Na 13 pytań o model gry i tydzień treningowy, na które obaj mają odpowiedź, odpowiadają tak samo w 8, inaczej w 5. Zbieżność 70% liczy też, jak daleko są odpowiedzi na skali. WNIOSEK
Alonso jest w grupie Europa, PZPN — w grupie Polska. Odpowiedzi oparte na liczbach to miejsce na tle własnej ligi, a ligi różnią się poziomem: ta sama odpowiedź nie znaczy tej samej wartości. WNIOSEK
Gdzie odpowiadają inaczej
5 pytań. Pod każdym — uzasadnienie z modelu gry albo z liczb.
Raz czwórką, raz trójką — zależnie od rywala albo kadry
Czwórką obrońców (np. 4-3-3, 4-2-3-1, 4-4-2)
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Struktura i ustawienie — Ustawienie nominalne
3-4-2-1 w Leverkusen, 4-2-3-1 w Realu Madryt.
Struktura i ustawienie — Ustawienie nominalne
System główny 1-4-3-3: czterech obrońców w linii, trzech środkowych pomocników, dwóch skrzydłowych i napastnik. Środek pola w trzech wariantach — z jedną szóstką, z dwiema szóstkami i dziesiątką albo z szóstką i dwiema ósemkami. System alternatywny 1-4-2-3-1, który w obronie przechodzi w 1-4-4-1-1 albo 1-4-5-1. Od 2019 roku młodzieżowe reprezentacje grają też wariantem z trójką środkowych obrońców 1-3-5-2 (w obronie najczęściej 1-5-3-2): szerokość dają wahadłowi, budowanie zaczynają boczni z trójki stoperów. Model traktuje go jako uzupełnienie 1-4-3-3, a system dobiera się do zawodników.
Wchodzi między stoperów jako dodatkowy rozgrywający
Gra krótko, ale nie jest głównym rozgrywającym
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Budowanie — wyjście spod pressingu — Skąd przewaga w pierwszej linii
3+1: trójka stoperów rozchodzi się na szerokość pola karnego, bramkarz wchodzi między nich jako czwarty budujący.
Budowanie — wyjście spod pressingu — Skąd przewaga w pierwszej linii
Stoperzy z bramkarzem grają zwykle przeciw jednemu albo dwóm napastnikom rywala — przewaga liczebna w strefie niskiej. Bramkarz gra z zespołem: pokazuje się do gry i bierze udział w budowaniu, a podanie do niego idzie zawsze poza światło bramki. Gdy pressing jest mocny, stoperzy obniżają ustawienie.
Wahadłowi (gramy trójką stoperów)
Skrzydłowy i boczny obrońca razem, na różnych wysokościach
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Struktura i ustawienie — Kto daje szerokość
Tylko dwaj wahadłowi. Dzięki temu dwie „dziesiątki” grają w półkorytarzach, a nie na skrzydłach. Wahadłowi wchodzą w pole karne zamiast dośrodkowywać — w sezonie 2023/24 celnych dośrodkowań drużyna miała przeciętnie.
Struktura i ustawienie — Kto daje szerokość
Boczny obrońca i skrzydłowy razem: w wariancie podstawowym boczni obrońcy przy liniach bocznych, skrzydłowi bliżej środka. Zasada: w zależności od miejsca piłki co najmniej jeden z dwóch po każdej stronie maksymalnie rozszerza pole gry, drugi gra na innej wysokości.
Średnio-wysoko
W bloku średnim
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Faza obronna — Wysokość linii i bloku
Blok średnio-wysoki: linia obrony 40–45 m od własnej bramki, kompaktność do 25 m. Stoper środkowy nigdy nie wychodzi z linii.
Faza obronna — Wysokość linii i bloku
Bazowa wysokość to blok średni: aktywna obrona zaczyna się, gdy rywal wprowadzi albo poda piłkę w strefę 15 metrów przed i za linią środkową. Środkowi obrońcy decydują o wysokości skrócenia pola i o momencie cofania. Obrona niska — między łukiem pola karnego a linią środkową, z cierpliwym czekaniem na podanie między linie albo za obronę; obrona wysoka — na połowie rywala, tylko w określonych momentach meczu.
Gry pozycyjne, ronda i fragmenty gry
Forma bez rywala (ścisła), do tego małe gry i gry z bramkami
Uzasadnienie obu odpowiedzi
Struktura jednostki treningowej — Zasada, która przechodzi przez wszystkie bloki
Każde ćwiczenie ma przewagę liczebną i ma kierunek: 5v2, 4v2+2, 8v6+3, 11v9. Trudnością steruje się trzema narzędziami: zmniejszaniem przewagi (5v2 → 5v3 → 5v4 — przed zmniejszaniem pola i limitem kontaktów), wyznaczonym wykonawcą długich podań (odpowiednik Xhaki) i osobną punktacją dla ról bez piłki.
Struktura jednostki treningowej — Zasada, która przechodzi przez wszystkie bloki
Każdy środek treningowy ma odniesienie do gry. Ćwiczenie buduje się stopniowo: forma ścisła — żeby pokazać rozwiązania, potem wybór spośród nich, potem gry z przeciwnikiem: gry pozycyjne na utrzymanie piłki, fragmenty gry w strefie boiska i gry 11 na 11 ze strefą obrony. W każdej jednostce, gdy tylko się da, przejścia po stracie i po odbiorze. Intensywnością gry steruje się przede wszystkim czasem gry i przerw, a limit kontaktów to zwykle 2–3.
Tak samo w 8 pytaniach
Ta sama oś, dwa kolory
Percentyl na tle własnej ligi w każdym sezonie. Alonso u góry, PZPN u dołu każdej osi; liczba obok nazwy to mediana.
Atak pozycyjny
Przejście do obrony
Obrona
Stałe fragmenty gry
sezon pierwszego treneraokno, próba cząstkowa albo okres asystentamediana0 = najmniej w lidze · 100 = najwięcej
Fazy obok siebie
Atak pozycyjny
— Z piłką: budowanie, progresja, wykończenie
Xabi Alonso
1. etap — budowanie
Budowanie to faza, której Alonso poświęca najwięcej czasu treningowego. Efekt widać w wybiciach: Leverkusen 2023/24 — najmniej w Bundeslidze, Real 2025/26 — najmniej w LaLidze.
Struktura z piłką
3-4-2-1 w Leverkusen, 4-2-3-1 w Realu Madryt.
2. etap — progresja
Progresja opiera się na dwóch zawodnikach o różnych zadaniach: „szóstka” decyduje kiedy, „dziesiątka” decyduje gdzie. Reszta zespołu zajmuje pozycje, które te decyzje umożliwiają.
3. etap — wykończenie
Pole karne wypełniają wahadłowi. W 3-4-2-1 do napastnika i dwóch „dziesiątek” dochodzi wahadłowy z przeciwnej strony, który wbiega na daleki słupek — piłka wchodzi w pole karne podaniem, nie dośrodkowaniem.
Narodowy model PZPN
1. etap — budowanie
Otwarcie krótko od bramkarza do środkowego obrońcy, potem budowanie przez trzech środkowych pomocników w trzech liniach z podaniem zwrotnym jako kanonem. Długie podanie to przygotowany wariant przeciw wysokiemu pressingowi albo zwartej obronie średniej, nie podstawa.
Struktura z piłką
System główny 1-4-3-3: czterech obrońców w linii, trzech środkowych pomocników, dwóch skrzydłowych i napastnik. Środek pola w trzech wariantach — z jedną szóstką, z dwiema szóstkami i dziesiątką albo z szóstką i dwiema ósemkami. System alternatywny 1-4-2-3-1, który w obronie przechodzi w 1-4-4-1-1 albo 1-4-5-1. Od 2019 roku młodzieżowe reprezentacje grają też wariantem z trójką środkowych obrońców 1-3-5-2 (w obronie najczęściej 1-5-3-2): szerokość dają wahadłowi, budowanie zaczynają boczni z trójki stoperów. Model traktuje go jako uzupełnienie 1-4-3-3, a system dobiera się do zawodników.
2. etap — progresja
Piłka ma trafić do jednej z czterech przestrzeni docelowych: w pole karne, w boczny sektor obok pola karnego, w boczny sektor przed polem karnym albo w środek przed polem karnym. Droga — środkiem, bokiem, przez zmianę sektora albo atakiem bezpośrednim.
3. etap — wykończenie
Jak najszybciej do strzału, z pola karnego jako głównego miejsca zakończenia. W ostatniej tercji model dopuszcza improwizację i szuka gry 1 na 1; strzał z dystansu jest możliwy, ale z pola karnego pada zdecydowanie więcej bramek.
Przejście do obrony
— Po stracie: kontrpressing, pressing, zabezpieczenie
Xabi Alonso
Pressing i kontrpressing
Counter-press jako konieczność wynikająca z ustawienia: 3-4-2-1 zostawia przy stracie pięciu zawodników wysoko, którzy nie mają jak wrócić.
Struktura przy stracie
Przy stracie broni trójka z tyłu przeciw kontratakowi. Dlatego kontrpressing jest w tym modelu koniecznością, nie wyborem stylu.
Narodowy model PZPN
Pressing i kontrpressing
Po stracie najpierw natychmiastowy atak na rywala z piłką, po odbiorze najpierw atak szybki. Obie fazy przejściowe model uznaje za kluczowe i planuje je, zanim piłka zmieni właściciela: atakując, myśli się o obronie, broniąc — o ataku.
Struktura przy stracie
Atakujemy z myślą o obronie: proporcja około 5 do 5 — pięciu zawodników w akcji, reszta asekuruje albo nie bierze w niej udziału (w zależności od sytuacji 4 do 6 albo 6 do 4). Po stracie najbliżsi atakują przeciwnika z piłką, środek odbudowuje ustawienie, obrońcy i bramkarz pilnują długiego podania.
Obrona
— Bez piłki: blok, linia, pole karne
Xabi Alonso
Obrona zorganizowana
Obrona przez posiadanie: model ogranicza liczbę sytuacji, w których obrona w ogóle jest potrzebna. Leverkusen 2023/24 stracił 24 bramki — rekord klubu.
Narodowy model PZPN
Obrona zorganizowana
Obrona aktywna, nigdy pasywna: celem jest odbiór piłki, nie wybicie, a broni cały zespół od napastnika po bramkarza. Punktem wyjścia jest obrona średnia w strefie 15 metrów po obu stronach linii środkowej; obronę wysoką i niską model traktuje jako odmiany na określone sytuacje.
Przejście do ataku
— Po odbiorze: co dzieje się z piłką
Xabi Alonso
Po odbiorze
Strata ma się zdarzyć tam, gdzie zespół jest już ustawiony do odbioru — straty piłki były projektowane. Leverkusen miał jednocześnie najwięcej w lidze posiadania i odzysków w tercji ataku: przewaga strukturalna, nie wysiłkowa.
Narodowy model PZPN
Po odbiorze
Po odbiorze celem jest bramka — w deficycie czasu, ale przy komforcie przestrzeni. Pierwsze podanie ma być dokładne i najlepiej do przodu: w kolejności preferencji do dziewiątki, potem do dziesiątki i dalej; partnerzy dalej od piłki od razu rozszerzają pole gry. Atak szybki najkrótszą drogą do bramki albo najpierw środkiem, z wyborem boku później. Gdy atak szybki jest niemożliwy — atak pozycyjny. Piłki nie wolno stracić w sektorze, w którym się ją odebrało.
Stałe fragmenty gry
— Rożne, wolne, obrona stałych fragmentów
Xabi Alonso
Stałe fragmenty
Drużyna dominująca piłkę zwykle jest przy stałych fragmentach przeciętna, bo jej model opiera się na grze otwartej. U Alonso stałe fragmenty są realną bronią, a nie dodatkiem.
Narodowy model PZPN
Stałe fragmenty
Stałe fragmenty jako wizytówka zespołu: szeroki wachlarz wariantów w ataku, w obronie najpierw wybronić, a każdy stały fragment planowany razem z przejściem — w ataku na wypadek straty, w obronie na wypadek odbioru.
