Rozwój zawodnika — studia przypadku

Rozwój zawodnika polega u Alonso na zmianie roli, nie na poprawie umiejętności. W żadnym z przypadków nie chodziło o to, żeby zawodnik robił lepiej to samo.

Arteta daje młodym skrzydłowym minuty stopniowo, przez kilka sezonów, a zawodników z rynku ustawia w konkretnej roli. Liczby kupionych zawodników zmieniają się w stronę tej roli: Declan Rice ma więcej podań kończonych strzałem niż w West Hamie, David Raya niższe miejsca w lidze w skuteczności obron i podaniach niż w Brentford.

Rozwój przez rolę w budowaniu: zawodnik dostaje dużo piłek w strukturze, która ustawia obok niego bliskie opcje podania. Najwięcej podań mają stoperzy i pivot, nie napastnicy — model rozwija przede wszystkim tych, którzy rozgrywają.

Model przenosi rozegranie na pivota, stoperów i bocznych obrońców, a gole na skrzydłowych i fałszywą dziewiątkę. Najlepiej to widać na zawodnikach, którzy grali w PSG przed Enrique (2022/23) albo w innym klubie Ligue 1: ta sama osoba ma u niego inną liczbę podań, okazji albo goli.

Rozwój przez dołożenie zadania z innego obszaru gry, a nie przez poprawianie tego, co zawodnik już robi: „dziesiątce” — obowiązek obronny, bramkarzowi — rozegranie. Działa, bo reszta ról jest sztywna: wolność jednego zawodnika opłaca się dyscypliną pozostałych.

Model rozwija stoperów jako rozgrywających. Najlepiej to widać na zawodnikach, którzy grali wcześniej gdzie indziej: ten sam stoper podaje u Fariolego wyraźnie więcej niż w poprzednim klubie, a przechwytuje mniej.

Zawodnik dostaje zadanie w grze z piłką i liczby idą za zadaniem: bramkarz i stoper rozgrywają, boczny obrońca podaje do pola karnego, napastnik kończy. Środek pola oparty na młodym zawodniku przez dwa sezony.

Zawodnik dostaje jasne zadanie w jednym ustawieniu: napastnik kończy, skrzydłowy wygrywa pojedynek, pomocnik daje ostatnie podanie, stoper blokuje. Kilku zawodników z małą liczbą minut rok wcześniej zostało w 2025/26 liderami zespołu w swoich liczbach.

Krok naprzód robi zawodnik, którego model stawia w środku akcji: ofensywny pomocnik za napastnikiem i środkowy stoper. W GKS liczby idą za rolą — ten sam zawodnik w tej samej roli przez dwa sezony.

Zawodnik dostaje rolę w ustawieniu, nie swobodę — a liczby idą za rolą. Wychowanek dostaje minuty stopniowo przez kilka sezonów; zawodnik z rynku zmienia swoje liczby w stronę tego, czego wymaga pozycja w modelu.

Zawodnik dostaje zadanie w pressingu i w ramie 4-3-3, a liczby idą za zadaniem. Zawodnicy z rynku zmieniali swoje liczby w stronę tego, czego wymaga pozycja: boczny obrońca tworzy okazje, stoper rozgrywa, pomocnik odbiera.

Model Kompany'ego jest wzmacniaczem, nie nauczycielem. Rozwój polega na umieszczeniu zawodnika w strukturze, która generuje więcej sytuacji — nie na zmianie jego roli ani dokładaniu obowiązków.

Nie da się zmierzyć osobistego wkładu Lijndersa w karierę konkretnego zawodnika. Da się pokazać, jak wyglądali zawodnicy, na których opierał się model. Liczby zawodników mają status PRZYPISANIE, rola Lijndersa — WNIOSEK.

Zawodnik dostaje zadanie w grze bez piłki albo w długim podaniu: stoper wybija i blokuje, bramkarz broni strzały z daleka, pomocnik zagrywa długo. Najwięcej minut dostają ci, na których stoi blok.

Mourinho daje zawodnikowi jasną, wąską rolę: defensywny pomocnik rozgrywa, stoper wybija, napastnik kończy akcje. Najlepiej to widać na zawodnikach, którzy szli za nim do kolejnych klubów albo grali w tej samej lidze przed nim — ich liczby zmieniają się w kierunku roli.

Zawodnik dostaje zadanie w grze z piłką: stoper podaje, środkowy pomocnik rozgrywa, ofensywny pomocnik daje ostatnie podanie. Najwięcej minut dostają ci, przez których idzie piłka.

Zawodnik dostaje zadanie w grze bez piłki: stoper wybija i blokuje, bramkarz broni strzały z daleka, ofensywny pomocnik daje ostatnie podanie w szybkim ataku. Najwięcej minut dostają ci, na których stoi blok.

Zawodnik dostaje zadanie w ramie z trzema stoperami i liczby idą za zadaniem. Po roku przerwy trener wrócił do części tych samych zawodników, a w nowym klubie oparł się na tych, którzy znali ramę.

Zawodnik dostaje rolę w ustawieniu 4-2-3-1 i liczby idą za rolą. Kadra zmienia się co roku — zawodnicy, którzy błyszczą, odchodzą, a w ich miejsce przychodzą rezerwowi z innych klubów i wychowankowie.

Zawodnik dostaje jedno zadanie i liczby idą za nim: ofensywny pomocnik podaje, napastnik kończy, bramkarz broni. Najważniejszy zawodnik ataku gra każdy mecz przez dwa sezony.

Model rozwija zawodników na flance i z przodu, a mniej tych, którzy rozgrywają z tyłu. Najlepiej to widać na tych samych zawodnikach Marsylii: stoper i pomocnik mieli u Tudora wyraźnie mniej podań niż dwa sezony później u De Zerbiego.

Zawodnik dostaje zadanie w pojedynku i w stałym fragmencie: stoper broni pola karnego i strzela po stałych fragmentach, defensywny pomocnik odbiera i podaje, bramkarz dużo broni.

Zawodnik dostaje zadanie w obronie i w stałym fragmencie: bramkarz gra cały sezon za blokiem, defensywny pomocnik rozgrywa i strzela ze stałych fragmentów, ofensywny pomocnik odbiera wysoko i daje ostatnie podanie.

Cztery mechanizmy: zmiana pozycji na taką, która daje więcej piłki (Grimaldo), dołożenie obowiązku (Wirtz), zawężenie roli (Xhaka), przedefiniowanie zawodu (Hrádecký). Wspólny warunek: zawodnik musi uznać, że na zmianie zyskuje.

Najpierw minuty, potem liczby. Bukayo Saka w podaniach kończonych strzałem: 38 (45–47/420) w 2020/21, potem 68 (7/436), 75 (6/452), 91 (4/456). Martin Ødegaard po pół sezonie wypożyczenia (866 (332/524) minut) — w czołowej piątce ligi w tej statystyce trzy sezony z rzędu: 77 (4/436), 76 (5/452), 102 (3/456).

Piłka przechodzi przez obrońców i środek pola. W Premier League 2023/24 czterech zawodników Brighton było w pierwszej dwunastce listy celnych podań na 90 minut (Dunk 93,1 (2/317), van Hecke 84,3 (5/317), Gilmour 80,6 (7/317), Groß 76,3 (12/317)); w Ligue 1 2024/25 pięciu zawodników Marsylii w pierwszej jedenastce (Balerdi 93,3 (2/283), Højbjerg 89,7 (4/283), Cornelius 79,9 (6/283), Kondogbia 73,8 (9/283), Rongier 72,3 (11/283)). Ten sam rozkład w dwóch klubach i dwóch ligach.

Piłka idzie przez środek: Vitinha 65,1 (11/320) celnych podań na 90 minut przed Enrique, potem 69,4 (8/292), 98,2 (1/283) i 109,1 (1/280). Marquinhos: 68,0 (8/320) → 98,5 (1/292). Część wzrostu daje samo posiadanie — więcej piłki to więcej podań każdego zawodnika.

„Więcej, nie inaczej”. Nico Paz w 2025/26: 12 goli (więcej strzeliło tylko czterech zawodników ligi), ocena 7,67 (wyżej tylko dwóch) i jednocześnie 2,8 odbioru na 90 minut — poziom środkowego pomocnika. Obowiązków ofensywnych mu nie odjęto, dołożono obronne. Porównania z 2024/25 nie da się sprawdzić — dla tamtego sezonu nie ma listy zawodników.

Długie podanie prawie nie istnieje (udział długich w podaniach na dole ligi we wszystkich trzech sezonach), więc piłka musi przejść przez stoperów. W Ajaksie dwaj stoperzy — Youri Baas 85,8 (2/296) i Josip Šutalo 78,5 (4/296) — mieli najwięcej celnych podań w drużynie; w Porto tak samo Jan Bednarek 74,3 (3/288) i Jakub Kiwior 70,8 (5/288).

Najpierw zadanie, potem liczby. Joel Pereira: z bocznego obrońcy — drugi w lidze w podaniach kończonych strzałem w 2025/26 (69 (2/445)).

Najpierw minuty i stałe miejsce, potem liczby. Sondre Liseth: 222 (430–431/535) → 2352 (65/540) minut i najwięcej goli w zespole.

Stały skład (w 2024/25 najmniej zmian w lidze) i ten sam układ dają zawodnikowi powtarzalną rolę. Bartosz Nowak w drugim sezonie — pierwszy w lidze w asystach i oczekiwanych asystach (10,2 (1/529)).

Najpierw rola, potem liczby. Kyle Walker po przejściu z Tottenhamu: celne podania na 90 minut 38,9 (85–86/287) → 66,9 (12/297). Jack Grealish odwrotnie: w Aston Villi 81 (3/420) podań kończonych strzałem, w City 53 (14/436) — mniej piłki w roli skrzydłowego trzymającego szerokość.

Najpierw rola, potem liczby. Andrew Robertson w Hull: 2 (102–164/260) asysty w sezonie; w Liverpoolu 11 (5/262). Alexis Mac Allister odwrotnie: w Brighton 10 (18–23/271) goli, w Liverpoolu 5 (71–86/298) — w roli przed obroną więcej odbiorów, mniej strzałów.

Kane 2025/26: 36 goli przy 1395 kontaktach zespołu w polu karnym rywala i 22 golach zespołu ze SFG — napastnik dostaje sytuacje ze struktury, nie tworzy ich sam. Olise (ocena 8,09): skrzydłowy, który dostarcza i wykańcza, bo dośrodkowań w tym modelu jest mało.

• Trening indywidualny jako osobny blok (Porto): 1–3 zawodników, zadania pozycyjne, codziennie.
• Te same gry w akademii i pierwszej drużynie — młody zawodnik zna ćwiczenie, zanim do niej trafi.
• Wejście przez zadanie bez piłki — rola w pressingu jako przepustka do składu.

Najpierw zadanie w bloku, potem liczby. W Wiśle Nemanja Mijušković — drugi w lidze w działaniach obronnych na mecz (10,7 (2–4/285)) przy 14 meczach w wyjściowym składzie.

Piłka idzie przez defensywnego pomocnika. Nemanja Matić był w Manchesterze United i w Romie najczęściej podającym zawodnikiem drużyny: Manchester United 2017/18 65,8 (14/297) celnych podań na 90 minut, Roma 2022/23 54,1 (23/339). Ander Herrera w 2016/17: 66,8 (5/287) celnych podań i 3,0 (2–3/277) przechwytu na 90 minut — pomocnik, który i rozgrywa, i odbiera.

Najpierw zadanie, potem liczby. Mateusz Żyro: w wyjściowym składzie w prawie każdym meczu, ósmy w lidze w celnych podaniach w 2023/24 (60,4 (8/285)).

Najpierw zadanie, potem liczby. Damian Michalski: z kilku meczów w 2024/25 do najwięcej wybić w lidze w 2025/26 (8,6 (1/285)).

Najpierw zadanie, potem liczby. Patryk Kun: w Legii w 2024/25 442 (364/535) minut, wiosną 2026 w wyjściowym składzie 12 razy na 16.

Najpierw rola, potem liczby. Norbert Wojtuszek: w Górniku 47 (475/526) minut, w Jagiellonii od pierwszego sezonu podstawowy obrońca i drugi w lidze w odbiorach (3,3 (2–3/267)). Stoper Mateusz Skrzypczak w czołowej czwórce ligi w celnych podaniach w obu sezonach w Jagiellonii (66,6 (3/285), 65,1 (4/277)).

Ten sam ofensywny pomocnik przez 68 meczów — Bartosz Wolski — i dwóch różnych napastników na końcu tej samej akcji, obaj w czołowej czwórce strzelców ligi.

Piłka szybko idzie na flankę i do przodu. W Ligue 1 2022/23 prawy wahadłowy Jonathan Clauss miał 9 (5–7/262) asyst i 14 (7–8/323) stworzonych dużych okazji, Cengiz Ünder 7,4 (9–10/580) xA, a Alexis Sánchez 14 (13/270) goli. Najwięcej celnych podań w drużynie nie miał żaden stoper.

Najpierw zadanie, potem liczby. Artur Crăciun: stoper i najlepszy strzelec drużyny w 2023/24 (7 (28–36/251)).

Stały skład i zaufanie do bramkarza: František Plach w 2024/25 w każdym meczu, odsetek obron z czternastego na szóste miejsce w lidze (63,3 (14/16) → 70,2 (6/19)).

Wirtz: wolność ofensywna opłacana pracą bez piłki. W 2023/24 11 goli i 11 asyst przy 1,4 odzyskania w tercji ataku na 90 min — najwięcej w lidze, ex aequo z Lukasem Daschnerem (Bochum, 525 minut).

Młodzi skrzydłowi dostają minuty stopniowo. Saka: 1753 (204/515) (cały sezon 2019/20) → 2560 (102/524) → 2991 (40/537) → 3191 (29/554) minut w lidze. Gabriel Martinelli (rocznik 2001): 587 (373/524) → 1866 (184/537) → 2805 (67/554) minut i w 2022/23 najlepszy strzelec drużyny ex aequo z Ødegaardem (15 (7–9/271)). Emile Smith Rowe: 1448 (246/524) → 1920 (176/537) minut, potem 163 (468–469/554).

Carlos Baleba w Brighton 2023/24: 1321 (266/570) minut, a w nich 2,7 (35–42/308) odbioru i 6,5 (42–50/317) odzyskanej piłki na 90 minut przy 48,6 (66–67/317) celnego podania. Cena: 2,7 (1/310) faula na 90 minut — najwięcej w lidze. Młody pomocnik wprowadzony do roli pivota dostaje dużo piłek i dużo pojedynków naraz.

Młodzi dostają minuty w roli. Warren Zaïre-Emery (rocznik 2006): 918 (327/585) minut przed Enrique, 1962 (121/524) w pierwszym sezonie u niego. Désiré Doué (rocznik 2005) w 2024/25: 16 (4–6/306) stworzonych dużych okazji i 3,0 (1/269) udanego dryblingu na 90 minut. Senny Mayulu (rocznik 2006): 323 (380/524) → 800 (305/542) → 1681 (163–164/551) minut. João Neves (rocznik 2004) w 2024/25: 8 (6–12/236) asyst i 3,1 (19–22/276) odbioru na 90 minut.

Jacobo Ramón, młody środkowy obrońca: pełny sezon (2743 minuty), 63,6 celnego podania na 90 minut (11/338) i ocena 7,24 (24–26/301). Wprowadzony w drużynie, która kontroluje grę — 61,6% posiadania, mało interwencji bramkarza — więc dostaje dużo spokojnych decyzji na każdą trudną. Cena: 11 żółtych kartek, więcej miał tylko jeden zawodnik ligi.

Młodzi dostają minuty w roli, nie obok niej. Jorrel Hato (rocznik 2006) miał najwięcej minut w Ajaksie — 2592 (49/519) — i 6 (16–23/246) asyst jako lewy obrońca. Rodrigo Mora (rocznik 2007) w Porto: 1179 (227–228/574) minut, odzyski w tercji ataku 1,1 (5–7/253) na 90 minut i xA 3,9 (26/569). Mika Godts w Ajaksie: 2,9 (5/276) udanego dryblingu na 90 minut.

Antoni Kozubal: w wyjściowym składzie 33 razy w sezonie mistrzowskim i 30 w kolejnym.

Listy zawodników nie mierzą wieku ani rozwoju. O talentach wprowadzonych przez Gašparíka dane nic nie mówią.

Listy zawodników nie mają wieku, więc rozwoju młodego zawodnika nie mierzymy. Widać przesunięcie ról: rezerwowi wchodzą do składu na pozycję, nie do nowego układu.

Phil Foden: od 45 (484/515) minut w 2017/18 do 2865 (60/570) w 2023/24 — sześć sezonów stopniowo; w 2023/24 19 (4–6/298) goli. Nico O'Reilly: 527 (380/562) minut w 2024/25, 2648 (92/537) w 2025/26.

Wychowankowie dostają minuty stopniowo: Trent Alexander-Arnold od 165 (454/524) minut w 2016/17 do 3176 (30/515) w 2019/20; Curtis Jones 122 (454/515) → 1178 (295/524); Harvey Elliott 346 (418/537) → 1612 (216/554). W ostatnim sezonie Jarell Quansah 1189 (289/570) i Conor Bradley 761 (364/570) minut.

Studium młodego zawodnika tu nie ma. Z modelu wynika odwrotny wniosek: wymaga zawodników, którzy już umieją to, czego się od nich oczekuje. Dla młodego bramkarza najtrudniejsza kombinacja to wymóg gry nogą przy wielu sytuacjach obronnych (Burnley w Premier League).

Elliott 2023/24: 1,3 odzyskania w tercji ataku na 90 min i 6 asyst, częściej z ławki niż od pierwszej minuty. Bradley i Quansah stali się w tym sezonie regularnymi zawodnikami pierwszej drużyny. Wzorzec: młody zawodnik wchodzi przez zadanie bez piłki, zanim jego jakość z piłką dorówna pierwszej drużynie.

Listy zawodników nie mierzą wieku ani rozwoju. O talentach wprowadzonych przez Misiurę dane nic nie mówią.

Młodzi dostają minuty, ale stopniowo. Marcus Rashford (rocznik 1997): 1701 (208/524) → 1807 (210/515) minut w lidze. Scott McTominay (rocznik 1996): 96 (468–469/524) → 629 (361/515). W Romie Nicola Zalewski (rocznik 2002): 799 (358/608) → 2207 (129/577) minut, a Edoardo Bove (rocznik 2002): 63 (524–525/608) → 988 (321/577) minut i 3,2 (8/334) odbioru na 90 minut.

Listy zawodników nie mierzą wieku ani rozwoju, a obejmują całe sezony — także mecze poprzedników i następców. O talentach wprowadzonych przez Myśliwca dane nic nie mówią.

Listy zawodników nie mierzą wieku ani rozwoju. O talentach wprowadzonych przez Ojrzyńskiego dane nic nie mówią.

Kacper Trelowski: młody bramkarz z wszystkimi minutami w lidze w sezonie 2024/25 (3060 (1–7/535)) i najwięcej czystych kont (17 (1/27)).

Oskar Pietuszewski: od 453 (359/535) do 1075 (252/540) minut. Młody zawodnik dostaje mecze w sezonie z rotacją pucharową.

Filip Luberecki: z rezerwowego w części meczów w pierwszym sezonie do podstawowego bocznego obrońcy w drugim — trzeci w lidze w odbiorach (3,3 (3–4/275)).

Dwóch młodych zawodników do pojedynku jeden na jeden: Azzedine Ounahi — 3,3 (7/307) udanego dryblingu na 90 minut przy 1253 (279/585) minutach, Nuno Tavares — 2,1 (23–26/307) na lewym wahadle. Model daje im pojedynek, nie rozegranie: celne podania Tavaresa 31,1 (171–172/320).

Model daje szansę zawodnikowi, który wygrywa pojedynki i wytrzymuje grę bez piłki; listy zawodników nie mierzą wieku ani rozwoju, więc o talentach w Puszczy dane nic nie mówią.

Listy zawodników nie mierzą wieku ani rozwoju. O talentach wprowadzonych przez Vukovicia dane nic nie mówią.

Xhaka przyszedł w wieku 30 lat po latach krytyki w Arsenalu i dostał jedno zadanie zamiast pięciu: 95,6 celnego podania na 90 min i 2828 minut w sezonie 2023/24. Tylko on decyduje, kiedy zespół gra długo.

Zawodnicy z Manchesteru City. Oleksandr Zinczenko w City: 77,6 (4/295) i 75,0 (6–8/294) celnych podań na 90 minut; w Arsenalu 2022/23 63,6 (12/312) — najwięcej w zespole, ale niżej w lidze. Gabriel Jesus w pierwszym sezonie najwyższe xG w zespole (14,1 (9/458)), potem 6,4 (53–54/460) i 3,0 (111–113/457).

Pascal Groß w Brighton 2023/24, w klubie jeszcze przed De Zerbim: 10 (3–11/283) asyst, 9,2 (4/559) xA i 103 (2/456) stworzonych okazji, przy 76,3 (12/317) celnego podania na 90 minut i 3114 (26/570) minutach. Doświadczony pomocnik jako rozgrywający i główny dostawca jednocześnie — rola w modelu, nie zmiana zawodnika.

Achraf Hakimi przed Enrique: 55,1 (29/320) celnych podań na 90 minut i 5 (66–88/323) stworzonych dużych okazji; u Enrique 71,8 (7/292) i 8 (12–20/299), potem 75,5 (8/283) i 12 (12–17/306). Boczny obrońca podaje jak pomocnik i tworzy okazje jak skrzydłowy.

Anastasios Douvikas — transfer dopasowany do roli, a nie do rankingu: napastnik-ściana z ruchem w polu karnym. 14 goli (więcej strzelił tylko jeden zawodnik ligi) przy 12,1 xG i 2,6 strzału na 90 minut (34–37/318) — model dostarcza mu sytuacje dobre, nie liczne.

Jordan Henderson w Ajaksie: 69,7 (8/296) celnych podań na 90 minut i 4,1 (17/275) celnych długich — jako pomocnik, który rozgrywa obok stoperów. W Liverpoolu miał 62,9 (15/295) (2019/20) i 63,8 (17/304) (2021/22): rola pomocnika, który rozgrywa, nie była dla niego nowa — u Fariolego podawał więcej i był wyżej na liście.

Mikael Ishak — najlepszy strzelec drużyny w obu sezonach (21 (2/265) i 16 (3–4/257) goli).

Patrik Hellebrand — najwyższa ocena meczowa w lidze w obu sezonach (7,57 (1/252), 7,57 (1/267)); w 2025/26 w wyjściowym składzie 33 razy. Był liderem Górnika już przed Gašparíkiem.

Bartosz Nowak i Arkadiusz Jędrych — podstawowi w obu sezonach — mieli w drugim sezonie GKS w Ekstraklasie lepsze liczby niż w pierwszym. Nowak: druga nota meczowa w lidze (7,50 (2/267)).

Riyad Mahrez: w Leicester w 2017/18 12 (10–13/249) goli, w pierwszym sezonie w City 7 (38–47/267) przy 1336 (261/505) minutach — zawodnik z rynku najpierw dzieli minuty.

Diogo Jota z Wolverhamptonu: w pierwszym sezonie 1113 (306–307/524) minut, ale 0,73 (3/212) gola na 90 minut — trzeci wynik w lidze. Zawodnik z rynku najpierw dzieli minuty z podstawową trójką z przodu.

Kane: model nie zmienia napastnika — zmienia liczbę i jakość sytuacji, które do niego docierają. Inaczej niż u Alonso, u którego zawodnikom zmieniano role.

Milner (36 lat) i Firmino (30 lat) w 2021/22: po 1,8 odzyskania w tercji ataku na 90 min. Wniosek: kontrpressing jest umiejętnością poznawczą, nie fizyczną — da się go uczyć także zawodników po trzydziestce.

Marcin Kamiński — w wyjściowym składzie w każdym meczu sezonu po awansie (3004 (4/540) minut).

Weterani dostają rolę i ją wypełniają. Zlatan Ibrahimović (rocznik 1981) w 2016/17: 17 (7/267) goli — najlepszy strzelec drużyny. W Fenerbahçe 2024/25 Dušan Tadić (rocznik 1988): 21 (1/313) stworzonych dużych okazji — najwięcej w lidze — i Edin Džeko (rocznik 1986): 14 (8/272) goli przy xG 15,9 (6/447).

Rafał Gikiewicz — w bramce we wszystkich 23 meczach drugiego okna w Widzewie; siódmy w lidze w czystych kontach w 2024/25 (8 (7/27)).

Michał Nalepa — najwięcej bloków w lidze w obu sezonach i najwięcej meczów w wyjściowym składzie w 2025/26 (30).

Ivi López i Vladyslav Kochergin — podstawa w sezonie mistrzowskim i znów w 2024/25: López 7 (5–12/227) asyst, Kochergin 10 (8–9/275) dużych okazji.

Jesús Imaz: w każdym pełnym sezonie jeden z dwóch najlepszych strzelców drużyny — 12 (4–7/251), 16 (4–5/265), 13 (7/257) goli.

Bartosz Wolski — w 2025/26 czternasta nota meczowa w lidze (7,29 (14/267)).

Alexis Sánchez w Marsylii 2022/23: 14 (13/270) goli przy 12,6 (11/480) xG i 2697 (72/585) minutach. Doświadczony napastnik jako główny strzelec — w modelu, który szybko dostarcza piłkę do przodu.

Roman Jakuba — w wyjściowym składzie 33 razy na 34 w pierwszym sezonie.

Michał Chrapek — w 2024/25 33 mecze w wyjściowym składzie i najwięcej dużych okazji w zespole (9 (10–18/275)).

Hrádecký 2023/24: 15 czystych kont, 76,5% obronionych strzałów, +4,0 goals prevented — przy 2,4 interwencji zespołu na mecz. Parametry bramkarskie trzeba czytać parami: bronił rzadko, bo rzadko musiał; w tym modelu jest przede wszystkim rozgrywającym.

Bramkarz Arsenalu ma mało pracy: najmniej obron bramkarza w lidze w 2023/24 (1,4 (20/20)) i 2025/26 (1,6 (20/20)). David Raya w Brentford: skuteczność obron 74,3 (3/20) i 77,0 (1/19), celne podania na 90 minut 2. z 20 i 6. z 19 wśród bramkarzy ligi. W Arsenalu: skuteczność 65,7 (13/19), 71,7 (6/19), 69,8 (7/20); podania 12. z 19, 10. z 19, 13. z 20. Na tle bramkarzy ligi Raya w Arsenalu niżej w obu zestawieniach niż w Brentford.

Bart Verbruggen (Brighton 2023/24, 1890 (181/570) minut): skuteczność obron 69,9 (5/19), gole uniknięte −2,5 (11/19), odzyskane piłki 9,8 (2/317). Gerónimo Rulli (Marsylia 2024/25, 3060 (1–5/542) minut): skuteczność obron 66,2 (11/18), gole uniknięte +1,6 (9/18), odzyskane piłki 6,8 (19–20/283).

Bramkarz broni, rozgrywają inni. Marc-André ter Stegen (Barcelona): skuteczność obron 78,7 (2/20), celne podania 27,0 (167/306) — drugi wśród bramkarzy LaLigi. Gianluigi Donnarumma: skuteczność obron 75,6 (4/20) przed Enrique, 82,1 (1/18) i gole uniknięte 11,5 (1/18) w pierwszym sezonie, potem 67,1 (10/18) i −3,6 (14/18). Lucas Chevalier: w Lille 72,7 (4–5/18) i 8,0 (4/18), w PSG 71,7 (3/19) i −0,4 (11/19). Celne podania bramkarzy PSG na 90 minut: Donnarumma 23,8 (212/292), Chevalier 20,6 (224/280) — budowanie idzie przez stoperów i pivota.

Jean Butez 2025/26: komplet 3420 minut (tyle samo rozegrało trzech innych zawodników ligi), 19 czystych kont — najwięcej w lidze, skuteczność obron 75,2% (5/20 bramkarzy) i 10,5 odzyskanej piłki na 90 minut — najwięcej w lidze (1/338). Interwencje: 2,3 na 90 minut (16/20).

Remko Pasveer (Ajax, 2160 (94–95/519) minut): skuteczność obron 74,4 (1/18), gole uniknięte +5,4 (2–3/18), czyste konta 11 (1–2/24). Diogo Costa (Porto, 2907 (7/574) minut): skuteczność obron 80,0 (1/16), czyste konta 19 (1/29), gole uniknięte +1,7 (8/16), obrony na 90 minut 1,9 (16/16) — najmniej wśród bramkarzy ligi, przy xG straconym Porto najniższym w lidze (22,4 (18/18)). Celne podania na 90 minut: Pasveer 30,4 (136–137/296), Costa 23,8 (171–172/288) — drugi i trzeci wynik wśród bramkarzy swoich lig, ale ponad dwa i pół raza mniej niż stoperzy, przez których szło budowanie.

Bramkarz za drużyną z piłką broni mało strzałów, ale ważnych: odsetek obronionych strzałów Mrozka w 2024/25 — 78,2 (2/19), drugi w lidze.

Marcel Lubik w 2025/26 — drugi w lidze w czystych kontach (10 (2–4/31)); obron na mecz drużyny najmniej w lidze, więc bramkarz ma mało pracy.

Bramkarz w tym modelu broni mniej strzałów z dystansu — piątka obrońców wybija dośrodkowania. W 2025/26 Rafał Strączek piąty w lidze w czystych kontach (9 (5–7/31)).

Bramkarz wybierany do gry nogami. Claudio Bravo w 2016/17: najniższy odsetek obronionych strzałów w lidze (55,9 (21/21)). Ederson od 2017/18: najwięcej czystych kont w lidze w 2019/20–2021/22, w 2018/19 każda minuta ligowa (3420 (1–12/505)). W 2025/26 Gianluigi Donnarumma: 72,9 (1/20).

Bramkarz był ostatnim brakującym elementem. Simon Mignolet w 2016/17 63,9 (16/21) obronionych strzałów, Loris Karius w 2017/18 68,9 (11–12/21). Alisson Becker w pierwszym sezonie każda minuta ligowa (3420 (1–12/505)) i najwyższy odsetek obronionych strzałów w lidze (77,6 (1/21)).

Bayern 2024/25: 1,5 interwencji bramkarza na mecz (w 2025/26 — 2,0) — bramkarz jest czwartym budującym, a niska statystyka obron wynika z modelu. Burnley w Premier League 2023/24: 4,5 interwencji przy tym samym wymogu gry nogą.

Studium bramkarza tu nie ma. W mapie rozwojowej: gra nogami pod pressingiem i krótkie wyjście; parametry do śledzenia — celne podania i mało wybić. Mapa jest naszą syntezą, nie materiałem klubowym.

Bramkarz za blokiem broni przede wszystkim strzały z daleka: Rafał Leszczyński w 2025/26 — drugi w lidze odsetek obronionych strzałów (76,7 (2/17)).

Bramkarz ma bronić, nie rozgrywać. David de Gea: skuteczność obron 71,8 (7/21) w 2016/17 i 80,4 (1/21) w 2017/18 — najlepsza w lidze. Rui Patrício w Romie: 71,1 (5/19) i gole uniknięte −0,7 (7/19) w 2021/22, potem 67,9 (15/20) i −7,2 (17/20). Dominik Livaković (Fenerbahçe): 66,2 (13/20). Anatolij Trubin (Benfica): 75,3 (5/16) i 3,5 (5–6/16). W celnych podaniach na 90 minut żaden z nich nie był w czołowej dziewiątce bramkarzy ligi: de Gea 10. z 21 i 12. z 21, Patrício 14. z 19 i 18. z 20, Livaković 14. z 20, Trubin 14. z 16 (np. Patrício 2022/23: 15,9 (304–305/339)). Budowanie idzie przez obrońców i defensywnego pomocnika.

Bramkarz w drużynie z piłką broni też poza polem karnym: Henrich Ravas w 2023/24 — pierwszy w lidze w odzyskanych piłkach (10,4 (1/285)) i czwarty w obronach (3,3 (4/16)).

Bramkarz za blokiem broni przede wszystkim strzały z daleka: Jasmin Burić w 2025/26 — najlepszy w lidze odsetek obronionych strzałów (78,1 (1/17)) i piąty w golach, którym zapobiegł (6,0 (5/17)).

Bramkarz za piątką z tyłu broni mało strzałów: odsetek obronionych strzałów Trelowskiego w 2024/25 — 78,5 (1/19), najwyższy w lidze.

Bramkarz gra nogami i zbiera piłki za linią obrony. Zlatan Alomerović w 2023/24: czyste konta 9 (6–9/32). Sławomir Abramowicz od 2024/25: odsetek obronionych strzałów 73,1 (3/19) i 72,3 (6/17).

W 2025/26 Ivan Brkić — druga liczba obron w lidze i pierwsze miejsce w golach, którym zapobiegł (7,6 (1/17)). Bez niego gole stracone byłyby bliżej xG straconego — najwyższego w lidze.

Pau López (Marsylia 2022/23, 2925 (40/585) minut): skuteczność obron 73,0 (6/20), gole uniknięte +0,5 (11/20), czyste konta 10 (7–9/27), odzyskane piłki 7,2 (44–49/320).

Bramkarz drużyny bez piłki broni najwięcej w lidze: Zych w 2023/24 (3,8 (1/16)), Komar w 2024/25 (3,8 (2/19)).

Bramkarz za blokiem, który nie dopuszcza do strzału, broni mało, ale musi bronić pewnie: František Plach w 2024/25 czwarty w lidze w czystych kontach (11 (4/27)).

Madryt: Vinícius przesunięty na prawe skrzydło, Valverde na prawą obronę, Bellingham z zawężonymi instrukcjami — te same zabiegi co w Leverkusen. Zmieniła się jedna zmienna: Grimaldo na zmianie pozycji zyskiwał, Valverde tracił status. Ta sama interwencja, przeciwny efekt w szatni.

Model daje okazje, nie daje gwarancji miejsca. Gabriel Jesus: xG 14,1 (9/458) → 6,4 (53–54/460) → 3,0 (111–113/457). Smith Rowe: 10 (20–25/281) goli w 2021/22, potem 163 (468–469/554) minut.

Mechanizm rozwija rozgrywających, a koszt ponoszą ci, którzy mają odbierać piłkę po stracie: Baleba z największą liczbą fauli na 90 minut w lidze, Balerdi z 7 (14–25/374) żółtymi kartkami. Napastnik dostaje piłkę rzadko: João Pedro 28,2 (186–187/317), Mason Greenwood 33,7 (143–144/283) celnego podania na 90 minut — jego liczby zależą od jakości podań, nie od liczby kontaktów.

Klasyczny napastnik gra mało i strzela poniżej oczekiwań. Gonçalo Ramos — nigdy więcej niż półtora tysiąca minut w sezonie: 1420 (209/524) → 1063 (250/542) → 1309 (207/551) minut; gole przy xG w 2024/25 10 (16–20/256) przy 13,6 (7–8/435), w 2025/26 6 (33–38/265) przy 9,0 (16–17/449). Środek ataku zajął Dembélé jako fałszywa dziewiątka. Udział trzech najlepszych strzelców w golach drużyny spadał: Barcelona 68%, PSG 56% → 49% → 39% — gole rozkładały się na więcej zawodników.

Dokładanie zadania z innego obszaru grozi przeciążeniem — dlatego działa tylko przy jednoznacznych pozostałych rolach. W Como wolną rolę ma jeden zawodnik i nikt poza nim jej nie wykonywał; przy rotacji albo odejściu Paza mechanizm nie ma zastępcy. Rozwój przez odpowiedzialność ma też koszt dyscyplinarny (kartki Ramóna).

Stoper, który w poprzednim klubie żył z przechwytu, u Fariolego przechwytuje mniej: Jan Bednarek w Southampton 3,0 (1–2/283) (2018/19) i 2,5 (3/284) (2021/22) przechwytu na 90 minut, w Porto 1,5 (21–26/269). Część spadku daje samo posiadanie — przy piłce u siebie rywal ma jej mniej do przechwycenia. Zawodnik, który broni głównie wyjściem do piłki, gra w tym modelu inaczej niż wcześniej.

Listy zawodników są dla całych sezonów i obejmują tylko Ekstraklasę. Jeden klub przez dwa sezony — nie wiadomo, ile z rozwoju zawodnika to trener, a ile klub i jego akademia.

Listy zawodników są dla całych sezonów i obejmują tylko Ekstraklasę; w 2024/25 Górnik prowadzili poprzednicy (a Khlan grał w innym klubie). Nie wiadomo, ile z rozwoju zawodnika to trener, a ile klub i wiek.

Listy zawodników są dla całych sezonów i obejmują tylko Ekstraklasę. Jeden klub — nie wiadomo, ile z rozwoju zawodnika to trener, a ile klub i transfery.

Model daje rolę, nie gwarantuje minut. Grealish — najdroższy transfer klubu w 2021 — w czwartym sezonie 715 (354/562) minut. Gabriel Jesus: najwięcej zmarnowanych dużych okazji w lidze w 2019/20 (24 (1/250)), potem mniej minut i odejście.

Model daje zadanie, nie gwarantuje minut. Naby Keïta w 2021/22 — najwięcej odbiorów na 90 minut w lidze (3,5 (1/298)) — rok później 293 (436–437/554) minut. Darwin Núñez: 20 (3–5/266) i 27 (2/283) zmarnowanych dużych okazji w dwóch pierwszych sezonach.

Burnley 2023/24 w Premier League: najlepiej oceniany zawodnik zespołu, Josh Cullen, miał ocenę 7,13 (Brownhill 6,97), 2 czyste konta wobec 21 w Championship rok wcześniej, 21,7 wybicia na mecz (+53%). Ten sam mechanizm — dla zawodnika niegotowego to kilkadziesiąt okazji do błędu tygodniowo, które odbierają pewność siebie.

Salzburg: klub ma własną ścieżkę rozwoju (Liefering, akademia, model Red Bull) i co lato sprzedaje najlepszych. Wspólny język treningowy już istniał, tylko był to inny język — pół roku to za mało, żeby go zmienić. Na pozycji Alexandra-Arnolda nie było zawodnika tej klasy: zasada 5 była realizowana ustawieniem, nie jakością.

Listy zawodników są tylko dla sezonu 2025/26 i jednego klubu, więc zmiany zawodnika z sezonu na sezon nie widać. Dion Gallapeni — najwięcej odbiorów na mecz w lidze (3,6 (1/275)) przy 9 meczach w wyjściowym składzie — pokazuje, że średnie z małej liczby meczów trzeba czytać ostrożnie.

Model daje napastnikowi okazje, ale nie daje skuteczności. Tammy Abraham: 17 (4–5/276) goli przy xG 20,8 (3/492) w 2021/22, 8 (24–28/282) przy 10,8 (9/474) w 2022/23. Lorenzo Pellegrini w 2022/23: 4 (65–85/282) gole przy xG 8,2 (21/474).

Listy zawodników są dla całych sezonów i obejmują tylko Ekstraklasę; każdy z trzech sezonów zawiera mecze sprzed jego przyjścia albo po odejściu. Nie wiadomo, ile z rozwoju zawodnika to trener, a ile klub.

Listy zawodników są dla całych sezonów i obejmują tylko Ekstraklasę; 2024/25 zawiera mecze sprzed jego przyjścia, a dla Korony 2022/23 list nie ma. Nie wiadomo, ile z rozwoju zawodnika to trener, a ile klub.

Listy zawodników są dla całych sezonów. Sezon 2022/23 nie ma list, a 2025/26 łączy okres Papszuna z okresem jego następców w Rakowie i poprzedników w Legii — tych liczb nie da się przypisać jednemu trenerowi.

Klub sprzedaje albo traci zawodników, którzy błyszczą: Bartłomiej Wdowik — w 2023/24 czwarty w lidze w podaniach kończonych strzałem (64 (4–5/423)) — nie grał w Ekstraklasie w 2024/25; wrócił w 2025/26 (54 (9–10/445)). Skrzypczak w 2025/26 w Lechu Poznań (63,4 (3/285)).

Listy zawodników są dla całych sezonów i obejmują tylko Ekstraklasę. Jeden klub przez dwa sezony — nie wiadomo, ile z rozwoju zawodnika to trener, a ile klub.

Rozgrywający z tyłu dostaje mało piłek: Leonardo Balerdi u Tudora 47,1 (54–55/320) celnych podań na 90 minut, u De Zerbiego w tym samym klubie 93,3 (2/283). Koszt agresji ponoszą obrońcy: Balerdi 9 (7–10/393) żółtych kartek, Samuel Gigot 2 (3–10/85) czerwone kartki.

Listy zawodników są dla całych sezonów i obejmują tylko Ekstraklasę. Jeden klub przez dwa sezony — nie wiadomo, ile z rozwoju zawodnika to trener, a ile klub.

Listy zawodników są dla całych sezonów od 2023/24 i obejmują tylko Ekstraklasę; dla Legii i Piasta 2022/23 list nie ma, a Widzew 2025/26 zawiera mecze sprzed jego przyjścia. Nie wiadomo, ile z rozwoju zawodnika to trener, a ile klub.

Każdy z czterech mechanizmów wymaga, żeby zawodnik uznał, że na zmianie zyskuje. Bez tego są tym samym, czym były w Madrycie.

Kupieni zawodnicy od razu dostają minuty. Declan Rice: w West Hamie 37 (49–51/452) podań kończonych strzałem, w Arsenalu 47 (36–38/456), 59 (11–12/460), 63 (4–5/443). Kai Havertz z Chelsea: 7 (34–44/271) → 13 (14/298) goli w pierwszym sezonie. W 2023/24 najwięcej minut w lidze w drużynie: William Saliba, Rice, Ødegaard.

Klub, który chce grać tym modelem, potrzebuje zawodników pod role, nie pod pozycje: stopera-rozgrywającego (w obu klubach stoper na drugim miejscu listy celnych podań), pivota z dużą liczbą podań (Højbjerg) i skrzydłowego do pojedynku jeden na jeden — Kaoru Mitoma 2,4 (10–11/307) i Jonathan Rowe 2,3 (7/269) udanego dryblingu na 90 minut.

Klub, który chce grać tym modelem, kupuje najpierw pivota, który podaje najwięcej w lidze (Vitinha), i stoperów, którzy rozgrywają — Willian Pacho 78,4 (7/283), Lucas Beraldo 89,0 (5/283) celnych podań na 90 minut. Do tego boczni obrońcy, którzy tworzą okazje (Nuno Mendes 11 (18–19/306) dużych okazji w 2024/25), skrzydłowi do pojedynku (Doué, Kvaratskhelia) i napastnik, który schodzi do środka pola.

Kupuje się pod rolę w strukturze, nie pod pozycję w tabeli: skrzydłowy-dostawca (Rodríguez: 9 asyst — więcej miał tylko jeden zawodnik ligi — i 2 gole), napastnik-ściana (Douvikas), obrońca-rozgrywający (Ramón). Pieniądze podnoszą sufit; o kierunku decyduje rola.

Klub, który chce grać tym modelem, kupuje najpierw dwóch stoperów, którzy rozgrywają — Baas, Šutalo, Bednarek, Kiwior byli w pierwszej piątce ligi w celnych podaniach. Do tego pomocnik z długim podaniem (Henderson 4,1 (17/275) celnych długich na 90 minut), skrzydłowy do pojedynku (Godts) i bramkarz, który broni i bierze udział w wyjściu, choć nie zastępuje w nim stoperów.

Klub szuka zawodników do gry z piłką: stoper, który podaje, boczny obrońca z ostatnim podaniem, napastnik do pola karnego. Wyjście krótkie wymaga też bramkarza, który gra nogami.

Drużyna z długim podaniem z adresem szuka defensywnego pomocnika z dobrym podaniem, stoperów, którzy blokują i grają długo, skrzydłowych do pojedynku i napastnika, który kończy w polu karnym.

Do trzech stoperów: środkowy stoper, który podaje długo i wygrywa pole karne; wahadłowi z siłą na dwa kierunki; ofensywny pomocnik z ostatnim podaniem i strzałem.

Klub kupuje zawodników do konkretnej funkcji w ustawieniu: bramkarz grający nogami (Ederson 2017), defensywny pomocnik-rozgrywający (Rodri 2019), napastnik do pola karnego (Haaland 2022), skrzydłowy do pojedynków (Doku 2023). Haaland w pierwszym sezonie: 36 (1/271) goli.

Klub kupował zawodników do konkretnej funkcji: skrzydłowy-strzelec (Salah 2017), boczny obrońca do szerokości (Robertson 2017), stoper do wysokiej linii (van Dijk, styczeń 2018), bramkarz (Alisson 2018), pomocnik przed obroną (Fabinho 2018, Mac Allister i Endo 2023). Salah w pierwszym sezonie: 32 (1/249) goli.

Przy rekrutacji pod ten model nie pyta się, czy zawodnik się nauczy, tylko czy już umie.

• Bramkarz — gra nogami pod pressingiem; celne podania, wybicia (mało).
• Środkowy obrońca — długi diagonal i obrona przestrzeni za plecami; celne długie / 90.
• Boczny obrońca — tworzenie z boku lub z drugiej linii; stworzone okazje, xA.
• Środkowy pomocnik — wyzwalanie pressingu; odbiory w tercji ataku / 90.
• Skrzydłowy / napastnik — pierwszy do piłki po stracie; odbiory w tercji ataku / 90, zmarnowane duże okazje.

Drużyna bez piłki szuka stoperów do gry w powietrzu i do bloku, bramkarza do strzałów z daleka, pomocnika z długim podaniem i napastników, którzy przyjmą długie podanie — w Wiśle zabrakło skutecznego napastnika.

Klub, który chce grać tym modelem, kupuje najpierw defensywnego pomocnika, który podaje (Matić), stoperów do gry w polu karnym (Chris Smalling: 3,9 (16–18/335) wybić na 90 minut w 2022/23) i napastnika do okazji: Youssef En-Nesyri w Fenerbahçe 20 (3/272) goli przy xG 18,0 (3/447). Do tego doświadczeni zawodnicy, którzy znają swoją rolę (Tadić, Džeko).

Drużyna z piłką szuka stopera z podaniem, środkowego pomocnika z długim podaniem, skrzydłowych do dośrodkowania i pomocników, którzy odbierają bez fauli.

Drużyna bez piłki szuka stoperów do gry w powietrzu i do bloku, bramkarza do strzałów z daleka, napastnika, który przyjmie długie podanie, i szybkich skrzydłowych.

Klub szuka zawodników do konkretnej funkcji w ramie: stoper, który podaje długo, wahadłowy na całą linię, ofensywny pomocnik do pressingu. W 2024/25 gole rozłożone na dwóch napastników: 14 (6/265) i 12 (8/265).

Klub kupuje zawodników do konkretnej funkcji w ustawieniu: obrońca do odbioru w środkowej strefie, ofensywny pomocnik do pola karnego, skrzydłowy do pojedynków. Napastnik Afimico Pululu w trzech sezonach: 12 (4–7/251), 10 (9–11/265), 15 (5/257) goli.

Beniaminek do gry krótkiej szuka defensywnego pomocnika, który przyjmuje pod presją, ofensywnego pomocnika z ostatnim podaniem i bramkarza, który broni dużo strzałów.

Klub, który chce grać tym modelem, potrzebuje zawodników pod role: wahadłowego z asystą (Clauss), stopera do pojedynków i przechwytów — Samuel Gigot 8,5 (11/320) akcji obronnych na 90 minut — i zawodnika do dryblingu w środku albo na wahadle. Stoper-rozgrywający nie jest tu warunkiem.

Drużyna grająca długo szuka wysokich stoperów, którzy wygrywają pojedynki w obu polach karnych, napastnika do walki o długie podanie i wykonawcy stałych fragmentów.

Model szuka bramkarza na cały sezon, stoperów do gry w polu karnym, defensywnego pomocnika z dobrym podaniem i groźnego przy stałych fragmentach oraz ofensywnych pomocników, którzy odbierają wysoko.