Na 15 pytań o model gry i tydzień treningowy, na które obaj mają odpowiedź, odpowiadają tak samo w 10, inaczej w 5. Zbieżność 72% liczy też, jak daleko są odpowiedzi na skali. WNIOSEK
Arteta jest w grupie Europa, PZPN — w grupie Polska. Odpowiedzi oparte na liczbach to miejsce na tle własnej ligi, a ligi różnią się poziomem: ta sama odpowiedź nie znaczy tej samej wartości. WNIOSEK
Gdzie odpowiadają inaczej
5 pytań. Pod każdym — uzasadnienie z modelu gry albo z liczb.
Tak — powstaje inny układ (np. 3-2-5 albo 2-3-5): boczny obrońca wchodzi do środka albo pomocnik schodzi do obrońców
Częściowo — jeden zawodnik zmienia linię, reszta zostaje w ustawieniu wyjściowym
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Budowanie — wyjście spod pressingu — Struktura w posiadaniu
Przy piłce 3-2-5: dwóch stoperów i jeden boczny obrońca z tyłu, przed nimi defensywny pomocnik i drugi boczny obrońca, który schodzi do środka, z przodu pięciu — po jednym w każdym z pięciu pionowych pasów boiska. Skrzydłowi szeroko przy linii bocznej, dwaj pomocnicy w półpasach między obrońcami rywala, napastnik w środku.
Budowanie — wyjście spod pressingu — Struktura w posiadaniu
Przy rzucie od bramki piłka na środku pola bramkowego, środkowi obrońcy szeroko w pozycji otwartej (przodem do siebie, bokiem do bramkarza), boczni obrońcy wysoko przy liniach. Na szczycie rombu z bramkarzem i stoperami — szóstka albo, po rotacji, ósemka czy dziesiątka. Wariant: szóstka schodzi między stoperów (układ symetryczny) albo między stopera a bocznego obrońcę (asymetryczny).
Skrzydłowi
Skrzydłowy i boczny obrońca razem, na różnych wysokościach
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Struktura i ustawienie — Kto daje szerokość
Szerokość dają skrzydłowi, nie dośrodkowania. Celne dośrodkowania na mecz od 2,6 (20/20) w pierwszym oknie do 4,8 (4–5/20) w 2024/25 — nigdy w czołowej trójce ligi. Bukayo Saka na prawym skrzydle: 21 (3/331) stworzonych dużych okazji w 2024/25. W pojedynkach jeden na jeden: Gabriel Martinelli 2,2 (13–19/289) udanych dryblingów na 90 minut w 2021/22, Ethan Nwaneri 3,7 (2/303) w 2024/25.
Struktura i ustawienie — Kto daje szerokość
Boczny obrońca i skrzydłowy razem: w wariancie podstawowym boczni obrońcy przy liniach bocznych, skrzydłowi bliżej środka. Zasada: w zależności od miejsca piłki co najmniej jeden z dwóch po każdej stronie maksymalnie rozszerza pole gry, drugi gra na innej wysokości.
Mieszane — część zawodników wychodzi na wskazanych rywali, reszta zamyka strefy
Krycie strefowe — przesuwamy się pozycyjnie względem piłki i kierujemy rywala w określone przestrzenie
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Pressing i przejścia — Przebieg po stracie
- Ustawienie 4-1-4-1: napastnik naciska stopera po stronie piłki i zasłania podanie do defensywnego pomocnika rywala.
- Sygnały do pressingu całej drużyny: podanie do bramkarza rywala, wolne podanie między stoperami, przyjęcie stopera na dwa kontakty.
- Ósemki wychodzą do bocznych obrońców, gdy piłka idzie na bok; skrzydłowi zamykają środek albo atakują bocznego obrońcę.
- Po stracie 6 sekund pełnej intensywności; bez odbioru — powrót do bloku.
Pressing i przejścia — Przebieg po stracie
- Strata → najbliżsi piłki od razu atakują rywala: najpierw odbiór, potem wybicie, na końcu opóźnienie.
- Zawodnicy w strefie środkowej odbudowują ustawienie i zamykają podania między pomocnikami; obrońcy i bramkarz, najdalej od piłki, czekają na zamiar długiego podania.
- Decyzję podejmuje najbliższy piłki: pewny odbioru — atakuje, a reszta idzie za nim; niepewny — cofa się, a pozostali razem z nim.
- Gdy reszta nie dołączy, pressujący po ustalonym czasie (np. 5 sekund) wracają do bloku. Powrót zawsze w kierunku własnej bramki: najpierw zabezpieczenie środka, potem pozycje.
- Bez piłki, z bloku średniego: skok do pressingu na sygnał — podanie rywala do bocznego obrońcy, do bramkarza albo w tył, złe przyjęcie, niedokładne podanie, odwrócenie się z piłką.
Wysoko, blisko połowy boiska
W bloku średnim
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Faza obronna — Wysokość linii i bloku
Wysoka linia obrony, blisko połowy boiska, z pułapką ofsajdową. Po stracie najbliżsi zawodnicy naciskają od razu; jeśli w kilka sekund nie ma odbioru, drużyna cofa się do bloku 4-4-2 albo 4-1-4-1. Wysokości linii statystyki meczowe nie podają.
Faza obronna — Wysokość linii i bloku
Bazowa wysokość to blok średni: aktywna obrona zaczyna się, gdy rywal wprowadzi albo poda piłkę w strefę 15 metrów przed i za linią środkową. Środkowi obrońcy decydują o wysokości skrócenia pola i o momencie cofania. Obrona niska — między łukiem pola karnego a linią środkową, z cierpliwym czekaniem na podanie między linie albo za obronę; obrona wysoka — na połowie rywala, tylko w określonych momentach meczu.
Gry pozycyjne, ronda i fragmenty gry
Forma bez rywala (ścisła), do tego małe gry i gry z bramkami
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Struktura jednostki treningowej — Teza w jednym zdaniu
Jednostka krótka i gęsta: rondo pozycyjne, wzorce budowania, pressing na sygnał, gra pozycyjna 11v11 z ograniczeniami stref, stałe fragmenty. Trener prowadzi ćwiczenia sam — przerywa, poprawia ustawienie, pokazuje.
Struktura jednostki treningowej — Zasada, która przechodzi przez wszystkie bloki
Każdy środek treningowy ma odniesienie do gry. Ćwiczenie buduje się stopniowo: forma ścisła — żeby pokazać rozwiązania, potem wybór spośród nich, potem gry z przeciwnikiem: gry pozycyjne na utrzymanie piłki, fragmenty gry w strefie boiska i gry 11 na 11 ze strefą obrony. W każdej jednostce, gdy tylko się da, przejścia po stracie i po odbiorze. Intensywnością gry steruje się przede wszystkim czasem gry i przerw, a limit kontaktów to zwykle 2–3.
Tak samo w 10 pytaniach
Ta sama oś, dwa kolory
Percentyl na tle własnej ligi w każdym sezonie. Arteta u góry, PZPN u dołu każdej osi; liczba obok nazwy to mediana.
Atak pozycyjny
Przejście do obrony
Obrona
Stałe fragmenty gry
sezon pierwszego treneraokno, próba cząstkowa albo okres asystentamediana0 = najmniej w lidze · 100 = najwięcej
Fazy obok siebie
Atak pozycyjny
— Z piłką: budowanie, progresja, wykończenie
Mikel Arteta
1. etap — budowanie
Krótko i przez środek. Udział długich w celnych podaniach w dolnej czwórce ligi w każdym z siedmiu okresów, najmniejszy w 2024/25 (3,8% (18/20)); posiadanie i celne podania między 4. a 7. miejscem. Pierwsze podanie z czasem przeszło od defensywnego pomocnika przez bocznego obrońcę grającego w środku do stopera.
Struktura z piłką
Najczęstsze ustawienie wyjściowe zmieniało się. Na początku 4-2-3-1: pierwsze pół roku (od 26 grudnia 2019) 12 z 20 meczów, 2020/21 26 z 38, 2021/22 31 z 38. Potem 4-3-3: 2022/23 24 z 38, 2023/24 we wszystkich 38 meczach, 2024/25 30 z 38. W 2025/26 znów częściej 4-2-3-1 (22 z 38). Trójka stoperów prawie tylko na starcie: 6 meczów w pierwszym oknie i 12 w 2020/21, potem jeden mecz w 2024/25. Przy piłce drużyna przechodzi do 3-2-5 — jeden boczny obrońca schodzi do środka obok defensywnego pomocnika — ale składy wyjściowe tego nie pokazują.
2. etap — progresja
Do pola karnego dalej, niż sugeruje posiadanie. Kontakty w polu karnym rywala w każdym pełnym sezonie wyżej w lidze niż posiadanie, w 2022/23 i 2023/24 najwięcej w lidze: ARS 20/21 958 (6/20), ARS 21/22 1038 (4/20), ARS 22/23 1402 (1/20), ARS 23/24 1587 (1/20), ARS 24/25 1379 (3/20), ARS 25/26 1255 (3/20). Duże okazje: od 64 (12–13/20) w 2020/21 do 116 (2/20) w 2025/26 — drugie miejsce w lidze.
3. etap — wykończenie
Gole ponad xG w pięciu z sześciu pełnych sezonów, najmocniej w 2022/23 (+14,6 (1/20), najwięcej w lidze), 2023/24 (+13,6 (2/20)) i 2024/25 (+7,1 (3/20)). Wyjątek: −3,2 (15/20) w 2021/22. W 2025/26 odsetek zmarnowanych dużych okazji 67,2% (3/20) — wśród najwyższych w lidze — przy drugim miejscu w golach na mecz (1,90 (2/20)).
Narodowy model PZPN
1. etap — budowanie
Otwarcie krótko od bramkarza do środkowego obrońcy, potem budowanie przez trzech środkowych pomocników w trzech liniach z podaniem zwrotnym jako kanonem. Długie podanie to przygotowany wariant przeciw wysokiemu pressingowi albo zwartej obronie średniej, nie podstawa.
Struktura z piłką
System główny 1-4-3-3: czterech obrońców w linii, trzech środkowych pomocników, dwóch skrzydłowych i napastnik. Środek pola w trzech wariantach — z jedną szóstką, z dwiema szóstkami i dziesiątką albo z szóstką i dwiema ósemkami. System alternatywny 1-4-2-3-1, który w obronie przechodzi w 1-4-4-1-1 albo 1-4-5-1. Od 2019 roku młodzieżowe reprezentacje grają też wariantem z trójką środkowych obrońców 1-3-5-2 (w obronie najczęściej 1-5-3-2): szerokość dają wahadłowi, budowanie zaczynają boczni z trójki stoperów. Model traktuje go jako uzupełnienie 1-4-3-3, a system dobiera się do zawodników.
2. etap — progresja
Piłka ma trafić do jednej z czterech przestrzeni docelowych: w pole karne, w boczny sektor obok pola karnego, w boczny sektor przed polem karnym albo w środek przed polem karnym. Droga — środkiem, bokiem, przez zmianę sektora albo atakiem bezpośrednim.
3. etap — wykończenie
Jak najszybciej do strzału, z pola karnego jako głównego miejsca zakończenia. W ostatniej tercji model dopuszcza improwizację i szuka gry 1 na 1; strzał z dystansu jest możliwy, ale z pola karnego pada zdecydowanie więcej bramek.
Przejście do obrony
— Po stracie: kontrpressing, pressing, zabezpieczenie
Mikel Arteta
Pressing i kontrpressing
Wysoki pressing zbudowany w trakcie, nie od pierwszego pełnego sezonu. Odzyski w tercji ataku na mecz: 3,7 (13/20) w 2020/21, potem w czołowej szóstce ligi w każdym sezonie: 4,9 (6/20), 5,7 (2–3/20), 6,7 (2/20), 4,9 (5–6/20), 4,7 (2/20). Najwięcej w 2023/24 — 6,7 (2/20).
Struktura przy stracie
Po stracie odbiór wysoko. Odzyski w tercji ataku na mecz: 2020/21 3,7 (13/20), od 2021/22 stale w czołowej szóstce ligi, trzy razy drugie miejsce — w 2022/23, 2023/24 i 2025/26 (5,7 (2–3/20), 6,7 (2/20), 4,7 (2/20)). Gole stracone na mecz w trzech ostatnich sezonach najmniejsze w lidze: 0,80 (20/20), 0,90 (20/20), 0,70 (20/20) (pozycja liczona od najwięcej straconych).
Narodowy model PZPN
Pressing i kontrpressing
Po stracie najpierw natychmiastowy atak na rywala z piłką, po odbiorze najpierw atak szybki. Obie fazy przejściowe model uznaje za kluczowe i planuje je, zanim piłka zmieni właściciela: atakując, myśli się o obronie, broniąc — o ataku.
Struktura przy stracie
Atakujemy z myślą o obronie: proporcja około 5 do 5 — pięciu zawodników w akcji, reszta asekuruje albo nie bierze w niej udziału (w zależności od sytuacji 4 do 6 albo 6 do 4). Po stracie najbliżsi atakują przeciwnika z piłką, środek odbudowuje ustawienie, obrońcy i bramkarz pilnują długiego podania.
Obrona
— Bez piłki: blok, linia, pole karne
Mikel Arteta
Obrona zorganizowana
Obrona przez piłkę. Gole stracone na mecz najmniej w lidze w trzech ostatnich sezonach — 0,80 (20/20), 0,90 (20/20), 0,70 (20/20) (pozycja liczona od najwięcej straconych) — i wśród trzech najmniejszych w 2020/21 (1,00 (18/20)) i 2022/23 (1,10 (17–18/20), ex aequo 3.–4.). Wyjątek: 2021/22, 1,30 (12–13/20). Porażek najmniej w lidze w 2024/25 (4 w 38, ex aequo z Liverpoolem) i 2025/26 (5).
Narodowy model PZPN
Obrona zorganizowana
Obrona aktywna, nigdy pasywna: celem jest odbiór piłki, nie wybicie, a broni cały zespół od napastnika po bramkarza. Punktem wyjścia jest obrona średnia w strefie 15 metrów po obu stronach linii środkowej; obronę wysoką i niską model traktuje jako odmiany na określone sytuacje.
Przejście do ataku
— Po odbiorze: co dzieje się z piłką
Mikel Arteta
Po odbiorze
Odebrać na połowie rywala i strzelić, zanim obrona się ustawi. Najwięcej odzysków w tercji ataku było w 2023/24 (6,7 (2/20)) — w tym samym sezonie najwyższa różnica xG w lidze (49,0 (1/20)).
Narodowy model PZPN
Po odbiorze
Po odbiorze celem jest bramka — w deficycie czasu, ale przy komforcie przestrzeni. Pierwsze podanie ma być dokładne i najlepiej do przodu: w kolejności preferencji do dziewiątki, potem do dziesiątki i dalej; partnerzy dalej od piłki od razu rozszerzają pole gry. Atak szybki najkrótszą drogą do bramki albo najpierw środkiem, z wyborem boku później. Gdy atak szybki jest niemożliwy — atak pozycyjny. Piłki nie wolno stracić w sektorze, w którym się ją odebrało.
Stałe fragmenty gry
— Rożne, wolne, obrona stałych fragmentów
Mikel Arteta
Stałe fragmenty
Stałe fragmenty jako osobna broń, nie dodatek. Gole ze stałych fragmentów: 6 (17–18/20) w 2020/21, od 2021/22 zawsze w czołowej czwórce ligi — 16 (3/20), 15 (4/20), 20 (1/20), 15 (4/20), 23 (1/20); najwięcej w lidze w 2023/24 i 2025/26. W 2025/26 udział stałych fragmentów w golach 32,4% (3/20), w 2020/21 10,9% (17/20).
Narodowy model PZPN
Stałe fragmenty
Stałe fragmenty jako wizytówka zespołu: szeroki wachlarz wariantów w ataku, w obronie najpierw wybronić, a każdy stały fragment planowany razem z przejściem — w ataku na wypadek straty, w obronie na wypadek odbioru.
