Akademia Konto

Papszun

Raków Częstochowa, Legia Warszawa

67%zbieżność

PZPN

PZPN

Na 15 pytań o model gry i tydzień treningowy, na które obaj mają odpowiedź, odpowiadają tak samo w 10, inaczej w 5. Zbieżność 67% liczy też, jak daleko są odpowiedzi na skali. WNIOSEK

Ustawienie50%
Atak pozycyjny80%
Przejście do obrony33%
Obrona100%
Przejście do ataku100%
Tydzień treningowy0%
Różnice w podejściu

Gdzie odpowiadają inaczej

5 pytań. Pod każdym — uzasadnienie z modelu gry albo z liczb.

UstawienieJakim ustawieniem grasz najczęściej?
Papszun

Trójką stoperów z wahadłowymi (np. 3-4-3, 3-5-2)

PZPN

Czwórką obrońców (np. 4-3-3, 4-2-3-1, 4-4-2)

Uzasadnienie obu odpowiedzi
Papszun

Struktura i ustawienie — Ustawienie nominalne

Ustawienie wyjściowe ze składów meczowych: trzech środkowych obrońców w każdym kontekście. Raków 2022/23 — 3-4-2-1 w 20 meczach, 3-4-3 w 12; 2024/25 — 20 i 14; jesień 2025 — 3-4-2-1 w 13 z 18, raz czwórka obrońców. Legia wiosną 2026: 3-4-3 w 9 z 16 meczów, 3-5-2 w 4.

POMIAR
PZPN

Struktura i ustawienie — Ustawienie nominalne

System główny 1-4-3-3: czterech obrońców w linii, trzech środkowych pomocników, dwóch skrzydłowych i napastnik. Środek pola w trzech wariantach — z jedną szóstką, z dwiema szóstkami i dziesiątką albo z szóstką i dwiema ósemkami. System alternatywny 1-4-2-3-1, który w obronie przechodzi w 1-4-4-1-1 albo 1-4-5-1. Od 2019 roku młodzieżowe reprezentacje grają też wariantem z trójką środkowych obrońców 1-3-5-2 (w obronie najczęściej 1-5-3-2): szerokość dają wahadłowi, budowanie zaczynają boczni z trójki stoperów. Model traktuje go jako uzupełnienie 1-4-3-3, a system dobiera się do zawodników.

DOKUMENTACJA
Atak pozycyjnyKto daje drużynie szerokość w ataku pozycyjnym?
Papszun

Wahadłowi (gramy trójką stoperów)

PZPN

Skrzydłowy i boczny obrońca razem, na różnych wysokościach

Uzasadnienie obu odpowiedzi
Papszun

Struktura i ustawienie — Kto daje szerokość

Szerokość dają wahadłowi — skrzydłowych w ustawieniu nie ma. Celne dośrodkowania w górnej połowie ligi w każdym kontekście (RAK 22/23 4,5 (9–10/18), RAK 24/25 5,2 (4–5/18), RAK 25/26 jesień 5,8 (2/18), LEG 25/26 wiosna 6,2 (4/18)). W 2024/25 prawy wahadłowy Jean Carlos wyszedł w składzie 32 razy na 34 i był w czołówce ligi w podaniach kończonych strzałem (40 (30–31/442)).

WNIOSEK
PZPN

Struktura i ustawienie — Kto daje szerokość

Boczny obrońca i skrzydłowy razem: w wariancie podstawowym boczni obrońcy przy liniach bocznych, skrzydłowi bliżej środka. Zasada: w zależności od miejsca piłki co najmniej jeden z dwóch po każdej stronie maksymalnie rozszerza pole gry, drugi gra na innej wysokości.

DOKUMENTACJA
Przejście do obronyJaki sposób obrony przyjmujesz, gdy rywal otwiera grę od bramki?
Papszun

Mieszane — część zawodników wychodzi na wskazanych rywali, reszta zamyka strefy

PZPN

Krycie strefowe — przesuwamy się pozycyjnie względem piłki i kierujemy rywala w określone przestrzenie

Uzasadnienie obu odpowiedzi
Papszun

Pressing i przejścia — Przebieg po stracie

  • Rywal wyprowadza od bramkarza → napastnik odcina środkowego stopera, dwaj ofensywni pomocnicy wychodzą na bocznych stoperów.
  • Podanie do bocznego obrońcy rywala → wahadłowy wychodzi wysoko, środkowy pomocnik zamyka podanie do środka.
  • Strata → najbliższy zawodnik naciska piłkę, a gdy rywal się wydostanie, faul taktyczny przed linią środkową.
  • Odbiór → pierwsze podanie do przodu, do ofensywnego pomocnika albo napastnika.
REKONSTRUKCJA
PZPN

Pressing i przejścia — Przebieg po stracie

  • Strata → najbliżsi piłki od razu atakują rywala: najpierw odbiór, potem wybicie, na końcu opóźnienie.
  • Zawodnicy w strefie środkowej odbudowują ustawienie i zamykają podania między pomocnikami; obrońcy i bramkarz, najdalej od piłki, czekają na zamiar długiego podania.
  • Decyzję podejmuje najbliższy piłki: pewny odbioru — atakuje, a reszta idzie za nim; niepewny — cofa się, a pozostali razem z nim.
  • Gdy reszta nie dołączy, pressujący po ustalonym czasie (np. 5 sekund) wracają do bloku. Powrót zawsze w kierunku własnej bramki: najpierw zabezpieczenie środka, potem pozycje.
  • Bez piłki, z bloku średniego: skok do pressingu na sygnał — podanie rywala do bocznego obrońcy, do bramkarza albo w tył, złe przyjęcie, niedokładne podanie, odwrócenie się z piłką.
DOKUMENTACJA
Przejście do obronyIle fauli popełnia twoja drużyna — na tle ligi?
Papszun

Więcej niż większość drużyn

PZPN

Mniej niż większość drużyn

Uzasadnienie obu odpowiedzi
Papszun

Mediana percentyla w swojej lidze: 82 (zakres 76–88, 2 okresy jako pierwszy trener). 0 = najmniej w lidze, 100 = najwięcej; od 67 w górę — „więcej”, do 33 — „mniej”.

POMIAR
PZPN

Pressing i przejścia — Faul w pressingu

Model konsekwentnie wymaga obrony bez faulu: przerwanie akcji faulem albo wybiciem oddaje rywalowi czas na uspokojenie gry i decyzję, kiedy wznowić. Faul taktyczny pojawia się tylko jako zagrożenie dla własnego ataku szybkiego — zawodnik, który odwraca się z piłką, daje rywalowi okazję, by przerwać akcję.

DOKUMENTACJA
Tydzień treningowyNa jakich ćwiczeniach opiera się głównie twój sposób treningu?
Papszun

Małe gry zadaniowe i gry z bramkami

PZPN

Forma bez rywala (ścisła), do tego małe gry i gry z bramkami

Uzasadnienie obu odpowiedzi
Papszun

Struktura jednostki treningowej — Teza w jednym zdaniu

Jednostka łączy ustawienie z trzema stoperami z pracą bez piłki: rondo, wyjście trójką stoperów, pressing trójką z przodu, gra pod rywala, stałe fragmenty. Ustawienie jest to samo w każdym ćwiczeniu — zawodnik uczy się zadań w jednej ramie.

REKONSTRUKCJA
PZPN

Struktura jednostki treningowej — Zasada, która przechodzi przez wszystkie bloki

Każdy środek treningowy ma odniesienie do gry. Ćwiczenie buduje się stopniowo: forma ścisła — żeby pokazać rozwiązania, potem wybór spośród nich, potem gry z przeciwnikiem: gry pozycyjne na utrzymanie piłki, fragmenty gry w strefie boiska i gry 11 na 11 ze strefą obrony. W każdej jednostce, gdy tylko się da, przejścia po stracie i po odbiorze. Intensywnością gry steruje się przede wszystkim czasem gry i przerw, a limit kontaktów to zwykle 2–3.

DOKUMENTACJA
Wspólne

Tak samo w 10 pytaniach

Czy przy piłce zawodnicy zmieniają linie: częściowo — jeden zawodnik zmienia linię, reszta zostaje w ustawieniu wyjściowymIle czasu twoja drużyna ma piłkę — na tle drużyn w twojej lidze: więcej niż większość drużynJaką część twoich podań stanowią długie piłki — na tle ligi: mniejszą niż u większości — wychodzimy krótkoJaką rolę ma bramkarz w wyprowadzeniu piłki: gra krótko, ale nie jest głównym rozgrywającymJak często twoi zawodnicy mają piłkę w polu karnym rywala — na tle ligi: częściej niż w większości drużynCo robi drużyna w pierwszych sekundach po stracie piłki: najbliżsi od razu atakują piłkę w miejscu straty (kontrpressing); gdy rywal wyjdzie spod nacisku — powrót do blokuJak odbierasz piłkę, gdy rywal rozgrywa ją w polu gry: obrona aktywna — pressing na określone pozycje, sektory albo strefy w określonych momentachJak często twoi obrońcy wybijają piłkę spod własnej bramki — na tle ligi: rzadziej niż w większości drużynCo robi drużyna zaraz po odbiorze piłki: od razu gra do przodu — chcemy strzelić, zanim rywal się ustawiJak ćwiczysz atak po odbiorze piłki: w grach pressingu i przejść — atak po odbiorze jest częścią gry (np. gol zaraz po odbiorze punktowany wyżej)
Liczby

Ta sama oś, dwa kolory

Percentyl na tle własnej ligi w każdym sezonie. Papszun u góry, PZPN u dołu każdej osi; liczba obok nazwy to mediana.

Atak pozycyjny

Posiadanie piłki %71 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 53,3% · 6/18 · percentyl 71RAK 24/25 · Ekstraklasa · 52,2% · 6/18 · percentyl 71RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 54,4% · 5/18 · percentyl 76 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 48,4% · 12/18 · percentyl 35 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 53,9% · 4/18 · percentyl 82 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Celne podania na mecz68 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 350,4 · 6/18 · percentyl 71RAK 24/25 · Ekstraklasa · 333,3 · 7/18 · percentyl 65RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 365,0 · 5/18 · percentyl 76 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 301,4 · 11/18 · percentyl 41 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 357,1 · 4/18 · percentyl 82 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Udział długich w celnych podaniach %30 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 7,6% · 14/18 · percentyl 24RAK 24/25 · Ekstraklasa · 6,9% · 12/18 · percentyl 35RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 6,4% · 12/18 · percentyl 35 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 6,9% · 9/18 · percentyl 53 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 6,4% · 13/18 · percentyl 29 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Kontakty w polu karnym rywala suma sezonu82 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 1007 · 2/18 · percentyl 94RAK 24/25 · Ekstraklasa · 828 · 6/18 · percentyl 71RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 906 · 8/18 · percentyl 59 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Duże okazje suma sezonu74 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 87 · 1/18 · percentyl 100RAK 24/25 · Ekstraklasa · 69 · 10–12/18 · percentyl 47RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 88 · 4/18 · percentyl 82 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
xG suma sezonu— · —
RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 55,2 · 3/18 · percentyl 88 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Strzały celne na mecz79 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 4,7 · 5/18 · percentyl 76RAK 24/25 · Ekstraklasa · 4,9 · 4/18 · percentyl 82RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 4,4 · 11/18 · percentyl 41 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 4,2 · 9/18 · percentyl 53 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 4,8 · 4–5/18 · percentyl 82 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Celne dośrodkowania na mecz68 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 4,5 · 9–10/18 · percentyl 53RAK 24/25 · Ekstraklasa · 5,2 · 4–5/18 · percentyl 82RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 5,8 · 2/18 · percentyl 94 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 6,2 · 4/18 · percentyl 82 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 5,8 · 2–3/18 · percentyl 94 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą

Przejście do obrony

Odzyski w tercji ataku na mecz97 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 7,2 · 1/18 · percentyl 100RAK 24/25 · Ekstraklasa · 5,0 · 2/18 · percentyl 94RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 5,1 · 1–2/18 · percentyl 100 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Faule na mecz82 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 14,0 · 3/18 · percentyl 88RAK 24/25 · Ekstraklasa · 12,4 · 5–7/18 · percentyl 76RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 11,8 · 12/18 · percentyl 35 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 14,1 · 2–3/18 · percentyl 94 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 11,2 · 16/18 · percentyl 12 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Żółte kartki suma sezonu53 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 76 · 6–8/18 · percentyl 71RAK 24/25 · Ekstraklasa · 63 · 12–13/18 · percentyl 35RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 57 · 15–16/18 · percentyl 18 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą

Obrona

Gole stracone na mecz0 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 0,7 · 18/18 · percentyl 0RAK 24/25 · Ekstraklasa · 0,7 · 18/18 · percentyl 0RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 1,3 · 12/18 · percentyl 35 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 1,0 · 14–15/18 · percentyl 24 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 1,2 · 10–14/18 · percentyl 47 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
xG stracone suma sezonu— · —
RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 43,3 · 13/18 · percentyl 29 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Czyste konta suma sezonu100 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 17 · 1/18 · percentyl 100RAK 24/25 · Ekstraklasa · 17 · 1/18 · percentyl 100RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 10 · 4–8/18 · percentyl 82 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Przechwyty na mecz76 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 10,9 · 6/18 · percentyl 71RAK 24/25 · Ekstraklasa · 9,3 · 4–5/18 · percentyl 82RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 7,4 · 10–11/18 · percentyl 47 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 9,8 · 1/18 · percentyl 100 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 7,4 · 12–13/18 · percentyl 35 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Odbiory na mecz15 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 13,7 · 16–17/18 · percentyl 12RAK 24/25 · Ekstraklasa · 13,6 · 15/18 · percentyl 18RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 13,2 · 15/18 · percentyl 18 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 14,8 · 8/18 · percentyl 59 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 13,1 · 14–15/18 · percentyl 24 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Wybicia na mecz3 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 12,4 · 18/18 · percentyl 0RAK 24/25 · Ekstraklasa · 19,5 · 17/18 · percentyl 6RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 25,1 · 14/18 · percentyl 24 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 23,3 · 17/18 · percentyl 6 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 27,0 · 14/18 · percentyl 24 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Interwencje bramkarza na mecz6 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 1,9 · 18/18 · percentyl 0RAK 24/25 · Ekstraklasa · 2,5 · 16–17/18 · percentyl 12RAK 25/26 jesień · Ekstraklasa · 2,1 · 17/18 · percentyl 6 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąLEG 25/26 wiosna · Ekstraklasa · 2,2 · 16/18 · percentyl 12 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener — poza medianąRAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 2,7 · 11–12/18 · percentyl 41 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą

Stałe fragmenty gry

Rzuty rożne suma sezonu80 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 198 · 2/18 · percentyl 94RAK 24/25 · Ekstraklasa · 175 · 7–8/18 · percentyl 65RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 142 · 15/18 · percentyl 18 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Gole ze stałych fragmentów suma sezonu74 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 17 · 1/18 · percentyl 100RAK 24/25 · Ekstraklasa · 10 · 10–13/18 · percentyl 47RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 14 · 5–6/18 · percentyl 76 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Udział SFG w golach zespołu %56 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 27,0% · 3/18 · percentyl 88RAK 24/25 · Ekstraklasa · 19,6% · 14/18 · percentyl 24RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 27,5% · 7/18 · percentyl 65 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Gole ze SFG na 100 rzutów rożnych na 100 rożnych68 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 8,6 · 2/18 · percentyl 94RAK 24/25 · Ekstraklasa · 5,7 · 11/18 · percentyl 41RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 9,9 · 5/18 · percentyl 76 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą
Gole stracone ze stałych fragmentów suma sezonu30 · —
RAK 22/23 · Ekstraklasa · 7 · 10–12/18 · percentyl 47RAK 24/25 · Ekstraklasa · 6 · 16–18/18 · percentyl 12RAK 25/26 cały sezon · Ekstraklasa · 8 · 17/18 · percentyl 6 · POMIAR CZĄSTKOWY, pierwszy trener (do XII 2025) — poza medianą

sezon pierwszego treneraokno, próba cząstkowa albo okres asystentamediana0 = najmniej w lidze · 100 = najwięcej

Model gry

Fazy obok siebie

Atak pozycyjny

— Z piłką: budowanie, progresja, wykończenie

Marek Papszun

1. etap — budowanie

Wyjście trzema stoperami, bez dogmatu krótkiej gry. Udział długich w celnych podaniach w środku ligi albo niżej, wybicia prawie najmniej w lidze w każdym kontekście — drużyna rzadko musi wybijać, bo rzadko broni się we własnym polu karnym.

WNIOSEK

Struktura z piłką

Ustawienie wyjściowe ze składów meczowych: trzech środkowych obrońców w każdym kontekście. Raków 2022/23 — 3-4-2-1 w 20 meczach, 3-4-3 w 12; 2024/25 — 20 i 14; jesień 2025 — 3-4-2-1 w 13 z 18, raz czwórka obrońców. Legia wiosną 2026: 3-4-3 w 9 z 16 meczów, 3-5-2 w 4.

POMIAR

2. etap — progresja

Do pola karnego przez boki i przez dwóch ofensywnych pomocników. Celne dośrodkowania w górnej połowie ligi w każdym kontekście (RAK 22/23 4,5 (9–10/18), RAK 24/25 5,2 (4–5/18), RAK 25/26 jesień 5,8 (2/18), LEG 25/26 wiosna 6,2 (4/18)); kontakty w polu karnym rywala w czołowej szóstce w obu pełnych sezonach (RAK 22/23 1007 (2/18), RAK 24/25 828 (6/18)). Duże okazje: najwięcej w lidze w sezonie mistrzowskim (87 (1/18)), w 2024/25 środek ligi (69 (10–12/18)).

WNIOSEK

3. etap — wykończenie

Dwa różne sezony. W 2022/23 najwięcej goli w lidze (1,9 (1/18) na mecz) z najwięcej dużych okazji; w 2024/25 mniej okazji, ale odsetek zmarnowanych dużych okazji trzeci najniższy w lidze (52,2% (16/18)). Dużo goli po stałych fragmentach w sezonie mistrzowskim (17 (1/18), najwięcej w lidze).

WNIOSEK

Narodowy model PZPN

1. etap — budowanie

Otwarcie krótko od bramkarza do środkowego obrońcy, potem budowanie przez trzech środkowych pomocników w trzech liniach z podaniem zwrotnym jako kanonem. Długie podanie to przygotowany wariant przeciw wysokiemu pressingowi albo zwartej obronie średniej, nie podstawa.

WNIOSEK

Struktura z piłką

System główny 1-4-3-3: czterech obrońców w linii, trzech środkowych pomocników, dwóch skrzydłowych i napastnik. Środek pola w trzech wariantach — z jedną szóstką, z dwiema szóstkami i dziesiątką albo z szóstką i dwiema ósemkami. System alternatywny 1-4-2-3-1, który w obronie przechodzi w 1-4-4-1-1 albo 1-4-5-1. Od 2019 roku młodzieżowe reprezentacje grają też wariantem z trójką środkowych obrońców 1-3-5-2 (w obronie najczęściej 1-5-3-2): szerokość dają wahadłowi, budowanie zaczynają boczni z trójki stoperów. Model traktuje go jako uzupełnienie 1-4-3-3, a system dobiera się do zawodników.

DOKUMENTACJA

2. etap — progresja

Piłka ma trafić do jednej z czterech przestrzeni docelowych: w pole karne, w boczny sektor obok pola karnego, w boczny sektor przed polem karnym albo w środek przed polem karnym. Droga — środkiem, bokiem, przez zmianę sektora albo atakiem bezpośrednim.

DOKUMENTACJA

3. etap — wykończenie

Jak najszybciej do strzału, z pola karnego jako głównego miejsca zakończenia. W ostatniej tercji model dopuszcza improwizację i szuka gry 1 na 1; strzał z dystansu jest możliwy, ale z pola karnego pada zdecydowanie więcej bramek.

DOKUMENTACJA

Przejście do obrony

— Po stracie: kontrpressing, pressing, zabezpieczenie

Marek Papszun

Pressing i kontrpressing

Pressing wysoki i stały. Odzyski w tercji ataku: najwięcej w lidze w 2022/23 (7,2 (1/18)), drugie miejsce w 2024/25 (5,0 (2/18)). Gdy pressing nie wystarcza, drużyna przerywa akcję faulem — faule w czołówce ligi w trzech z czterech kontekstów.

WNIOSEK

Struktura przy stracie

Po stracie odbiór wysoko i przerwanie akcji faulem. Odzyski w tercji ataku w czołowej dwójce ligi w obu pełnych sezonach (RAK 22/23 7,2 (1/18), RAK 24/25 5,0 (2/18)); faule w czołówce ligi w trzech z czterech kontekstów (RAK 22/23 14,0 (3/18), RAK 24/25 12,4 (5–7/18), RAK 25/26 jesień 11,8 (12/18), LEG 25/26 wiosna 14,1 (2–3/18)).

WNIOSEK

Narodowy model PZPN

Pressing i kontrpressing

Po stracie najpierw natychmiastowy atak na rywala z piłką, po odbiorze najpierw atak szybki. Obie fazy przejściowe model uznaje za kluczowe i planuje je, zanim piłka zmieni właściciela: atakując, myśli się o obronie, broniąc — o ataku.

DOKUMENTACJA

Struktura przy stracie

Atakujemy z myślą o obronie: proporcja około 5 do 5 — pięciu zawodników w akcji, reszta asekuruje albo nie bierze w niej udziału (w zależności od sytuacji 4 do 6 albo 6 do 4). Po stracie najbliżsi atakują przeciwnika z piłką, środek odbudowuje ustawienie, obrońcy i bramkarz pilnują długiego podania.

DOKUMENTACJA

Obrona

— Bez piłki: blok, linia, pole karne

Marek Papszun

Obrona zorganizowana

Obrona jest rdzeniem modelu. W obu pełnych sezonach najmniej goli straconych w lidze (RAK 22/23 0,70 (18/18), RAK 24/25 0,70 (18/18) na mecz) i najwięcej czystych kont (RAK 22/23 17 (1/18), RAK 24/25 17 (1/18)). W oknach 2025/26 gole stracone w lepszej połowie ligi — także w Legii, od pierwszych tygodni pracy.

WNIOSEK

Narodowy model PZPN

Obrona zorganizowana

Obrona aktywna, nigdy pasywna: celem jest odbiór piłki, nie wybicie, a broni cały zespół od napastnika po bramkarza. Punktem wyjścia jest obrona średnia w strefie 15 metrów po obu stronach linii środkowej; obronę wysoką i niską model traktuje jako odmiany na określone sytuacje.

DOKUMENTACJA

Przejście do ataku

— Po odbiorze: co dzieje się z piłką

Marek Papszun

Po odbiorze

Odebrać piłkę na połowie rywala i zaatakować, zanim obrona się ustawi. Za pressingiem stoi piątka z tyłu — ryzyko kontry jest mniejsze niż przy czwórce.

WNIOSEK

Narodowy model PZPN

Po odbiorze

Po odbiorze celem jest bramka — w deficycie czasu, ale przy komforcie przestrzeni. Pierwsze podanie ma być dokładne i najlepiej do przodu: w kolejności preferencji do dziewiątki, potem do dziesiątki i dalej; partnerzy dalej od piłki od razu rozszerzają pole gry. Atak szybki najkrótszą drogą do bramki albo najpierw środkiem, z wyborem boku później. Gdy atak szybki jest niemożliwy — atak pozycyjny. Piłki nie wolno stracić w sektorze, w którym się ją odebrało.

DOKUMENTACJA

Stałe fragmenty gry

— Rożne, wolne, obrona stałych fragmentów

Marek Papszun

Stałe fragmenty

Stałe fragmenty jako osobna droga do bramki. W sezonie mistrzowskim najwięcej goli ze stałych fragmentów w lidze (17 (1/18)), drugie miejsce w golach na 100 rzutów rożnych (8,6 (2/18)) i ponad jedna czwarta goli drużyny (27,0% (3/18)). W 2024/25 mniej goli ze stałych fragmentów (10 (10–13/18)), ale mało straconych (6 (16–18/18)).

WNIOSEK

Narodowy model PZPN

Stałe fragmenty

Stałe fragmenty jako wizytówka zespołu: szeroki wachlarz wariantów w ataku, w obronie najpierw wybronić, a każdy stały fragment planowany razem z przejściem — w ataku na wypadek straty, w obronie na wypadek odbioru.

DOKUMENTACJA