José Mourinho

Struktura w posiadaniu

Dwóch stoperów, przed nimi dwóch defensywnych pomocników — czwórka za piłką, która rzadko rusza do przodu razem. Boczny obrońca po stronie piłki idzie wyżej, ten z drugiej strony zostaje bliżej stoperów. W Romie z trójką stoperów pierwszą linię tworzą trzej stoperzy, a szerokość dają wahadłowi.

Skąd przewaga w pierwszej linii

Pierwsze podanie przez pomocnika. Najwięcej celnych podań na 90 minut w zespole: Herrera 66,8 (5/287), Matić 65,8 (14/297) i 54,1 (23/339), Amrabat 57,9 (1/314), Barrenechea 64,7 (11/288); stoper tylko raz — Ibañez 51,6 (38/329) (Benfica: lista z całego sezonu). Rozgrywający na szczycie ligi tylko w Fenerbahçe; w pozostałych sezonach najlepiej podający zawodnik drużyny był od 5. do 38. miejsca w lidze.

Wzorce wyjścia spod pressingu

• Stoper → defensywny pomocnik → podanie do przodu na napastnika, który zgrywa do ofensywnego pomocnika albo skrzydłowego.
• Rywal naciska wysoko: długa piłka na napastnika, druga linia ustawiona pod zbiórkę, boczni obrońcy zostają z tyłu.
• Boczny obrońca po stronie piłki wysoko, skrzydłowy schodzi do środka; zmiana strony przez defensywnego pomocnika, nie przez stoperów.

Rola długiego podania

Udział długich w celnych podaniach: Manchester United 7,6% (16/20), 6,8% (16/20), 7,9% (13/20); Tottenham 6,1% (15/20), 6,1% (13/20); Roma 8,2% (8/20), 8,1% (7/20), 6,2% (13/20); Fenerbahçe 6,8% (18/19); Benfica 5,5% (15/18). Liczba długich na mecz to co innego: Manchester United 2016/17 34,2 (5/20) i Roma 2021/22 30,8 (4/20) wysoko w lidze, Tottenham 2019/20 23,3 (19/20) nisko. Wybicia na mecz: od 28,4 (3/20) w Manchesterze United 2016/17 do 13,3 (15/20) w Romie 2021/22.

Zasada, którą trener formułuje

Najpierw bezpieczeństwo. Bez podań w poprzek przed własnym polem karnym; gdy nie ma podania do przodu, piłka idzie długo na napastnika albo w aut, nie przez środek.

Warunek, bez którego to nie działa

Stoperzy nie muszą rozgrywać — muszą bronić pola karnego. W sześciu sezonach z listami zawodników, w których Mourinho prowadził drużynę cały albo prawie cały sezon (Benfica: lista z całego sezonu), w każdym najwięcej wybić w zespole miał stoper: Marcos Rojo 7,8 (5–7/286), Phil Jones 5,9 (25–27/294), Chris Smalling 3,8 (15–16/327) i 3,9 (16–18/335), Çağlar Söyüncü 4,7 (35–36/313), Nicolás Otamendi 4,5 (40/286) na 90 minut. Stoper był najlepiej podającym w zespole tylko raz.

Kiedy model był testowany

Cztery ligi, pięć klubów, dziesięć lat. Celne podania na mecz: Manchester United 448,7 (4/20), Tottenham 379,8 (7/20), Roma 346,4 (12/20), Fenerbahçe 369,3 (3/19), Benfica 399,0 (3/18). Posiadanie: 56,5% (5/20) → 50,4% (9/20) → 48,3% (12/20) → 54,4% (4/19) → 57,0% (3/18). Ta sama półka w każdym klubie: celne podania i posiadanie między 3. a 12. miejscem w lidze, udział długich nigdy w czołowej szóstce.

Kształt w posiadaniu

Piłka nie jest celem. Posiadanie ani razu nie było najwyższe w lidze — najwyżej 57,0% (3/18) w Benfice. W sześciu z dziesięciu okresów drużyna stała w tabeli (punkty na mecz) wyżej niż w posiadaniu: Manchester United 2017/18 był drugi w tabeli przy 54,8% (6/20), Roma 2022/23 szósta przy 48,3% (12/20). Przy piłce dwóch defensywnych pomocników zostaje przed stoperami, ofensywny pomocnik gra za napastnikiem.

Kto daje szerokość

Szerokość zależy od kadry. Celne dośrodkowania na mecz: Fenerbahçe 7,1 (1/19), Benfica 5,2 (2/18), Manchester United 2016/17 5,3 (4/20) — ale Tottenham 2,8 (19–20/20) i 2,9 (18/20). Gdy w kadrze jest skrzydłowy do pojedynków, dostaje skrzydło: Allan Saint-Maximin 3,9 (2/299), Dodi Lukébakio 3,3 (3/270) udanych dryblingów na 90 minut (Benfica: cały sezon). W Romie z trójką stoperów szerokość dawali wahadłowi — Rick Karsdorp 10 (15–16/320) stworzonych dużych okazji.

Kto zostaje wysoko

Jeden napastnik jako główny strzelec. W sześciu sezonach z listami zawodników, w których Mourinho prowadził drużynę cały albo prawie cały sezon (Benfica: lista z całego sezonu), najlepszy strzelec drużyny był w czołowej ósemce ligi (Dybala ex aequo 8.–12.): Zlatan Ibrahimović 17 (7/267), Romelu Lukaku 16 (6/249), Tammy Abraham 17 (4–5/276), Paulo Dybala 12 (8–12/282), Youssef En-Nesyri 20 (3/272), Vangelis Pavlidis 22 (2/256) goli. Wyjątkiem jest Roma 2022/23 — Dybala grał za napastnikiem, Abraham miał 8 (24–28/282). Gole na mecz od 1,3 (9–11/20) w Romie 2022/23 do 2,5 (1–2/19) w Fenerbahçe.

Bez czego to nie działa

Środek pola, który odbiera i rozgrywa. W sześciu sezonach z listami zawodników, w których Mourinho prowadził drużynę cały albo prawie cały sezon (Benfica: lista z całego sezonu), w pięciu najwięcej celnych podań na 90 minut w zespole miał defensywny pomocnik: Ander Herrera 66,8 (5/287), Nemanja Matić 65,8 (14/297) i 54,1 (23/339), Sofyan Amrabat 57,9 (1/314), Enzo Barrenechea 64,7 (11/288); wyjątkiem Roma 2021/22 i stoper Ibañez 51,6 (38/329). Herrera także odbiera: 3,0 (2–3/277) przechwytów i rok później 4,0 (2/286) odbiorów na 90 minut.

Wzorce progresji

• Odbiór w środku → pierwsze podanie do przodu, nie w bok → napastnik zgrywa do wbiegającego pomocnika.
• Stoper odbiera → defensywny pomocnik jednym kontaktem → podanie pionowe do napastnika → napastnik wykłada do skrzydłowego → dośrodkowanie.
• Po odbiorze po skosie do skrzydłowego: dwóch na jednego przeciw bocznemu obrońcy rywala, potem dośrodkowanie.
• W ataku pozycyjnym jeden pomocnik zostaje za piłką, drugi wbiega w pole karne.

Co odróżnia ten model

Jeden kreujący w czołówce ligi. W sześciu sezonach z listami zawodników, w których Mourinho prowadził drużynę cały albo prawie cały sezon (Benfica: lista z całego sezonu), zawodnik z największą liczbą podań kończonych strzałem w zespole był w pięciu w czołowej ósemce ligi: Alexis Sánchez 77 (7–8/432), Lorenzo Pellegrini 68 (6–7/471) i 70 (3–4/472), Dušan Tadić 84 (2/445), Fredrik Aursnes 56 (3/455); wyjątek Paul Pogba 57 (16–19/443). Rzuty rożne w czołowej siódemce ligi w każdym pełnym sezonie: 217 (6/20), 220 (7/20), 238 (2/20), 188 (7/20), 247 (1/19).

Kto stoi w polu karnym

• Napastnik na linii ostatniego obrońcy w chwili odbioru — pierwsze podanie ma iść do niego albo za obronę.
• Skrzydłowy szeroko, atak w kanał między bocznym obrońcą a stoperem; dośrodkowanie po wygranym pojedynku.
• W polu karnym napastnik i ofensywny pomocnik, drugi pomocnik na skraju pola, jeden defensywny pomocnik zostaje za piłką.

Ile okazji kończy się golem

Gole na mecz: Manchester United 1,40 (7–8/20), 1,80 (5/20), 1,71 (6/20); Tottenham 1,65 (4/20), 1,69 (5/20); Roma 1,60 (8–10/20), 1,30 (9–11/20), 1,60 (3/20); Fenerbahçe 2,50 (1–2/19); Benfica 2,23 (2/18). Celne strzały na mecz: od 6,8 (1–2/19) w Fenerbahçe do 4,0 (9/20) w Romie jesienią 2023. Odsetek zmarnowanych dużych okazji (liczony od najwyższego): Manchester United 65,8% (3/20), 53,8% (14–15/20); Roma 63,3% (2/20), 67,7% (5/20); Fenerbahçe 55,9% (17/19). Gole minus xG (okna bez xG; Premier League 2016–2018 bez xG w danych): Roma −7,2 (19/20), −8,6 (18/20); Fenerbahçe +9,5 (2/19).

Wniosek dla trenera

Główny napastnik dostaje najwięcej sytuacji — i najwięcej ich marnuje. W sześciu sezonach z listami zawodników, w których Mourinho prowadził drużynę cały albo prawie cały sezon, najwięcej zmarnowanych dużych okazji w zespole miał zawsze napastnik, w pięciu w czołowej trójce ligi: Zlatan Ibrahimović 18 (1/221), Tammy Abraham 19 (2/279) i 17 (3/268), Youssef En-Nesyri 24 (2/271), Vangelis Pavlidis 19 (2/255) (Benfica: lista z całego sezonu); Romelu Lukaku 11 (11/246). Napastnik waży na bilansie: Abraham w 2021/22 17 (4–5/276) goli przy 20,8 (3/492) xG — około połowa niedoboru Romy, En-Nesyri 20 (3/272) przy 18,0 (3/447) xG.

Przebieg po stracie

• Sygnał do pressingu: piłka u rywala w bocznym kanale — ta strona naciska, środek zamknięty.
• Napastnik zasłania podanie do defensywnego pomocnika rywala; nie biegnie do stopera.
• Po odbiorze pierwsze podanie do przodu, najwyżej cztery podania i około ośmiu sekund do strzału.
• Napastnik w chwili odbioru na linii ostatniego obrońcy, skrzydłowi szeroko; jeden pomocnik zostaje za piłką.

Kto nie pressuje — zabezpieczenie

Za kontrą zostaje czterech: dwóch stoperów, defensywny pomocnik i boczny obrońca z drugiej strony. Drugi defensywny pomocnik wbiega. Dane nie pokazują ustawienia przy kontrze, tylko skutek — mało straconych goli.

Faul w pressingu

Miejsce w faulach zależy od ligi bardziej niż od trenera. W Premier League w czołowej dziewiątce ligi w każdym z pięciu okresów: Manchester United 13,1 (2/20), 10,7 (9/20), 12,5 (3/20); Tottenham 11,7 (5/20), 11,9 (4/20) na mecz. Poza Anglią od 9. do 18. miejsca: Roma 13,2 (11/20), 11,7 (15–16/20), 12,6 (9/20); Fenerbahçe 11,9 (14/19); Benfica 10,7 (18/18). W pełnych sezonach kartki najczęściej w Romie 2021/22: żółte 99 (2/20), czerwone 8 (2–3/20).

Kto to wykonywał

Wysoki odbiór nie ma stałego wykonawcy — raz środkowy pomocnik, raz skrzydłowy; w czołowej piątce ligi tylko Bove i Lukébakio. Najwięcej odzysków w tercji ataku na 90 minut w zespole: Ander Herrera 0,8 (20–29/246), Anthony Martial 0,9 (7–12/255), Lorenzo Pellegrini 1,0 (15–30/299), Edoardo Bove 1,3 (3–5/307), Allan Saint-Maximin 1,0 (8–14/269), Dodi Lukébakio 1,6 (1/253) (Benfica: cały sezon).

Warunek, bez którego to nie działa

Pomocnik, który odbiera w środkowej strefie. W sześciu sezonach z listami zawodników, w których Mourinho prowadził drużynę cały albo prawie cały sezon (Benfica: lista z całego sezonu), najwięcej odbiorów na 90 minut w zespole miał środkowy albo defensywny pomocnik w pięciu: Marouane Fellaini 3,2 (10–12/269), Ander Herrera 4,0 (2/286), Bryan Cristante 2,7 (12–14/317) i 3,5 (3–5/334), İsmail Yüksek 3,6 (6/303). Wyjątek: Benfica — lewy obrońca Samuel Dahl 2,8 (15–17/278).

Kiedy model był testowany

Pełne sezony, odzyski w tercji ataku → faule na mecz: MUN 16/17 4,1 → 13,1; MUN 17/18 3,9 → 10,7; ROM 21/22 4,2 → 13,2; ROM 22/23 3,8 → 11,7; FEN 24/25 5,2 → 11,9. Wysoki odbiór zmienia się z kadrą. Faule na mecz w dziesięciu okresach mieszczą się między 10,7 a 13,2 — zmienia się pozycja w lidze, nie liczba.

Na czym opiera się obrona

Blok, nie pressing. W pięciu pełnych sezonach odzyski w tercji ataku w czołowej trójce ligi tylko w Fenerbahçe (5,2 (2/19)); w Romie 4,2 (14–15/20) i 3,8 (14/20). Za to rywal ma mało dobrych sytuacji: xG stracone Roma 38,9 (17/20) i 32,8 (19/20), Fenerbahçe 33,9 (19/19) — najmniej w lidze (pozycja od największego). Czyste konta w czołowej piątce ligi w każdym pełnym sezonie: Manchester United 17 (1–2/20) i 19 (1/20), Roma 15 (3–4/20) i 14 (4/20), Fenerbahçe 12 (5/19).

Wysokość linii i bloku

Średni albo niski blok czterech obrońców i czterech pomocników, linie blisko siebie — około 10 metrów między obroną a pomocą. Blok przesuwa się do strony piłki: boczny obrońca po stronie piłki wychodzi do rywala, ten z drugiej strony dosuwa do stopera i tworzy trójkę. Wysokości linii statystyki meczowe nie podają.

Jak czytać parametry obronne

Liczby obronne zależą od tego, ile drużyna broni, nie od modelu. Manchester United 2016/17 bronił dużo i aktywnie: przechwyty 15,3 (2/20), wybicia 28,4 (3/20), odbiory 18,2 (5/20) na mecz. Roma jesienią 2023 — przechwyty 6,0 (18–20/20), najmniej z dziesięciu okresów. Benfica: wybicia 15,1 (18/18) — najmniej w lidze, przy posiadaniu 57,0% (3/18).

Bramkarz

Wynik bramkarza zmienia się bardziej niż obrona przed nim. David de Gea: skuteczność obron 71,8 (7/21) wśród bramkarzy ligi w 2016/17, 80,4 (1/21) w 2017/18 i najwięcej czystych kont w lidze (18 (1/33)). Rui Patrício 71,1 (5/19), potem 67,9 (15/20) i gole uratowane ponad oczekiwane −7,2 (17/20); Dominik Livaković 66,2 (13/20); Anatolij Trubin 75,3 (5/16) (Benfica: cały sezon). Interwencje bramkarza drużyny na mecz: od 1,9 (20/20) w Romie jesienią 2023 do 3,6 (6/20) w Manchesterze United jesienią 2018.

Czego ten model nie chroni

Druga połowa okresu słabsza punktowo (na mecz) niż pierwsza w siedmiu z dziesięciu okresów; wyraźnie w dwóch. Tottenham 2020/21: 29 → 21 punktów w dwóch częściach po 16 meczów, gole stracone 15 → 22. Roma 2022/23: 37 → 26 punktów, gole stracone 16 → 22. Równo w Fenerbahçe (42 i 42) i w Benfice (35 i 35), lepiej tylko w Romie jesienią 2023. Najwięcej straconych: Manchester United jesienią 2018 1,71 (5/20).

Warunek, bez którego to nie działa

Przechwyt przed polem karnym. W sześciu sezonach z listami zawodników, w których Mourinho prowadził drużynę cały albo prawie cały sezon (Benfica: lista z całego sezonu), zawodnik z największą liczbą przechwytów na 90 minut w zespole był w czołowej dwudziestce ligi: Ander Herrera 3,0 (2–3/277) i 2,4 (8–9/285), Ibañez 1,9 (17–19/317) i 2,1 (4–6/319), Alexander Djiku 2,3 (3/304), Enzo Barrenechea 1,7 (11–19/269).

Kiedy obrona była testowana

Pięć klubów, cztery ligi, dziesięć lat. Gole stracone na mecz: MUN 16/17 0,80 (19/20), MUN 17/18 0,70 (19–20/20), MUN 18/19 okno 1,71 (5/20), TOT 19/20 okno 1,15 (15–16/20), TOT 20/21 okno 1,16 (15/20), ROM 21/22 1,10 (15–16/20), ROM 22/23 1,00 (17/20), ROM 23/24 okno 1,20 (11–12/20), FEN 24/25 1,10 (16–17/19), BEN 25/26 okno 0,77 (16/18).

Miejsce w tygodniu i osoba odpowiedzialna

Stałe fragmenty są stałym blokiem jednostki — około 14 minut, w ataku i w obronie — i wracają w dniu przed meczem razem z aktywacją i wykończeniem. Ustawienie w obronie ćwiczone na tle rutyn rywala z analizy wideo.

Rutyny i wykonawca

Gole ze stałych fragmentów w pełnych sezonach: Manchester United 7 (17–19/20) i 14 (4–5/20), Roma 17 (1–2/20) i 13 (3/20), Fenerbahçe 16 (3–4/19). Na 100 rzutów rożnych: od 3,2 (19/20) w Manchesterze United 2016/17 do 7,1 (4/20) w Romie 2021/22. W pełnych sezonach rzutów rożnych najwięcej w lidze miało Fenerbahçe (247 (1/19)), Roma 2021/22 była druga (238 (2/20)). Rutyn ani wykonawców dane nie pokazują.

Druga faza i zabezpieczenie kontry

Drugiej fazy stałego fragmentu ani zabezpieczenia kontry po rożnym w zebranych materiałach nie opisano. Statystyki drużynowe nie oddzielają goli z drugiej fazy od goli z pierwszego kontaktu.

Obrona stałych fragmentów

Gole stracone ze stałych fragmentów (pozycja od największej liczby straconych): Manchester United 7 (17–19/20) i 10 (11–12/20), Roma 9 (9–10/20) i 7 (12–15/20), Fenerbahçe 3 (19/19) — najmniej w lidze. Rzuty karne dla rywala: Manchester United 2017/18 1 (19–20/20); Tottenham 2020/21 10 (2–3/20) (cały sezon). Karne dla drużyny: Roma 2022/23 10 (1–3/20).

Czyja to warstwa

W zebranych materiałach nie ma informacji, kto w sztabach Mourinho odpowiadał za stałe fragmenty. Osoba od SFG jest tu zaleceniem, nie opisem sztabu.

Warunek, bez którego to nie działa

Udział stałych fragmentów zależy od kadry, nie od modelu — Roma 28,8% (2/20) i 26,0% (2/20) przy posiadaniu 51,3% (10/20) i 48,3% (12/20), Manchester United 2016/17 13,0% (20/20) przy 56,5% (5/20). Kto kopiuje model, musi zaplanować stałe fragmenty osobno: rutyny, wykonawcę i krycie.

Kiedy to się zmieniło

Pełne sezony — gole ze stałych fragmentów → stracone ze stałych fragmentów: MUN 16/17 7 → 7; MUN 17/18 14 → 10; ROM 21/22 17 → 9; ROM 22/23 13 → 7; FEN 24/25 16 → 3.