodu, do ofensywnego pomocnika albo napastnika.
Kto nie pressuje — zabezpieczenie
Za pressingiem trzech stoperów; stoper z boku trójki wychodzi za napastnikiem, który schodzi po piłkę, dwaj pozostali zostają.
Faul w pressingu
Faule na mecz: RAK 22/23 14,0 (3/18), RAK 24/25 12,4 (5–7/18), RAK 25/26 jesień 11,8 (12/18), LEG 25/26 wiosna 14,1 (2–3/18). Żółte kartki: RAK 22/23 76 (6–8/18), RAK 24/25 63 (12–13/18).
Kto to wykonywał
W 2024/25 najwięcej odzysków w tercji ataku na 90 minut w zespole mieli Michael Ameyaw (1,0 (10–13/247), w czołowej dziesiątce ligi) i Ivi López (0,9 (14–25/247)) — zawodnicy z przodu, nie środkowi pomocnicy.
Warunek, bez którego to nie działa
Ofensywni pomocnicy i napastnik, którzy biegają do pressingu przez cały mecz, i wahadłowi, którzy wychodzą wysoko na bocznego obrońcę. Bez nich drużyna broni piątką niżej.
Kiedy model był testowany
Odzyski w tercji ataku → faule na mecz: RAK 22/23 7,2 → 14,0; RAK 24/25 5,0 → 12,4.
Struktura przy stracie
Po stracie odbiór wysoko i przerwanie akcji faulem. Odzyski w tercji ataku w czołowej dwójce ligi w obu pełnych sezonach (RAK 22/23 7,2 (1/18), RAK 24/25 5,0 (2/18)); faule w czołówce ligi w trzech z czterech kontekstów (RAK 22/23 14,0 (3/18), RAK 24/25 12,4 (5–7/18), RAK 25/26 jesień 11,8 (12/18), LEG 25/26 wiosna 14,1 (2–3/18)).
Rywal ma piłkę i drużyna jest ustawiona: wysokość bloku i linii, na czym opiera się obrona i czego model nie chroni.
Obrona zorganizowana
Obrona jest rdzeniem modelu. W obu pełnych sezonach najmniej goli straconych w lidze (RAK 22/23 0,70 (18/18), RAK 24/25 0,70 (18/18) na mecz) i najwięcej czystych kont (RAK 22/23 17 (1/18), RAK 24/25 17 (1/18)). W oknach 2025/26 gole stracone w lepszej połowie ligi — także w Legii, od pierwszych tygodni pracy.
Więcej: 7 punktów
Na czym opiera się obrona
Pierwsza warstwa to odbiór wysoko — odzyski w tercji ataku w czołowej dwójce ligi w obu pełnych sezonach. Druga to przechwyty, nie wślizgi: odbiory na mecz w dolnej części ligi w Rakowie (RAK 22/23 13,7 (16–17/18), RAK 24/25 13,6 (15/18), RAK 25/26 jesień 13,2 (15/18)), przechwyty wyżej (RAK 22/23 10,9 (6/18), RAK 24/25 9,3 (4–5/18), RAK 25/26 jesień 7,4 (10–11/18), LEG 25/26 wiosna 9,8 (1/18)). Trzecia — pole karne — prawie nie pracuje: wybicia i obrony bramkarza na dole ligi.
Wysokość linii i bloku
Trzech stoperów i dwóch wahadłowych — w bronieniu piątka z tyłu, dwóch środkowych pomocników przed nią, dwóch ofensywnych pomocników i napastnik zamykają środek. Boczny stoper wychodzi za napastnikiem, który schodzi po piłkę; wahadłowy po stronie przeciwnej do piłki domyka linię.
Jak czytać parametry obronne
Rywal rzadko oddaje celny strzał. Obrony bramkarza na mecz: RAK 22/23 1,9 (18/18), RAK 24/25 2,5 (16–17/18), RAK 25/26 jesień 2,1 (17/18), LEG 25/26 wiosna 2,2 (16/18) — w każdym kontekście w dolnej trójce ligi. To skutek ustawienia i odbioru wyżej, nie bramkarza bez pracy.
Bramkarz
W 2024/25 Kacper Trelowski grał wszystkie minuty: najwięcej czystych kont (17 (1/27)) i najwyższy odsetek obronionych strzałów w lidze (78,5 (1/19)).
Czego ten model nie chroni
Gdy rotacja rośnie, obrona słabnie. Jesienią 2025, przy najczęstszej zmianie składu z meczu na mecz (3,71), gole stracone 1,28 (12/18) na mecz — siódme najmniej w lidze, a nie pierwsze.
Warunek, bez którego to nie działa
Stoperzy, którzy przechwytują, a nie tylko wybijają. W 2024/25 najwięcej przechwytów w zespole — stoper Zoran Arsenic (1,8 (7–10/255), siódmy w lidze).
Kiedy obrona była testowana
Gole stracone na mecz: RAK 22/23 0,70 (18/18), RAK 24/25 0,70 (18/18), RAK 25/26 jesień 1,28 (12/18), LEG 25/26 wiosna 1,00 (14–15/18). Czyste konta: RAK 22/23 17 (1/18), RAK 24/25 17 (1/18). Gole stracone po stałych fragmentach: RAK 22/23 7 (10–12/18), RAK 24/25 6 (16–18/18).
Pierwsze sekundy po odbiorze: szybki atak na nieustawioną obronę albo uspokojenie gry.
Po odbiorze
Odebrać piłkę na połowie rywala i zaatakować, zanim obrona się ustawi. Za pressingiem stoi piątka z tyłu — ryzyko kontry jest mniejsze niż przy czwórce.
Rutyny w ataku i w obronie, kto za nie odpowiada i ile goli dają.
Stałe fragmenty
Stałe fragmenty jako osobna droga do bramki. W sezonie mistrzowskim najwięcej goli ze stałych fragmentów w lidze (17 (1/18)), drugie miejsce w golach na 100 rzutów rożnych (8,6 (2/18)) i ponad jedna czwarta goli drużyny (27,0% (3/18)). W 2024/25 mniej goli ze stałych fragmentów (10 (10–13/18)), ale mało straconych (6 (16–18/18)).
Więcej: 7 punktów
Miejsce w tygodniu i osoba odpowiedzialna
Trzech stoperów to trzech wysokich zawodników w polu karnym rywala bez zmiany ustawienia. W ataku blok na bliższym słupku i wbiegnięcie na dalszy; w obronie strefa w polu bramkowym i krycie indywidualne najgroźniejszych.
Rutyny i wykonawca
Rzuty rożne na sezon: RAK 22/23 198 (2/18), RAK 24/25 175 (7–8/18). Gole ze stałych fragmentów na 100 rzutów rożnych: RAK 22/23 8,6 (2/18), RAK 24/25 5,7 (11/18). Udział stałych fragmentów w golach drużyny: RAK 22/23 27,0% (3/18), RAK 24/25 19,6% (14/18).
Druga faza i zabezpieczenie kontry
Po wybiciu rzutu rożnego dwaj zawodnicy przed polem karnym zbierają piłkę i od razu dośrodkowują albo strzelają — stoperzy zostają w polu karnym jeszcze kilka sekund. Statystyki drużynowe nie oddzielają goli z drugiej fazy.
Obrona stałych fragmentów
Gole stracone ze stałych fragmentów (pozycja od największej liczby straconych): RAK 22/23 7 (10–12/18), RAK 24/25 6 (16–18/18). Rzuty karne podyktowane przeciw drużynie: RAK 22/23 5 (9–13/18), RAK 24/25 5 (8–13/18).
Czyja to warstwa
Nie wiadomo publicznie, kto w sztabie Rakowa i Legii odpowiada za stałe fragmenty. Osoba od SFG jest tu zaleceniem, nie opisem sztabu.
Warunek, bez którego to nie działa
Wykonawca z powtarzalnym dośrodkowaniem i trzej wysocy stoperzy, którzy przy rzucie rożnym idą do pola karnego. W ustawieniu z trójką stoperów są na boisku zawsze — stały fragment nie wymaga zmiany składu.
Kiedy to się zmieniło
Gole ze stałych fragmentów → stracone ze stałych fragmentów: RAK 22/23 17 → 7; RAK 24/25 10 → 6.
Dziesięć zasad
Zasady Papszuna są rekonstrukcją z gry Rakowa i Legii widocznej w danych: dwa pełne sezony Rakowa, jesień 2025 w Rakowie i wiosna 2026 w Legii. Zasada, która trzyma się w obu klubach, dostaje ocenę „potwierdzona”; w jednym klubie — najwyżej „częściowo”. Wiosna w Legii to szesnaście meczów, więc potwierdzenie opiera się na krótkim okresie.
Zasada 1
Trzech stoperów, dwóch wahadłowych.
Ta sama rama w każdym meczu i w każdym klubie — zmiany pod rywala w jej obrębie.
Sprawdzenie w liczbach
Najczęstsze ustawienia wyjściowe: Raków 2022/23 3-4-2-1 20, 3-4-3 12; 2024/25 3-4-2-1 20, 3-4-3 14; jesień 2025 3-4-2-1 13, 3-4-3 4; Legia wiosna 2026 3-4-3 9, 3-5-2 4. Trzech środkowych obrońców w 101 z 102 meczów, w obu klubach.
Zasada 2
Rywal nie dochodzi do celnego strzału.
Obrona zaczyna się daleko od bramki; bramkarz ma mało pracy.
Sprawdzenie w liczbach
Obrony bramkarza na mecz w dolnej trójce ligi w każdym kontekście, w obu klubach: RAK 22/23 1,9 (18/18), RAK 24/25 2,5 (16–17/18), RAK 25/26 jesień 2,1 (17/18), LEG 25/26 wiosna 2,2 (16/18).
Zasada 3
Nie wybijać bez potrzeby.
Piłka odebrana pod własną bramką jest rozgrywana; mało sytuacji, w których trzeba wybijać.
Sprawdzenie w liczbach
Wybicia w dolnej trzeciej ligi w każdym kontekście, w obu klubach: RAK 22/23 12,4 (18/18), RAK 24/25 19,5 (17/18), RAK 25/26 jesień 25,1 (14/18), LEG 25/26 wiosna 23,3 (17/18).
Zasada 4
Szerokość z wahadłowych, dośrodkowanie na dalszy słupek.
Wahadłowi dają szerokość i dośrodkowują; w polu karnym trzech zawodników.
Sprawdzenie w liczbach
Celne dośrodkowania w górnej połowie ligi w każdym kontekście, w obu klubach: RAK 22/23 4,5 (9–10/18), RAK 24/25 5,2 (4–5/18), RAK 25/26 jesień 5,8 (2/18), LEG 25/26 wiosna 6,2 (4/18).
Zasada 5
Odbiór na połowie rywala.
Napastnik i dwaj ofensywni pomocnicy pressują wyprowadzenie rywala od bramkarza.
Sprawdzenie w liczbach
Odzyski w tercji ataku w czołowej dwójce ligi w obu pełnych sezonach Rakowa: RAK 22/23 7,2 (1/18), RAK 24/25 5,0 (2/18). W oknach i w Legii parametru nie ma — jeden klub, stąd „częściowo”.
Zasada 6
Akcję rywala przerwać przed linią środkową.
Gdy pressing nie wystarcza, faul taktyczny, zanim rywal wyjdzie z kontrą.
Sprawdzenie w liczbach
Faule w czołówce ligi w trzech z czterech kontekstów, w obu klubach: RAK 22/23 14,0 (3/18), RAK 24/25 12,4 (5–7/18), RAK 25/26 jesień 11,8 (12/18), LEG 25/26 wiosna 14,1 (2–3/18). Jesienią 2025 — dwunaste miejsce.
Zasada 7
Stałe fragmenty jako osobna droga do bramki.
Trzech stoperów w polu karnym rywala przy każdym rzucie rożnym; schematy z blokiem.
Sprawdzenie w liczbach
Gole ze stałych fragmentów najwięcej w lidze w 2022/23, w 2024/25 środek ligi: RAK 22/23 17 (1/18), RAK 24/25 10 (10–13/18). W Legii parametru nie ma.
Zasada 8
Posiadanie nie jest celem.
Drużyna nie musi mieć piłki dłużej niż rywal, żeby kontrolować mecz.
Sprawdzenie w liczbach
Posiadanie: RAK 22/23 53,3% (6/18), RAK 24/25 52,2% (6/18), RAK 25/26 jesień 54,4% (5/18), LEG 25/26 wiosna 48,4% (12/18) — w Rakowie w górnej części ligi, w Legii w dolnej połowie. Wynik nie zależał od posiadania.
Zasada 9
Skład stabilizuje się w trakcie sezonu.
Na początku pracy więcej zmian, potem stała jedenastka.
Sprawdzenie w liczbach
Zmian w wyjściowym składzie z meczu na mecz w pierwszej i drugiej połowie okresu: RAK 22/23 3,00 → 2,47, RAK 24/25 2,06 → 1,88, RAK 25/26 jesień 4,00 → 3,44, LEG 25/26 wiosna 3,43 → 1,50. Spadek w każdym kontekście, w obu klubach.
Zasada 10
Ta sama gra niezależnie od rywala.
Drużyna gra tak samo u siebie i na wyjeździe, z faworytem i z outsiderem.
Sprawdzenie w liczbach
Podziału statystyk na mecze u siebie i na wyjeździe ani na rywali z czołówki nie ma w statystykach sezonu.
Tydzień treningowy
Tydzień pod najbliższego rywala z dużą dawką pracy bez piłki: dzień po meczu regeneracja, potem wyjście trójką stoperów, w środku tygodnia pressing i przesuwanie piątki z tyłu, dwa dni przed meczem plan na rywala i stałe fragmenty.
M+1: regeneracja. M+2: lekko — omówienie meczu, rondo, plan rywala na tydzień.
Wyjście trójką stoperów pod pressingiem i zmiana strony do wahadłowego. Moduł: Budowanie (Wyjście trójką stoperów).
Pressing trójką z przodu i przesuwanie piątki z tyłu do piłki. Moduły: Pressing i przejścia (Pressing trójką z przodu), Obrona (Piątka z tyłu przesuwa się do piłki).
Plan na rywala: jak pressować jego wyprowadzenie, stałe fragmenty w obu kierunkach. Moduł: SFG (Rzut rożny — blok i dalszy słupek).
Aktywacja: rondo, kilka powtórzeń stałych fragmentów, ustawienie piątki z tyłu bez intensywności.
Dzień meczu.
Masz trzy treningi w tygodniu?
1: rondo (10 min) → wyjście trójką stoperów (20) → pressing trójką z przodu (15). 2: plan na rywala 11 na 11 (25) → piątka z tyłu przesuwa się do piłki (15) → rzut rożny — blok i dalszy słupek (15). 3: aktywacja — rondo (10) → kilka stałych fragmentów (10). Najpierw wyjście i pressing, potem obrona, na końcu stałe fragmenty.
10 ćwiczeń z rysunkiem
Wyjście trójką stoperów
M−4 · 4×4 minZmiana strony i dośrodkowanie wahadłowego
M−4 · 4×5 minPressing trójką z przodu
M−3 · 5×4 minPiątka z tyłu przesuwa się do piłki
M−3 · 4×5 minRzut rożny — blok i dalszy słupek
M−2 i M−1 · 15 min (M−2), 10 min (M−1)Gierka pod rywala — pressing na jego najsłabszego zawodnika
M−3 · 3×10 minDośrodkowanie z pierwszej piłki między bramkarza a obrońców
M−2 · 4×5 minRondo z wykończeniem na bramkę
M−2 · 6×2 minGierka: dwie małe bramki przeciw jednej dużej
M−4 · 4×4 minGierka przeplatana stałymi fragmentami
M−2 · 3×8 minDroga trenera
Raków poprowadzony od drugiej ligi do mistrzostwa Polski — model zbudowany w jednym klubie przez kilka sezonów. W pierwszym sezonie w danych (2022/23) najwięcej goli i najmniej straconych w lidze; po roku przerwy, w 2024/25, znów najmniej straconych.
2016–2019
Raków — awanse
Przejęcie Rakowa w drugiej lidze, awans do pierwszej, a w 2019 do Ekstraklasy. Niższych lig nie ma w warstwie danych.
2020–2022
Raków — puchary krajowe
Drugie miejsce w Ekstraklasie w 2020/21 (59 pkt) i w 2021/22 (69 pkt), dwa Puchary Polski. Statystyk drużyn za te sezony nie ma w danych — tylko tabela.
2022/23
Raków — mistrzostwo
Pierwsze mistrzostwo Polski w historii klubu: 75 punktów, najwięcej goli (63) i najmniej straconych w lidze. Jeden mecz w kwietniu poprowadził asystent.
2023/24
Przerwa
Sezon bez pracy w klubie. Raków bez niego — 7. miejsce.
2024/25
Raków — powrót
Powrót do Rakowa: drugie miejsce, punkt za mistrzem (69 wobec 70). Znów najmniej straconych goli i najwięcej czystych kont w lidze.
2025/26
Raków — jesień z pucharami
Osiemnaście kolejek do połowy grudnia, 29 punktów. Najwięcej zmian w wyjściowym składzie z meczu na mecz od początku danych: 3,71.
2025/26
Legia — wiosna
Od lutego 2026 w Legii: 30 punktów w szesnastu meczach, drugi wynik ligi w tym oknie. Trójka stoperów od pierwszego meczu.
Mentorzy
Teza o źródłach
Model nie ma w danych mistrza, od którego da się go wyprowadzić. Widać trzy źródła: lata pracy w jednym klubie od niższych lig, rama z trzema stoperami utrzymana w każdym kontekście i stałe fragmenty jako osobna droga do bramki.
Co odróżnia od pozostałych
Ten sam szkielet w każdym kontekście: trzech środkowych obrońców i wahadłowi. W Legii — od pierwszego meczu, bez okresu przejściowego.
Lekcja
Najgorszy okres
Legia jesienią 2025, pod dwoma innymi trenerami, grała czwórką obrońców i miała 19 punktów w 18 meczach — przedostatni wynik ligi w tym oknie. Papszun przejął ją w przerwie zimowej, od pierwszego meczu ustawił trzech stoperów i w szesnastu kolejkach zdobył 30 punktów — drugi wynik ligi w tym oknie.
Co pokazują liczby z tego okresu
Jesień 2025 (18 meczów, poprzedni trenerzy Legii) → wiosna 2026 (16 meczów, Papszun); oba okna liczone dla wszystkich klubów ligi w tych samych datach. Punkty na mecz 1,06 (17/18) → 1,88 (2/18); posiadanie 56,0% (3/18) → 48,4% (12/18); gole zdobyte 1,06 (17/18) → 1,44 (6–7/18); gole stracone 1,17 (14/18) → 1,00 (14–15/18) na mecz (pozycja od najwięcej straconych); przechwyty 8,4 (4–5/18) → 9,8 (1/18); faule 15,4 (1/18) → 14,1 (2–3/18). Kontrola — ten sam trener w Rakowie jesienią 2025: punkty na mecz 1,61 (3–4/18), posiadanie 54,4% (5/18).
Co zawiodło
- Rama od pierwszego dnia: jesienią Legia grała trójką stoperów w 2 z 18 meczów (najczęściej 4-1-4-1 — 8, 4-3-3 — 6), wiosną w każdym ze szesnastu.
- Mniej piłki, więcej odbioru: posiadanie spadło z trzeciego do dwunastego miejsca w lidze, przechwyty — najwięcej w lidze (9,8 (1/18)).
- Zawodnik, który znał ramę: Patryk Kun, wahadłowy z mistrzowskiego Rakowa, w wyjściowym składzie 12 razy na 16.
Czego ten okres nie dowodzi
Szesnaście meczów to mała próba, a zmiana trenera w środku sezonu często daje krótkotrwały wzrost niezależnie od metody. Okna nie mają odzysków w tercji ataku, kontaktów w polu karnym, stałych fragmentów ani xG. Jesienią Legia grała też w europejskich pucharach — część różnicy może wynikać z kalendarza.
Wniosek przenośny
- Ramę z trzema stoperami da się wprowadzić w przerwie zimowej, bez okresu przygotowawczego latem — jeśli w kadrze są zawodnicy, którzy ją znają.
- Wynik poprawił się przez obronę i odbiór, nie przez posiadanie: gole stracone 1,17 → 1,00 na mecz, posiadanie niższe. Zbieżność, nie dowód przyczyny.
- Ten sam wzór co w Rakowie: obrona i rama przenoszą się od razu, gra z piłką zależy od kadry.
Słabe punkty
Na czym polega słabość modelu
Słabe punkty w danych to atak, gdy kadra jest słabsza, obrona przy częstej rotacji i posiadanie, które spada po zmianie klubu. Obrona w ustawionej grze nie jest słabym punktem — w obu pełnych sezonach najmniej goli straconych w lidze.
Słabe punkty
- Atak bez mistrzowskiej kadry: w 2024/25 gole 1,5 (6/18) na mecz i duże okazje 69 (10–12/18) — środek ligi, przy najlepszej obronie. Punkt straty do mistrza.
- Rotacja: jesienią 2025, przy najwięcej zmianach w składzie z meczu na mecz (3,71), gole stracone 1,28 (12/18) na mecz — siódme najmniej w lidze zamiast pierwszego.
- Posiadanie w nowym klubie: w Legii 48,4% (12/18) — dolna połowa ligi. Jesienią, przed Papszunem, Legia miała 56,0% (3/18).
- Faule: w czołówce ligi w trzech z czterech kontekstów (RAK 22/23 14,0 (3/18), RAK 24/25 12,4 (5–7/18), RAK 25/26 jesień 11,8 (12/18), LEG 25/26 wiosna 14,1 (2–3/18)) — przerwanie akcji ma koszt w kartkach i rzutach wolnych.
Na jakich liczbach to stoi
2022/23 → 2024/25: punkty na mecz 2,21 (1/18) → 2,03 (2/18); gole zdobyte 1,9 (1/18) → 1,5 (6/18); duże okazje 87 (1/18) → 69 (10–12/18); gole stracone 0,70 (18/18) → 0,70 (18/18). Obrona ta sama, atak słabszy.
Wspólny mianownik
Wspólne jest to, że obrona i rama przenoszą się z trenerem, a gra z piłką — nie. Słabość wychodzi tam, gdzie wynik zależy od jakości zawodników w ataku albo od stałego składu przy grze co trzy dni.
Wnioski dla trenera
Wnioski z dwóch pełnych sezonów Rakowa i dwóch okien 2025/26 w dwóch klubach: co w modelu Marka Papszuna jest stałe (trzech stoperów, obrona daleko od bramki, szerokość z wahadłowych), co jest jego warunkiem (zawodnicy, którzy znają ramę, stały skład) i gdzie są granice (atak zależny od kadry, rotacja przy pucharach).
Wniosek 1
Jedna rama w każdym klubie
Trzech środkowych obrońców w niemal każdym meczu, także w Legii od pierwszego tygodnia. Gole stracone w lepszej połowie ligi w każdym kontekście: RAK 22/23 0,70 (18/18), RAK 24/25 0,70 (18/18), RAK 25/26 jesień 1,28 (12/18), LEG 25/26 wiosna 1,00 (14–15/18).
Wniosek 2
Obrona daleko od bramki
Obrony bramkarza w dolnej trójce ligi w każdym kontekście: RAK 22/23 1,9 (18/18), RAK 24/25 2,5 (16–17/18), RAK 25/26 jesień 2,1 (17/18), LEG 25/26 wiosna 2,2 (16/18). Wybicia w dolnej trzeciej: RAK 22/23 12,4 (18/18), RAK 24/25 19,5 (17/18), RAK 25/26 jesień 25,1 (14/18), LEG 25/26 wiosna 23,3 (17/18).
Wniosek 3
Szerokość z wahadłowych
Celne dośrodkowania w górnej połowie ligi w każdym kontekście: RAK 22/23 4,5 (9–10/18), RAK 24/25 5,2 (4–5/18), RAK 25/26 jesień 5,8 (2/18), LEG 25/26 wiosna 6,2 (4/18). Bez skrzydłowych — szerokość daje wahadłowy na całej linii.
Wniosek 4
Odbiór wysoko
Odzyski w tercji ataku w czołowej dwójce ligi w obu pełnych sezonach: RAK 22/23 7,2 (1/18), RAK 24/25 5,0 (2/18). Za pressingiem piątka z tyłu — ryzyko kontry mniejsze niż przy czwórce.
Wniosek 5
Stałe fragmenty z trzema stoperami
Gole ze stałych fragmentów najwięcej w lidze w sezonie mistrzowskim (17 (1/18)). Trzech wysokich stoperów jest na boisku zawsze — stały fragment nie wymaga zmiany składu.
Wniosek 6
Posiadanie nie jest warunkiem
Posiadanie: RAK 22/23 53,3% (6/18), RAK 24/25 52,2% (6/18), RAK 25/26 jesień 54,4% (5/18), LEG 25/26 wiosna 48,4% (12/18). Mistrzostwo i wicemistrzostwo przy posiadaniu na szóstym miejscu w lidze; w Legii — dwunastym, przy drugim wyniku punktowym w tym okresie.
Wniosek 7
Atak zależy od kadry
Gole zdobyte: RAK 22/23 1,9 (1/18), RAK 24/25 1,5 (6/18). Obrona ta sama w obu sezonach, atak słabszy po zmianie kadry.
Wniosek 8
Rotacja osłabia obronę
Zmian w składzie z meczu na mecz: RAK 22/23 2,73 (17/18), RAK 24/25 1,97 (7/18), RAK 25/26 jesień 3,71 (17/18), LEG 25/26 wiosna 2,40 (10–11/18). Przy najwięcej zmianach — jesienią 2025 — gole stracone siódme najmniej w lidze, nie pierwsze.
Wniosek 9
Zawodnik, który zna ramę
Patryk Kun, wahadłowy z mistrzowskiego Rakowa, w Legii wiosną 2026 w wyjściowym składzie 12 razy na 16. Nowy trener w środku sezonu opiera się na tych, którzy znają zadania.
Wniosek 10
Młody bramkarz na cały sezon
Kacper Trelowski w 2024/25: wszystkie minuty, najwięcej czystych kont (17 (1/27)) i najwyższy odsetek obronionych strzałów w lidze (78,5 (1/19)).
Wniosek 11
Ta sama rama w każdym ćwiczeniu
Ćwiczenia jednostki — wyjście, pressing, przesuwanie, stałe fragmenty — grane w ustawieniu z trzema stoperami i dwoma wahadłowymi. Zawodnik uczy się zadań w jednej ramie.
Wniosek 12
Piątka z tyłu przesuwa się do piłki
Wahadłowy wychodzi do skrzydła, stoper z boku trójki za nim, wahadłowy z drugiej strony domyka linię. Ślad w danych to mało celnych strzałów rywala i mało wybić.
Wniosek 13
Dwa kluby, Ekstraklasa
Dwa pełne sezony Rakowa (2022/23, 2024/25), jesień 2025 w Rakowie i wiosna 2026 w Legii. Statystyk drużyn sprzed 2022/23 nie ma, xG — tylko w całym sezonie 2025/26. Przeniesienie do Legii trwało szesnaście meczów; to krótki sprawdzian.
Ten temat u wszystkich trenerów
Czy grasz podobnie jak Papszun?
Odpowiedz na pytania o swoją drużynę i zobacz, do którego trenera ci najbliżej — z planem wdrożenia na osiem tygodni.
