Na 16 pytań o model gry i tydzień treningowy, na które obaj mają odpowiedź, odpowiadają tak samo w 5, inaczej w 11. Zbieżność 53% liczy też, jak daleko są odpowiedzi na skali. WNIOSEK
Gdzie odpowiadają inaczej
11 pytań. Pod każdym — uzasadnienie z modelu gry albo z liczb.
Mniej więcej tyle co rywale
Więcej niż większość drużyn
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Mediana percentyla w swojej lidze: 50 (zakres 41–59, 2 okresy jako pierwszy trener). 0 = najmniej w lidze, 100 = najwięcej; od 67 w górę — „więcej”, do 33 — „mniej”.
Budowanie — wyjście spod pressingu — Zasada, którą trener formułuje
Praca według zasad, nie według schematów; podanie zwrotne jako kanon. Liczą się jakość, tempo, kierunek i moment podania oraz przyjęcia. W strefie niskiej dokładność i odpowiedzialność, bez pojedynków; w średniej kreatywność; w wysokiej szybkość działania.
Przeciętną
Mniejszą niż u większości — wychodzimy krótko
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Mediana percentyla w swojej lidze: 38 (zakres 35–41, 2 okresy jako pierwszy trener). 0 = najmniej w lidze, 100 = najwięcej; od 67 w górę — „więcej”, do 33 — „mniej”.
Budowanie — wyjście spod pressingu — Rola długiego podania
Wariant na dwie sytuacje: rywal broni wysoko (przestrzeń za jego linią obrony) albo stoi zwarcie w obronie średniej. Grają je głównie środkowi obrońcy, nogą wiodącą, w sektor docelowy albo do zawodnika docelowego; wokół niego ustawienie do zbiórki drugiej piłki, a po jej zdobyciu szybkie przeniesienie gry za linię obrony albo do sąsiedniego sektora. Bez wysokiego napastnika — długie na wolne pole do szybkich.
Pierwsze podania mają stoperzy i pomocnicy, bramkarz rzadko
Gra krótko, ale nie jest głównym rozgrywającym
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Budowanie — wyjście spod pressingu — Struktura w posiadaniu
Bramkarz zagrywa krótko do stopera albo długo na bok — pierwsze podania mają stoperzy i defensywny pomocnik. Dwaj stoperzy szeroko, przed nimi dwaj defensywni pomocnicy w 4-2-3-1. Jeden schodzi po piłkę, drugi zostaje wyżej. Boczni obrońcy podchodzą wysoko dopiero, gdy piłka minie pierwszą linię rywala.
Budowanie — wyjście spod pressingu — Skąd przewaga w pierwszej linii
Stoperzy z bramkarzem grają zwykle przeciw jednemu albo dwóm napastnikom rywala — przewaga liczebna w strefie niskiej. Bramkarz gra z zespołem: pokazuje się do gry i bierze udział w budowaniu, a podanie do niego idzie zawsze poza światło bramki. Gdy pressing jest mocny, stoperzy obniżają ustawienie.
Boczni obrońcy
Skrzydłowy i boczny obrońca razem, na różnych wysokościach
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Struktura i ustawienie — Kto daje szerokość
Szerokość daje boczny obrońca, a skrzydłowi schodzą do środka. W Piaście 2023/24 najwięcej podań kluczowych w zespole miał prawy obrońca Arkadiusz Pyrka (58 (6/423)) — w wyjściowym składzie w 32 meczach. Celne dośrodkowania: PIA 22/23 okno 4,5 (7/18), PIA 23/24 5,0 (6/18), PIA 24/25 4,5 (11–12/18), WID 25/26 okno 5,0 (12/18).
Struktura i ustawienie — Kto daje szerokość
Boczny obrońca i skrzydłowy razem: w wariancie podstawowym boczni obrońcy przy liniach bocznych, skrzydłowi bliżej środka. Zasada: w zależności od miejsca piłki co najmniej jeden z dwóch po każdej stronie maksymalnie rozszerza pole gry, drugi gra na innej wysokości.
Przeciętnie
Częściej niż w większości drużyn
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Mediana percentyla w swojej lidze: 50 (zakres 24–76, 2 okresy jako pierwszy trener). 0 = najmniej w lidze, 100 = najwięcej; od 67 w górę — „więcej”, do 33 — „mniej”.
Pole karne i wykończenie — Teza w jednym zdaniu
Jak najszybciej do strzału, z pola karnego jako głównego miejsca zakończenia. W ostatniej tercji model dopuszcza improwizację i szuka gry 1 na 1; strzał z dystansu jest możliwy, ale z pola karnego pada zdecydowanie więcej bramek.
Od razu wracamy do bloku, bez pościgu za piłką
Najbliżsi od razu atakują piłkę w miejscu straty (kontrpressing); gdy rywal wyjdzie spod nacisku — powrót do bloku
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Pressing i przejścia — Przebieg po stracie
- Strata → najbliższy zawodnik opóźnia, reszta wraca do bloku.
- Rywal rozgrywa przed blokiem → napastnik zamyka podanie do środka, ofensywni pomocnicy kryją defensywnych pomocników rywala.
- Podanie rywala do boku albo złe przyjęcie → skrzydłowy i boczny obrońca podchodzą, defensywny pomocnik zamyka podanie do środka.
- Odbiór → do ofensywnego pomocnika w półprzestrzeni albo od razu do napastnika.
Pressing i przejścia — Przebieg po stracie
- Strata → najbliżsi piłki od razu atakują rywala: najpierw odbiór, potem wybicie, na końcu opóźnienie.
- Zawodnicy w strefie środkowej odbudowują ustawienie i zamykają podania między pomocnikami; obrońcy i bramkarz, najdalej od piłki, czekają na zamiar długiego podania.
- Decyzję podejmuje najbliższy piłki: pewny odbioru — atakuje, a reszta idzie za nim; niepewny — cofa się, a pozostali razem z nim.
- Gdy reszta nie dołączy, pressujący po ustalonym czasie (np. 5 sekund) wracają do bloku. Powrót zawsze w kierunku własnej bramki: najpierw zabezpieczenie środka, potem pozycje.
- Bez piłki, z bloku średniego: skok do pressingu na sygnał — podanie rywala do bocznego obrońcy, do bramkarza albo w tył, złe przyjęcie, niedokładne podanie, odwrócenie się z piłką.
Mieszane — część zawodników wychodzi na wskazanych rywali, reszta zamyka strefy
Krycie strefowe — przesuwamy się pozycyjnie względem piłki i kierujemy rywala w określone przestrzenie
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Pressing i przejścia — Przebieg po stracie
- Strata → najbliższy zawodnik opóźnia, reszta wraca do bloku.
- Rywal rozgrywa przed blokiem → napastnik zamyka podanie do środka, ofensywni pomocnicy kryją defensywnych pomocników rywala.
- Podanie rywala do boku albo złe przyjęcie → skrzydłowy i boczny obrońca podchodzą, defensywny pomocnik zamyka podanie do środka.
- Odbiór → do ofensywnego pomocnika w półprzestrzeni albo od razu do napastnika.
Pressing i przejścia — Przebieg po stracie
- Strata → najbliżsi piłki od razu atakują rywala: najpierw odbiór, potem wybicie, na końcu opóźnienie.
- Zawodnicy w strefie środkowej odbudowują ustawienie i zamykają podania między pomocnikami; obrońcy i bramkarz, najdalej od piłki, czekają na zamiar długiego podania.
- Decyzję podejmuje najbliższy piłki: pewny odbioru — atakuje, a reszta idzie za nim; niepewny — cofa się, a pozostali razem z nim.
- Gdy reszta nie dołączy, pressujący po ustalonym czasie (np. 5 sekund) wracają do bloku. Powrót zawsze w kierunku własnej bramki: najpierw zabezpieczenie środka, potem pozycje.
- Bez piłki, z bloku średniego: skok do pressingu na sygnał — podanie rywala do bocznego obrońcy, do bramkarza albo w tył, złe przyjęcie, niedokładne podanie, odwrócenie się z piłką.
Przeciętnie
Mniej niż większość drużyn
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Mediana percentyla w swojej lidze: 56 (zakres 35–76, 2 okresy jako pierwszy trener). 0 = najmniej w lidze, 100 = najwięcej; od 67 w górę — „więcej”, do 33 — „mniej”.
Pressing i przejścia — Faul w pressingu
Model konsekwentnie wymaga obrony bez faulu: przerwanie akcji faulem albo wybiciem oddaje rywalowi czas na uspokojenie gry i decyzję, kiedy wznowić. Faul taktyczny pojawia się tylko jako zagrożenie dla własnego ataku szybkiego — zawodnik, który odwraca się z piłką, daje rywalowi okazję, by przerwać akcję.
Przeciętnie
Rzadziej niż w większości drużyn
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Mediana percentyla w swojej lidze: 35 (zakres 29–41, 2 okresy jako pierwszy trener). 0 = najmniej w lidze, 100 = najwięcej; od 67 w górę — „więcej”, do 33 — „mniej”.
Faza obronna — Teza w jednym zdaniu
Obrona aktywna, nigdy pasywna: celem jest odbiór piłki, nie wybicie, a broni cały zespół od napastnika po bramkarza. Punktem wyjścia jest obrona średnia w strefie 15 metrów po obu stronach linii środkowej; obronę wysoką i niską model traktuje jako odmiany na określone sytuacje.
Zależy od sytuacji: gdy rywal zostawił przestrzeń albo odbiór był wysoko — atak; inaczej spokojne posiadanie
Od razu gra do przodu — chcemy strzelić, zanim rywal się ustawi
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Pressing i przejścia — Po co odzysk — co dzieje się z piłką po odbiorze
Odebrać piłkę, gdy rywal zagra do boku albo źle przyjmie — wtedy cała linia podchodzi. Bez sygnału blok czeka. Po odbiorze wysoko — od razu strzał; po odbiorze w bloku — piłka do defensywnego pomocnika i spokojne wyjście.
Pressing i przejścia — Po co odzysk — co dzieje się z piłką po odbiorze
Po odbiorze celem jest bramka — w deficycie czasu, ale przy komforcie przestrzeni. Pierwsze podanie ma być dokładne i najlepiej do przodu: w kolejności preferencji do dziewiątki, potem do dziesiątki i dalej; partnerzy dalej od piłki od razu rozszerzają pole gry. Atak szybki najkrótszą drogą do bramki albo najpierw środkiem, z wyborem boku później. Gdy atak szybki jest niemożliwy — atak pozycyjny. Piłki nie wolno stracić w sektorze, w którym się ją odebrało.
Małe gry zadaniowe i gry z bramkami
Forma bez rywala (ścisła), do tego małe gry i gry z bramkami
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Struktura jednostki treningowej — Teza w jednym zdaniu
Jednostka wokół obrony i stałego fragmentu: rondo, wyjście przez defensywnego pomocnika, średni blok, gra pod rywala, rzuty rożne. Z piłką — bez ryzyka w środku pola, atak bokiem.
Struktura jednostki treningowej — Zasada, która przechodzi przez wszystkie bloki
Każdy środek treningowy ma odniesienie do gry. Ćwiczenie buduje się stopniowo: forma ścisła — żeby pokazać rozwiązania, potem wybór spośród nich, potem gry z przeciwnikiem: gry pozycyjne na utrzymanie piłki, fragmenty gry w strefie boiska i gry 11 na 11 ze strefą obrony. W każdej jednostce, gdy tylko się da, przejścia po stracie i po odbiorze. Intensywnością gry steruje się przede wszystkim czasem gry i przerw, a limit kontaktów to zwykle 2–3.
Tak samo w 5 pytaniach
Ta sama oś, dwa kolory
Percentyl na tle własnej ligi w każdym sezonie. Vuković u góry, PZPN u dołu każdej osi; liczba obok nazwy to mediana.
Atak pozycyjny
Przejście do obrony
Obrona
Stałe fragmenty gry
sezon pierwszego treneraokno, próba cząstkowa albo okres asystentamediana0 = najmniej w lidze · 100 = najwięcej
Fazy obok siebie
Atak pozycyjny
— Z piłką: budowanie, progresja, wykończenie
Aleksandar Vuković
1. etap — budowanie
Budowanie bez ryzyka, ale bez wybijania na ślepo. Piłka idzie przez defensywnego pomocnika, który gra krótko albo długo na stronę; drużyna nie trzyma piłki dla samego posiadania.
Struktura z piłką
Ustawienie wyjściowe ze składów: 4-2-3-1 w Legii (14 z 18 meczów), w Piaście 2022/23 (18 z 20), 2023/24 (32 z 34) i 2024/25 (26 z 34, 4-4-2 w 4). W Widzewie inaczej: 4-3-3 w 5 z 11 meczów, 4-1-4-1 w 3, trójka obrońców w pozostałych 3.
2. etap — progresja
Do przodu bokiem i przez ofensywnych pomocników, bez długiego utrzymania piłki. W pierwszym pełnym sezonie Piasta dużo wejść w pole karne (767 (5/18) kontaktów) i odzyski w tercji ataku 4,9 (2/18) — drugie w lidze. W drugim sezonie kontakty w polu karnym spadły do 753 (14/18).
3. etap — wykończenie
Gole z gry to najsłabsza część modelu. W pełnych sezonach Piasta gole strzelone PIA 23/24 1,10 (15–16/18), PIA 24/25 1,10 (12–17/18) — w dolnej połowie ligi — i drugi w lidze udział goli ze stałych fragmentów (PIA 23/24 31,6% (2/18), PIA 24/25 37,8% (2/18)). Więcej goli tylko w Legii (1,72 (5/18)).
Narodowy model PZPN
1. etap — budowanie
Otwarcie krótko od bramkarza do środkowego obrońcy, potem budowanie przez trzech środkowych pomocników w trzech liniach z podaniem zwrotnym jako kanonem. Długie podanie to przygotowany wariant przeciw wysokiemu pressingowi albo zwartej obronie średniej, nie podstawa.
Struktura z piłką
System główny 1-4-3-3: czterech obrońców w linii, trzech środkowych pomocników, dwóch skrzydłowych i napastnik. Środek pola w trzech wariantach — z jedną szóstką, z dwiema szóstkami i dziesiątką albo z szóstką i dwiema ósemkami. System alternatywny 1-4-2-3-1, który w obronie przechodzi w 1-4-4-1-1 albo 1-4-5-1. Od 2019 roku młodzieżowe reprezentacje grają też wariantem z trójką środkowych obrońców 1-3-5-2 (w obronie najczęściej 1-5-3-2): szerokość dają wahadłowi, budowanie zaczynają boczni z trójki stoperów. Model traktuje go jako uzupełnienie 1-4-3-3, a system dobiera się do zawodników.
2. etap — progresja
Piłka ma trafić do jednej z czterech przestrzeni docelowych: w pole karne, w boczny sektor obok pola karnego, w boczny sektor przed polem karnym albo w środek przed polem karnym. Droga — środkiem, bokiem, przez zmianę sektora albo atakiem bezpośrednim.
3. etap — wykończenie
Jak najszybciej do strzału, z pola karnego jako głównego miejsca zakończenia. W ostatniej tercji model dopuszcza improwizację i szuka gry 1 na 1; strzał z dystansu jest możliwy, ale z pola karnego pada zdecydowanie więcej bramek.
Przejście do obrony
— Po stracie: kontrpressing, pressing, zabezpieczenie
Aleksandar Vuković
Pressing i kontrpressing
Pressing na sygnał, nie stały. W Piaście mało odbiorów i przechwytów (PIA 23/24 13,1 (15/18), PIA 24/25 13,1 (18/18); PIA 23/24 7,9 (17/18), PIA 24/25 7,9 (16/18)), ale w pierwszym pełnym sezonie odzyski w tercji ataku 4,9 (2/18) — drugie w lidze. W Widzewie odbiór agresywniejszy: odbiory 17,1 (2/18), faule 16,4 (1/18) — najwięcej w lidze.
Struktura przy stracie
W Piaście po stracie drużyna wraca do bloku: przechwyty PIA 23/24 7,9 (17/18), PIA 24/25 7,9 (16/18) — w dolnej trójce ligi, odbiory PIA 23/24 13,1 (15/18), PIA 24/25 13,1 (18/18). W Widzewie odbiór agresywniejszy: przechwyty 8,6 (3/18), odbiory 17,1 (2/18), faule 16,4 (1/18) — najwięcej w lidze.
Narodowy model PZPN
Pressing i kontrpressing
Po stracie najpierw natychmiastowy atak na rywala z piłką, po odbiorze najpierw atak szybki. Obie fazy przejściowe model uznaje za kluczowe i planuje je, zanim piłka zmieni właściciela: atakując, myśli się o obronie, broniąc — o ataku.
Struktura przy stracie
Atakujemy z myślą o obronie: proporcja około 5 do 5 — pięciu zawodników w akcji, reszta asekuruje albo nie bierze w niej udziału (w zależności od sytuacji 4 do 6 albo 6 do 4). Po stracie najbliżsi atakują przeciwnika z piłką, środek odbudowuje ustawienie, obrońcy i bramkarz pilnują długiego podania.
Obrona
— Bez piłki: blok, linia, pole karne
Aleksandar Vuković
Obrona zorganizowana
Obrona średnim blokiem, który nie dopuszcza do strzału. W Piaście 2022/23 najmniej straconych goli w lidze (0,65 (18/18) na mecz), w 2023/24 najwięcej czystych kont (14 (1/18)), w Widzewie gole stracone 0,73 (16–17/18) na mecz. Bramkarz bronił mało: PIA 22/23 okno 1,8 (18/18), PIA 23/24 2,1 (17/18), PIA 24/25 2,5 (16–17/18), WID 25/26 okno 2,0 (17–18/18).
Narodowy model PZPN
Obrona zorganizowana
Obrona aktywna, nigdy pasywna: celem jest odbiór piłki, nie wybicie, a broni cały zespół od napastnika po bramkarza. Punktem wyjścia jest obrona średnia w strefie 15 metrów po obu stronach linii środkowej; obronę wysoką i niską model traktuje jako odmiany na określone sytuacje.
Przejście do ataku
— Po odbiorze: co dzieje się z piłką
Aleksandar Vuković
Po odbiorze
Odebrać piłkę, gdy rywal zagra do boku albo źle przyjmie — wtedy cała linia podchodzi. Bez sygnału blok czeka. Po odbiorze wysoko — od razu strzał; po odbiorze w bloku — piłka do defensywnego pomocnika i spokojne wyjście.
Narodowy model PZPN
Po odbiorze
Po odbiorze celem jest bramka — w deficycie czasu, ale przy komforcie przestrzeni. Pierwsze podanie ma być dokładne i najlepiej do przodu: w kolejności preferencji do dziewiątki, potem do dziesiątki i dalej; partnerzy dalej od piłki od razu rozszerzają pole gry. Atak szybki najkrótszą drogą do bramki albo najpierw środkiem, z wyborem boku później. Gdy atak szybki jest niemożliwy — atak pozycyjny. Piłki nie wolno stracić w sektorze, w którym się ją odebrało.
Stałe fragmenty gry
— Rożne, wolne, obrona stałych fragmentów
Aleksandar Vuković
Stałe fragmenty
Stały fragment to główne źródło goli poza obroną. W obu pełnych sezonach Piasta drugi w lidze udział goli ze stałych fragmentów (PIA 23/24 31,6% (2/18), PIA 24/25 37,8% (2/18)); gole ze stałych fragmentów PIA 23/24 12 (3–4/18), PIA 24/25 14 (3–4/18) — w czołówce ligi, przy liczbie rzutów rożnych w środku (PIA 23/24 178 (9/18), PIA 24/25 160 (13/18)).
Narodowy model PZPN
Stałe fragmenty
Stałe fragmenty jako wizytówka zespołu: szeroki wachlarz wariantów w ataku, w obronie najpierw wybronić, a każdy stały fragment planowany razem z przejściem — w ataku na wypadek straty, w obronie na wypadek odbioru.